De Aanslag:
Auteur: Harry Mulisch
Personages:
Anton Steenwijk
-12 jaar aan het begin van het verhaal, 48 aan het einde
-Komt uit Haarlem
-Lange, slanke man met donker haar
-Anton Steenwijk is het hoofdpersonage in het verhaal. Naarmate hij ouder wordt, kom je als
-lezer meer over hem te weten. Aan het begin van het verhaal is hij een rustige, haast
afstandelijke jongen. Later wordt hij zelfbewuster. Wanneer Anton meer over de aanslag te
weten komt, laat hij zijn emoties meer zien.
Meneer en mevrouw en Peter Steenwijk
-Ouders van Anton en Peter
-Wonen in Haarlem
-ver Antons ouders en broer Peter kom je als lezer niet veel te weten, omdat ze al snel uit het
verhaal verdwijnen. Het moment van de aanslag zegt wel iets over hun karakters. Peter gaat
strijdlustig naar buiten om het doodgeschoten lichaam te verplaatsen. Vader en moeder
proberen hem juist tegen te houden, om hun gezin te beschermen.
Meneer Korteweg
-Buurman van de familie Steenwijk
Karin Korteweg is zijn dochter
-Houdt hagedissen in huis als hobby
-De familie Korteweg woont naast de familie Steenwijk. De aanslag op de NSB’er wordt voor
het huis van de familie Korteweg gepleegd. Anton heeft nooit begrepen waarom hun buurman
het lichaam voor het huis van de familie Steenwijk legde. Een gebeurtenis met grote
gevolgen. Na de oorlog komt Anton zijn vroegere buurmeisje Karin Korteweg tegen. Als zij
uitlegt waarom buurman Korteweg dit heeft gedaan, valt alles op z’n plek.
Saskia
-Eerste vrouw van Anton
-Hebben samen een dochter, Sandra
-Saskia lijkt qua uiterlijk op het beeld dat Anton zich in zijn hoofd gevormd had van Truus, de
vrouw die hij in de cel ontmoette. Saskia is een nuchtere, liefdevolle en zorgzame vrouw. Ook
geeft zij Anton de veiligheid die hij in de cel met Truus ervaren heeft. Met Saskia krijgt
Anton een dochter, Sandra.
Liesbeth
-Tweede vrouw van Anton
-Hebben samen een zoon, Peter
-Liesbeth is tien jaar jonger dan Anton. Samen krijgen zij een zoon, Peter.
Fake Ploeg
-NSB’er die voor het huis van de familie Steenwijk wordt doodgeschoten
, Fake Ploeg is de NSB’er die in de straat van de familie Steenwijk wordt doodgeschoten. Later
in het verhaal ontmoet Anton zijn zoon: Fake Ploeg jr. Ze spreken over de gevolgen van de
dood van Ploeg en denken anders over wie de schuldige is.
Cor Takes
-Verzetsstrijder tijdens WOII
-Zijn grote liefde is Truus Coster
-Samen met Truus verantwoordelijk voor de dood van Fake Ploeg
-Als verzetsstrijder schoot Cor Takes samen met Truus Coster Fake Ploeg neer. Hij is een
strijdlustige man, met een groot rechtvaardigheidsgevoel. Zijn grote liefde was Truus Coster,
die is omgekomen tijdens de oorlog. Daarom vindt hij het ook lastig om de oorlog uit zijn
hoofd te zetten.
Truus Coster
-Zat tijdens WOII in het verzet
-Strijdlustige vrouw
-Samen met Cor verantwoordelijk voor de dood van Fake Ploeg
-Truus zat samen met Cor Takes in het verzet. Ze is een strijdlustige vrouw. Anton heeft haar
ontmoet in de cel. Bij haar voelde hij zich veilig.
Thema's:
Schuld
Het verhaal draait om schuld, boete en verantwoordelijkheid. Het verzet rechtvaardigt de
aanslag op Fake Ploeg, met het argument dat hiermee veel doden zullen worden voorkomen.
