SAMENVATTING ‘DIT IS
ONDERZOEK!’
HOOFDSTUK 1: “WAT WIL DE ONDERZOEKER WETEN?”
WAT ZIJN DE PROBLEEMSTELLING, DOELSTELLING EN ONDERZOEKSVRAAG?
Een onderzoeksplan en een onderzoeksverslag beginnen altijd met een introductie of
inleiding. In die inleiding schets je de aanleiding van het onderzoek. Wat is de
aanleiding, wat is precies het probleem en hoe heeft dat geresulteerd in de
onderzoeksvraag/onderzoeksvragen? Over het algemeen ga je in de introductie van
breed naar smal. Bij de vertaling van een probleem in de onderzoeksvraag denk je na
over de volgende zaken:
1. De probleemstelling
2. De doelstelling
3. De onderzoeksethiek
4. De onderzoeksvraag
De probleemstelling is de achtergrond waaruit de onderzoeksvraag voorkomt. Er kan
sprake zijn van een praktische aanleiding, dan is er behoefte aan informatie om het
probleem te kunnen oplossen.
Je doet onderzoek altijd met een bepaald doel. De doelstelling is het antwoord op de
vraag waarom je het onderzoek doet, wat je ermee wil bereiken. Het doel om met
onderzoek alleen kennis te verzamelen is een kenmerk van zuiver wetenschappelijk
onderzoek. Bij toegepast onderzoek verzamel je ook kennis, maar die kennis pas je
toe. Het moet bijdragen aan de oplossing van een probleem.
Voordat je met je onderzoek start, moet je jezelf afvragen of het ethisch verantwoord is
om het onderzoek uit te voeren:
1. Doen de respondenten vrijwillig aan het onderzoek mee?
2. Wordt er aan de respondenten van tevoren uitgelegd wat het doel en de werkwijze
van het onderzoek zijn?
3. Worden de gegevens van de respondenten vertrouwelijk, maar het liefst anoniem
verwerkt?
4. Hebben de uitkomsten van het onderzoek geen nadelige gevolgen voor de
respondenten?
5. Wordt het onderzoek op een eerlijke en objectieve manier uitgevoerd?
Je doet onderzoek om antwoord te krijgen op jouw onderzoeksvraag.
GAAT HET OM EEN OPEN OF GESLOTEN ONDERZOEKSVRAAG, KWALITATIEF OF
KWANTITATIEF ONDERZOEK?
Een open onderzoeksvraag: Welke problemen ervaren consumenten bij het
monteren van een kast? Hierbij wordt er informatie verzameld van relevantie informatie
voor het verbeteren van de gebruiksaanwijzing
Een gesloten onderzoeksvraag: Is er verschil tussen jongens en meisjes in
agressief gedrag? De onderzoekers weten wat ze moeten verwachten en richten zich
hierop, ze hebben een gesloten vizier.
,Kwalitatief onderzoek: meestal is de onderzoeksvraag breed en is er weinig
voorkennis, gebruik maken van een open onderzoeksvraag. Het gevolg is dat er vaak niet
met een vaste vragen- of observatielijst wordt gewerkt. Het gaat vooral om het verkrijgen
van inzichten en minder om getalsmatige, harde feiten. Vooral beschrijvingen, weinig
numerieke tabellen of grafieken. Uitgewerkte gespreks- of observatieverslagen.
Kwalitatief onderzoek is onderzoek waarbij problemen in en van situaties, gebeurtenissen
en personen beschreven en geïnterpreteerd worden met behulp van gegevens van
kwalitatieve aard, zoals belevingen etc. die verzameld zijn via open interviews en/of
participerende observatie en/of bestaande documenten.
Kwantitatief onderzoek: Als de onderzoeksvraag smal/gesloten is en je weet wat je
inhoudelijk kan verwachten als je gaan interviewen of observeren, doe je meestal
kwantitatief onderzoek. Je maakt gebruik van vaste richtlijnen. Voorafgaand aan de
dateverzameling weet je wat voor vragen je gaat stellen. De onderzoeksdata zijn
getallen, meestal in de vorm van een datamatrix. Vaak wordt de data geanalyseerd door
middel van statistische programma’s.
