H1 – Psychologie is een manier van denken
Producent en consument van onderzoek:
̶ Producent: moet de vaardigheid ontwikkelen om te werken in onderzoekslaboratoria en nieuwe
ontdekkingen te doen.
̶ Consument: moet in staat zijn om onderzoeken te vinden, lezen en evalueren o.b.v. de genoemde
claims. M.n. bij de media kritisch denken.
Psychologen zijn empiristen die hun conclusies trekken uit systematische, unbiased observaties.
Een goed onderzoek is:
̶ Ondersteund door data
̶ Falsificeerbaar; het tegendeel kan bewezen worden.
̶ Spaarzaam; de eenvoudigste verklaring heeft de voorkeur.
Toegepaste onderzoekers richten zich op wereldproblemen en basis onderzoekers op algemeen begrip van de
mens. Translationele onderzoekers proberen vindingen van basisonderzoek te vertalen in toegepaste gebieden.
Wetenschappers maken deel uit van een community en streven naar de volgende vier normen (Merton):
̶ Universalisme: een bepaalde groep kan niet buitengewoon/ exceptioneel zijn t.o.v. een andere groep.
̶ Gemeenschappelijkheid: gevoel van solidariteit.
̶ Ongeïnteresseerdheid: objectief/ onpartijdig zijn. Streven naar de waarheid, wat dit ook is.
̶ Georganiseerd scepticisme: de noodzaak van bewijs en verificatie.
Publicatie van onderzoek leidt tot peer reviews; evaluatie van onderzoek door andere wetenschappers. Dit
leidt weer tot scherper denken en verbeterde communicatie. Zelfs na publicatie kan een onderzoek nog
bekritiseerd worden.
H2 – Informatiebronnen
Overtuigingen van mensen kunnen gebaseerd zijn op:
̶ Eigen ervaring: geen controlegroep en confounds spelen vaak een rol.
̶ Intuïtie: vaak biases in denken (confirmation bias), hoewel we geloven van niet (bias blind spot).
̶ Autoriteiten: als hun claim gebaseerd is op eigen ervaring of intuïtie is het onbetrouwbaar, als het
gebaseerd is op goed ontworpen onderzoek, wel betrouwbaar.
̶ Gecontroleerd onderzoek
Online tools voor het vinden van psychologisch onderzoek zijn bijv. psycINFO en Google Scholar. Bronnen:
̶ Journals/ (hoofdstukken in) boeken: lezen met een doel en de vragen stellen ‘Wat is het theoretische
argument? Wat is het bewijs? Wat zegt de data?
̶ Populaire media artikelen: kunnen een goede bron zijn, mits je kritisch denkt! Hiervoor kun je de
artikelen vergelijken met die van het originele empirische onderzoek.
̶ Nieuws: wordt soms met opzet verdraaid om te provoceren/ mensen te misleiden. Toch is niet ál het
nieuws fake; denk kritisch en verifieer populaire internetbronnen.
H3 – Drie claims, vier validiteiten
Variabelen hebben ten minste twee niveaus en kunnen gemeten of gemanipuleerd worden. Variabelen kunnen
op twee manieren uitgelegd worden:
̶ Conceptueel: abstract en algemeen (bijv. narcisme).
̶ Operationeel: vertaald naar een meetbare/ manipuleerbare variabele (bijv. aantal selfies per uur).
Drie claims:
̶ Frequentie: zegt iets over hoe vaak iets voorkomt.
̶ Associatie: zegt iets over de samenhang tussen variabelen (positief, negatief of 0) en wordt vaak
ondersteund door correlationeel onderzoek.
̶ Causaal: zegt iets over een oorzaak-gevolg relatie tussen variabelen. Causale claims moeten voldoen
aan de volgende criteria: covariantie/ samenhang, temporale precedentie en geen confounds. Dit kan
enkel d.m.v. experimenteel onderzoek bereikt worden.
, Vier validiteiten:
̶ Construct: kwaliteit van de metingen; meet het wat je wil meten?
̶ Extern: generaliseerbaarheid naar een grotere populatie.
̶ Intern: is er geen sprake van derde variabelen o.i.d.?
̶ Statistisch: percentuele schattingen, betrouwbaarheidsinterval en andere schattingen.
Onderzoekers kunnen niet altijd alle vier de validiteiten waarborgen, dus moeten ze prioriteiten stellen en
sommige wellicht schrappen.
H4 – Ethische richtlijnen voor onderzoek
Drie belangrijkste basisprincipes m.b.t. ethiek, opgesteld door The Belmont Report:
̶ Respect voor personen: geïnformeerde toestemming en bescherming van kwetsbare groepen tijdens
onderzoek.
̶ Weldadigheid/ het halen van voordeel uit het onderzoek : het afwegen van de risico’s en voordelen
voor de studie en maatschappij als geheel.
̶ Rechtvaardigheid: deelnemers moeten geen onnodige belasting meemaken.
APA gidsen hebben hier twee principes aan toegevoegd:
̶ Professioneel gedrag: verantwoordelijkheid en een zuivere relatie tussen de onderzoeker en
deelnemers (geen hiërarchie).
̶ Integriteit/ eerlijkheid: accurate en betrouwbare informatie.
APA’s Ethical Standard 8 bevat informatie over:
̶ Geïnformeerde toestemming
̶ Institutionele review boards
̶ Misleiding/ bedrog
̶ Nabespreking
̶ Wangedrag bij onderzoek
̶ Dieren onderzoek
H5 – Goede meting herkennen
Drie typen metingen:
̶ Zelf-rapportage: gebaseerd op eigen overtuigingen, gedragingen en houdingen.
̶ Observatie: gebaseerd op zichtbare gedragingen.