Ze voelen zich niet verantwoordelijk voor de vergeldingsmaatregelen die volgden. Aan het
eind van het verhaal beseft Anton dat ‘iedereen schuldig en onschuldig’ is (p. 245). Hij weet
nu wat er precies gebeurd is en velt geen oordeel. Het gezin dat verdwijnt door de aanslag
wordt subtiel verbeeld in de bol wol die Antons moeder maakt door de draad uit een trui op te
winden. De trui verdwijnt ‘uit de wereld’ (p. 16).
Perspectief: alwetende verteller
Tijd
De vertelling begint in 1945 en stopt in 1981. Elke episode start met een korte samenvatting
van de tussenliggende jaren. Vervolgens staat de cruciale gebeurtenis in Antons leven, de
aanslag, centraal. Dit neemt vaak niet meer dan een dag, of een paar dagen, in beslag. De
episodes spelen zich af in 1945, 1952, 1956, 1966 en 1981. In 1945 vindt de aanslag plaats.
De andere hoofdstukken spelen zich af tegen de achtergrond van een belangrijk politiek
conflict. Namelijk: de Koreaanse Oorlog in 1952, de inval in Hongarije in 1956, de
Vietnamoorlog in 1966 en kernwapendemonstratie in op 21 november 1981.
Mulisch schreef het verhaal grotendeels in de verleden tijd. Bij een paar gebeurtenissen
schakelt hij over naar de tegenwoordige tijd. Bijvoorbeeld de aanslag in de eerste episode en
als Anton ‘terug in de tijd’ gaat in de vierde episode, wanneer hij iets over de aanslag hoort.
Het gebruik van de tegenwoordige tijd geeft aan hoe intens Anton dit meemaakt.
Ruimte
Het begin van het verhaal draait om de aanslag. Die vindt in Haarlem plaats. Later in het
verhaal gaat Anton in Amsterdam wonen. Anton beleeft ook nog twee belangrijke momenten
in Londen en Toscane.
Auteur: Harry Mulisch
Personages:
Anton Steenwijk
-12 jaar aan het begin van het verhaal, 48 aan het einde
-Komt uit Haarlem
-Lange, slanke man met donker haar
-Anton Steenwijk is het hoofdpersonage in het verhaal. Naarmate hij ouder wordt, kom je als
-lezer meer over hem te weten. Aan het begin van het verhaal is hij een rustige, haast
afstandelijke jongen. Later wordt hij zelfbewuster. Wanneer Anton meer over de aanslag te
weten komt, laat hij zijn emoties meer zien.
Meneer en mevrouw en Peter Steenwijk
-Ouders van Anton en Peter
-Wonen in Haarlem
-ver Antons ouders en broer Peter kom je als lezer niet veel te weten, omdat ze al snel uit het
verhaal verdwijnen. Het moment van de aanslag zegt wel iets over hun karakters. Peter gaat
strijdlustig naar buiten om het doodgeschoten lichaam te verplaatsen. Vader en moeder
proberen hem juist tegen te houden, om hun gezin te beschermen.
Meneer Korteweg
-Buurman van de familie Steenwijk
Karin Korteweg is zijn dochter
-Houdt hagedissen in huis als hobby
-De familie Korteweg woont naast de familie Steenwijk. De aanslag op de NSB’er wordt voor
het huis van de familie Korteweg gepleegd. Anton heeft nooit begrepen waarom hun buurman
het lichaam voor het huis van de familie Steenwijk legde. Een gebeurtenis met grote
gevolgen. Na de oorlog komt Anton zijn vroegere buurmeisje Karin Korteweg tegen. Als zij
uitlegt waarom buurman Korteweg dit heeft gedaan, valt alles op z’n plek.