KEUZE KWANTITATIEF KWALITATIEF
ONDERZOEKSVRAAG Gesloten onderzoeksvraag Open onderzoeksvraag
ONDERZOEKSVRAAG Vraag ligt vast Onderzoeksvraag kun je
LIGT WEL/NIET VAST tijdens het
onderzoeksproces
aanpassen
DOELSTELLING Doel is vooral beschrijven Ontwikkelen van nieuwe
en toetsen van vooraf ideeën
vastgelegde ideeën
DATAVERZAMELING Je verzamelt op één Je verzamelt data op
standaardmanier data verschillende, niet
standaard manieren
RESULTAAT Cijfers Observatie en
gespreksverslagen
VERWERKING DATA Statistische analyses Observatie- en
gespreksverslagen
reduceer je tot labels en
vervolgens breng je daar
structuur in
In alle gevallen moet controleerbaar zijn hoe een onderzoeker tot zijn conclusies komt.
Voor kwantitatief onderzoek geldt de reproduceerbaarheidseis: je moet je
onderzoeksverslag zo maken, dat iemand anders in staat is het onderzoek over te doen.
Voor kwalitatief onderzoek geldt de verifieerbaarheidseis. De conclusies van het
onderzoek moeten plausibel zijn en de werkwijze moet transparant zijn.
WAT ZIJN ONDERZOEKSEENHEDEN EN EIGENSCHAPPEN/KENMERKEN
Onderzoekseenheden de personen, instanties of situaties waarover je op basis van je
onderzoek uitspraken wil doen. Alle eenheden gezamenlijk vormen de populatie.
Het is lastig, maar noodzakelijk om je eenheden (en dus je populatie) af te bakenen. Dit
moet je specificeren in je onderzoek.
Kenmerken zijn de eigenschappen van eenheden waarover je uitspraken doet op basis
van de onderzoeksresultaten.
Een datamatrix is een tabel waarin gegevens overzichtelijk zijn weergegeven. Door een
datamatrix te ontwerpen krijg je helder wat de eenheden en de eigenschappen van de
eenheden zijn.
, Bij kwalitatief onderzoek zijn de eenheden en de kenmerken vaak minder helder dan bij
kwantitatief onderzoek.
WAT IS ER AL BEKEND OVER HET ONDERZOEKSONDERWERP?
Aan het formuleren van een goede onderzoeksvraag gaat vaak een langdurig proces aan
vooraf. Je begint vaak met een oriëntatie. Je kijkt wat er op internet en in de literatuur al
bekend is over het onderwerp, voordat je je onderzoeksvraag definitief formuleert. Om je
voor te bereiden op het onderzoek zijn er twee mogelijkheden: het doen van een
vooronderzoek en het doen van een literatuuronderzoek.
Vooronderzoek: Bijvoorbeeld wanneer je een vraag vanuit een bepaald bedrijf of een
bepaalde afdeling krijgt, is het slim om eerst eens op die afdeling rond te kijken.
Literatuuronderzoek: Er zijn drie redenen om literatuuronderzoek te doen:
1. Het definiëren en meten van kenmerken
Uit literatuuronderzoek leer je hoe anderen de eigenschappen of kenmerken die jij
wilt onderzoeken definiëren en hoe ze deze meten.
2. Het maken van een onderzoeksopzet
Lees vooral de discussieparagraaf aan het eind, waar de onderzoeksmethode
wordt geëvalueerd en suggesties worden gedaan voor verder onderzoek.
3. Het ontwikkelen van een theorie
De onderzoeksuitkomsten van andere onderzoeken zijn in jouw onderzoek
belangrijk om een theorie te vormen
Hoe doe je literatuuronderzoek?
1. Het vinden van goede zoektermen met een thesaurus
Een thesaurus is een soort woordenboek waarin je begrippen opzoekt.
2. Het in zoekmachines zoeken naar relevante artikelen
Niet zomaar op Google zoeken, maar in bijvoorbeeld Google Scholar door
relevante begrippen te combineren.
3. Het zoeken naar proefschriften en boeken
DAREnet, Google Books, etc.
GAAT HET OM BESCHRIJVEN, EXPLOREREN OF TOETSEN?
Beschrijvend onderzoek
Bij een kwantitatief beschrijvend onderzoek gaat het meestal om
frequentievragen. Je wilt bijvoorbeeld achterhalen hoe vaak studenten RSI-
problemen hebben.
De betekenis en de inhoud van het probleem onderzoek je vaak met een
casestudie. Je houdt een aantal diepte-interviews met een aantal studenten met
erge klachten.
Explorerend/verkennend onderzoek
Als je wilt onderzoeken wat de oorzaak is van RSI-klachten van de studenten, doe
je explorerend onderzoek.
Bij een kwalitatief verkennend onderzoek verzamel je bijvoorbeeld materiaal
op de locatie waar het probleem kan ontstaan, hier bijvoorbeeld in een
computerzaal. Hieruit doe je een idee op en ga je testen of dit idee juist kan zijn.
ONDERZOEK!’
HOOFDSTUK 1: “WAT WIL DE ONDERZOEKER WETEN?”
WAT ZIJN DE PROBLEEMSTELLING, DOELSTELLING EN ONDERZOEKSVRAAG?
Een onderzoeksplan en een onderzoeksverslag beginnen altijd met een introductie of
inleiding. In die inleiding schets je de aanleiding van het onderzoek. Wat is de
aanleiding, wat is precies het probleem en hoe heeft dat geresulteerd in de
onderzoeksvraag/onderzoeksvragen? Over het algemeen ga je in de introductie van
breed naar smal. Bij de vertaling van een probleem in de onderzoeksvraag denk je na
over de volgende zaken:
1. De probleemstelling
2. De doelstelling
3. De onderzoeksethiek
4. De onderzoeksvraag
De probleemstelling is de achtergrond waaruit de onderzoeksvraag voorkomt. Er kan
sprake zijn van een praktische aanleiding, dan is er behoefte aan informatie om het
probleem te kunnen oplossen.
Je doet onderzoek altijd met een bepaald doel. De doelstelling is het antwoord op de
vraag waarom je het onderzoek doet, wat je ermee wil bereiken. Het doel om met
onderzoek alleen kennis te verzamelen is een kenmerk van zuiver wetenschappelijk
onderzoek. Bij toegepast onderzoek verzamel je ook kennis, maar die kennis pas je
toe. Het moet bijdragen aan de oplossing van een probleem.
Voordat je met je onderzoek start, moet je jezelf afvragen of het ethisch verantwoord is
om het onderzoek uit te voeren:
1. Doen de respondenten vrijwillig aan het onderzoek mee?
2. Wordt er aan de respondenten van tevoren uitgelegd wat het doel en de werkwijze
van het onderzoek zijn?
3. Worden de gegevens van de respondenten vertrouwelijk, maar het liefst anoniem
verwerkt?
4. Hebben de uitkomsten van het onderzoek geen nadelige gevolgen voor de
respondenten?
5. Wordt het onderzoek op een eerlijke en objectieve manier uitgevoerd?
Je doet onderzoek om antwoord te krijgen op jouw onderzoeksvraag.
GAAT HET OM EEN OPEN OF GESLOTEN ONDERZOEKSVRAAG, KWALITATIEF OF
KWANTITATIEF ONDERZOEK?
Een open onderzoeksvraag: Welke problemen ervaren consumenten bij het
monteren van een kast? Hierbij wordt er informatie verzameld van relevantie informatie
voor het verbeteren van de gebruiksaanwijzing
Een gesloten onderzoeksvraag: Is er verschil tussen jongens en meisjes in
agressief gedrag? De onderzoekers weten wat ze moeten verwachten en richten zich
hierop, ze hebben een gesloten vizier.
,Kwalitatief onderzoek: meestal is de onderzoeksvraag breed en is er weinig
voorkennis, gebruik maken van een open onderzoeksvraag. Het gevolg is dat er vaak niet
met een vaste vragen- of observatielijst wordt gewerkt. Het gaat vooral om het verkrijgen
van inzichten en minder om getalsmatige, harde feiten. Vooral beschrijvingen, weinig
numerieke tabellen of grafieken. Uitgewerkte gespreks- of observatieverslagen.
Kwalitatief onderzoek is onderzoek waarbij problemen in en van situaties, gebeurtenissen
en personen beschreven en geïnterpreteerd worden met behulp van gegevens van
kwalitatieve aard, zoals belevingen etc. die verzameld zijn via open interviews en/of
participerende observatie en/of bestaande documenten.
Kwantitatief onderzoek: Als de onderzoeksvraag smal/gesloten is en je weet wat je
inhoudelijk kan verwachten als je gaan interviewen of observeren, doe je meestal
kwantitatief onderzoek. Je maakt gebruik van vaste richtlijnen. Voorafgaand aan de
dateverzameling weet je wat voor vragen je gaat stellen. De onderzoeksdata zijn
getallen, meestal in de vorm van een datamatrix. Vaak wordt de data geanalyseerd door
middel van statistische programma’s.