Saskia
-Eerste vrouw van Anton
-Hebben samen een dochter, Sandra
-Saskia lijkt qua uiterlijk op het beeld dat Anton zich in zijn hoofd gevormd had van Truus, de
vrouw die hij in de cel ontmoette. Saskia is een nuchtere, liefdevolle en zorgzame vrouw. Ook
geeft zij Anton de veiligheid die hij in de cel met Truus ervaren heeft. Met Saskia krijgt
Anton een dochter, Sandra.
Liesbeth
-Tweede vrouw van Anton
-Hebben samen een zoon, Peter
-Liesbeth is tien jaar jonger dan Anton. Samen krijgen zij een zoon, Peter.
Fake Ploeg
-NSB’er die voor het huis van de familie Steenwijk wordt doodgeschoten
, Fake Ploeg is de NSB’er die in de straat van de familie Steenwijk wordt doodgeschoten. Later
in het verhaal ontmoet Anton zijn zoon: Fake Ploeg jr. Ze spreken over de gevolgen van de
dood van Ploeg en denken anders over wie de schuldige is.
Cor Takes
-Verzetsstrijder tijdens WOII
-Zijn grote liefde is Truus Coster
-Samen met Truus verantwoordelijk voor de dood van Fake Ploeg
-Als verzetsstrijder schoot Cor Takes samen met Truus Coster Fake Ploeg neer. Hij is een
strijdlustige man, met een groot rechtvaardigheidsgevoel. Zijn grote liefde was Truus Coster,
die is omgekomen tijdens de oorlog. Daarom vindt hij het ook lastig om de oorlog uit zijn
hoofd te zetten.
Truus Coster
-Zat tijdens WOII in het verzet
-Strijdlustige vrouw
-Samen met Cor verantwoordelijk voor de dood van Fake Ploeg
-Truus zat samen met Cor Takes in het verzet. Ze is een strijdlustige vrouw. Anton heeft haar
ontmoet in de cel. Bij haar voelde hij zich veilig.
Thema's:
Schuld
Het verhaal draait om schuld, boete en verantwoordelijkheid. Het verzet rechtvaardigt de
aanslag op Fake Ploeg, met het argument dat hiermee veel doden zullen worden voorkomen.
Ze voelen zich niet verantwoordelijk voor de vergeldingsmaatregelen die volgden. Aan het
eind van het verhaal beseft Anton dat ‘iedereen schuldig en onschuldig’ is (p. 245). Hij weet
nu wat er precies gebeurd is en velt geen oordeel. Het gezin dat verdwijnt door de aanslag
wordt subtiel verbeeld in de bol wol die Antons moeder maakt door de draad uit een trui op te
winden. De trui verdwijnt ‘uit de wereld’ (p. 16).
Perspectief: alwetende verteller
Tijd
De vertelling begint in 1945 en stopt in 1981. Elke episode start met een korte samenvatting
van de tussenliggende jaren. Vervolgens staat de cruciale gebeurtenis in Antons leven, de
aanslag, centraal. Dit neemt vaak niet meer dan een dag, of een paar dagen, in beslag. De
episodes spelen zich af in 1945, 1952, 1956, 1966 en 1981. In 1945 vindt de aanslag plaats.
De andere hoofdstukken spelen zich af tegen de achtergrond van een belangrijk politiek
conflict. Namelijk: de Koreaanse Oorlog in 1952, de inval in Hongarije in 1956, de
Vietnamoorlog in 1966 en kernwapendemonstratie in op 21 november 1981.
Mulisch schreef het verhaal grotendeels in de verleden tijd. Bij een paar gebeurtenissen
schakelt hij over naar de tegenwoordige tijd. Bijvoorbeeld de aanslag in de eerste episode en
als Anton ‘terug in de tijd’ gaat in de vierde episode, wanneer hij iets over de aanslag hoort.
Het gebruik van de tegenwoordige tijd geeft aan hoe intens Anton dit meemaakt.
Ruimte
Het begin van het verhaal draait om de aanslag. Die vindt in Haarlem plaats. Later in het
verhaal gaat Anton in Amsterdam wonen. Anton beleeft ook nog twee belangrijke momenten
in Londen en Toscane.