KEUZE KWANTITATIEF KWALITATIEF
ONDERZOEKSVRAAG Gesloten onderzoeksvraag Open onderzoeksvraag
ONDERZOEKSVRAAG Vraag ligt vast Onderzoeksvraag kun je
LIGT WEL/NIET VAST tijdens het
onderzoeksproces
aanpassen
DOELSTELLING Doel is vooral beschrijven Ontwikkelen van nieuwe
en toetsen van vooraf ideeën
vastgelegde ideeën
DATAVERZAMELING Je verzamelt op één Je verzamelt data op
standaardmanier data verschillende, niet
standaard manieren
RESULTAAT Cijfers Observatie en
gespreksverslagen
VERWERKING DATA Statistische analyses Observatie- en
gespreksverslagen
reduceer je tot labels en
vervolgens breng je daar
structuur in
In alle gevallen moet controleerbaar zijn hoe een onderzoeker tot zijn conclusies komt.
Voor kwantitatief onderzoek geldt de reproduceerbaarheidseis: je moet je
onderzoeksverslag zo maken, dat iemand anders in staat is het onderzoek over te doen.
Voor kwalitatief onderzoek geldt de verifieerbaarheidseis. De conclusies van het
onderzoek moeten plausibel zijn en de werkwijze moet transparant zijn.
WAT ZIJN ONDERZOEKSEENHEDEN EN EIGENSCHAPPEN/KENMERKEN
Onderzoekseenheden de personen, instanties of situaties waarover je op basis van je
onderzoek uitspraken wil doen. Alle eenheden gezamenlijk vormen de populatie.
Het is lastig, maar noodzakelijk om je eenheden (en dus je populatie) af te bakenen. Dit
moet je specificeren in je onderzoek.
Kenmerken zijn de eigenschappen van eenheden waarover je uitspraken doet op basis
van de onderzoeksresultaten.
Een datamatrix is een tabel waarin gegevens overzichtelijk zijn weergegeven. Door een
datamatrix te ontwerpen krijg je helder wat de eenheden en de eigenschappen van de
eenheden zijn.
, Bij kwalitatief onderzoek zijn de eenheden en de kenmerken vaak minder helder dan bij
kwantitatief onderzoek.
WAT IS ER AL BEKEND OVER HET ONDERZOEKSONDERWERP?
Aan het formuleren van een goede onderzoeksvraag gaat vaak een langdurig proces aan
vooraf. Je begint vaak met een oriëntatie. Je kijkt wat er op internet en in de literatuur al
bekend is over het onderwerp, voordat je je onderzoeksvraag definitief formuleert. Om je
voor te bereiden op het onderzoek zijn er twee mogelijkheden: het doen van een
vooronderzoek en het doen van een literatuuronderzoek.
Vooronderzoek: Bijvoorbeeld wanneer je een vraag vanuit een bepaald bedrijf of een
bepaalde afdeling krijgt, is het slim om eerst eens op die afdeling rond te kijken.
Literatuuronderzoek: Er zijn drie redenen om literatuuronderzoek te doen:
1. Het definiëren en meten van kenmerken
Uit literatuuronderzoek leer je hoe anderen de eigenschappen of kenmerken die jij
wilt onderzoeken definiëren en hoe ze deze meten.
2. Het maken van een onderzoeksopzet
Lees vooral de discussieparagraaf aan het eind, waar de onderzoeksmethode
wordt geëvalueerd en suggesties worden gedaan voor verder onderzoek.
3. Het ontwikkelen van een theorie
De onderzoeksuitkomsten van andere onderzoeken zijn in jouw onderzoek
belangrijk om een theorie te vormen
Hoe doe je literatuuronderzoek?
1. Het vinden van goede zoektermen met een thesaurus
Een thesaurus is een soort woordenboek waarin je begrippen opzoekt.
2. Het in zoekmachines zoeken naar relevante artikelen
Niet zomaar op Google zoeken, maar in bijvoorbeeld Google Scholar door
relevante begrippen te combineren.
3. Het zoeken naar proefschriften en boeken
DAREnet, Google Books, etc.
GAAT HET OM BESCHRIJVEN, EXPLOREREN OF TOETSEN?
Beschrijvend onderzoek
Bij een kwantitatief beschrijvend onderzoek gaat het meestal om
frequentievragen. Je wilt bijvoorbeeld achterhalen hoe vaak studenten RSI-
problemen hebben.
De betekenis en de inhoud van het probleem onderzoek je vaak met een
casestudie. Je houdt een aantal diepte-interviews met een aantal studenten met
erge klachten.
Explorerend/verkennend onderzoek
Als je wilt onderzoeken wat de oorzaak is van RSI-klachten van de studenten, doe
je explorerend onderzoek.
Bij een kwalitatief verkennend onderzoek verzamel je bijvoorbeeld materiaal
op de locatie waar het probleem kan ontstaan, hier bijvoorbeeld in een
computerzaal. Hieruit doe je een idee op en ga je testen of dit idee juist kan zijn.