̶ Psychologische metingen: gebaseerd op biologische data, zoals hartslag.
Variabelen zijn categorisch (met categorieën) of kwantitatief (met getallen; onder te verdelen in ordinaal,
interval (met nulpunt) en ratio schalen).
Meetbetrouwbaarheid en -validiteit:
̶ Betrouwbaarheid: drie typen meetbetrouwbaarheid:
̶ Over tijd: test-hertestbetrouwbaarheid laat zien of resultaten consistent zijn over tijd.
̶ Tussen beoordelaars: interbeoordelaarsbetrouwbaarheid laat zien of verschillende mensen
consistent beoordelen.
̶ Tussen items: interne consistentie controleert of mensen hetzelfde antwoorden op
vergelijkbaar geformuleerde vragen.
̶ Validiteit:
̶ Gezichtsvaliditeit (subjectief): in hoeverre een meetmethode logisch is m.b.t. wat hij wil
meten (bijv. een vragenlijst over hoe je je voelt is logisch als je blijheid wil meten).
̶ Inhoudsvaliditeit: in hoeverre een meting hetgeen wat hij wil meten ‘dekt’ (bijv. als je het
hebt over angst, moet je alle bijkomende symptomen meten bij mensen).
̶ Criterium validiteit: in hoeverre je bepaalde prestaties of gedrag in een andere situatie
(verleden, heden of toekomst) kunt voorspellen.
Bovendien ook de mate waarin de scores van een meting gecorreleerd zijn met andere
variabelen (criteria) waarvan men zou verwachten dat ze positief gecorreleerd (convergent)
of juist negatief gecorreleerd (discriminant) zijn.
Producent en consument van onderzoek:
̶ Producent: moet de vaardigheid ontwikkelen om te werken in onderzoekslaboratoria en nieuwe
ontdekkingen te doen.
̶ Consument: moet in staat zijn om onderzoeken te vinden, lezen en evalueren o.b.v. de genoemde
claims. M.n. bij de media kritisch denken.
Psychologen zijn empiristen die hun conclusies trekken uit systematische, unbiased observaties.
Een goed onderzoek is:
̶ Ondersteund door data
̶ Falsificeerbaar; het tegendeel kan bewezen worden.
̶ Spaarzaam; de eenvoudigste verklaring heeft de voorkeur.
Toegepaste onderzoekers richten zich op wereldproblemen en basis onderzoekers op algemeen begrip van de
mens. Translationele onderzoekers proberen vindingen van basisonderzoek te vertalen in toegepaste gebieden.
Wetenschappers maken deel uit van een community en streven naar de volgende vier normen (Merton):
̶ Universalisme: een bepaalde groep kan niet buitengewoon/ exceptioneel zijn t.o.v. een andere groep.
̶ Gemeenschappelijkheid: gevoel van solidariteit.
̶ Ongeïnteresseerdheid: objectief/ onpartijdig zijn. Streven naar de waarheid, wat dit ook is.
̶ Georganiseerd scepticisme: de noodzaak van bewijs en verificatie.
Publicatie van onderzoek leidt tot peer reviews; evaluatie van onderzoek door andere wetenschappers. Dit
leidt weer tot scherper denken en verbeterde communicatie. Zelfs na publicatie kan een onderzoek nog
bekritiseerd worden.
H2 – Informatiebronnen
Overtuigingen van mensen kunnen gebaseerd zijn op:
̶ Eigen ervaring: geen controlegroep en confounds spelen vaak een rol.
̶ Intuïtie: vaak biases in denken (confirmation bias), hoewel we geloven van niet (bias blind spot).
̶ Autoriteiten: als hun claim gebaseerd is op eigen ervaring of intuïtie is het onbetrouwbaar, als het
gebaseerd is op goed ontworpen onderzoek, wel betrouwbaar.
̶ Gecontroleerd onderzoek
Online tools voor het vinden van psychologisch onderzoek zijn bijv. psycINFO en Google Scholar. Bronnen:
̶ Journals/ (hoofdstukken in) boeken: lezen met een doel en de vragen stellen ‘Wat is het theoretische
argument? Wat is het bewijs? Wat zegt de data?
̶ Populaire media artikelen: kunnen een goede bron zijn, mits je kritisch denkt! Hiervoor kun je de
artikelen vergelijken met die van het originele empirische onderzoek.
̶ Nieuws: wordt soms met opzet verdraaid om te provoceren/ mensen te misleiden. Toch is niet ál het
nieuws fake; denk kritisch en verifieer populaire internetbronnen.
H3 – Drie claims, vier validiteiten
Variabelen hebben ten minste twee niveaus en kunnen gemeten of gemanipuleerd worden. Variabelen kunnen
op twee manieren uitgelegd worden:
̶ Conceptueel: abstract en algemeen (bijv. narcisme).
̶ Operationeel: vertaald naar een meetbare/ manipuleerbare variabele (bijv. aantal selfies per uur).
Drie claims:
̶ Frequentie: zegt iets over hoe vaak iets voorkomt.
̶ Associatie: zegt iets over de samenhang tussen variabelen (positief, negatief of 0) en wordt vaak
ondersteund door correlationeel onderzoek.
̶ Causaal: zegt iets over een oorzaak-gevolg relatie tussen variabelen. Causale claims moeten voldoen
aan de volgende criteria: covariantie/ samenhang, temporale precedentie en geen confounds. Dit kan
enkel d.m.v. experimenteel onderzoek bereikt worden.
, Vier validiteiten:
̶ Construct: kwaliteit van de metingen; meet het wat je wil meten?
̶ Extern: generaliseerbaarheid naar een grotere populatie.
̶ Intern: is er geen sprake van derde variabelen o.i.d.?
̶ Statistisch: percentuele schattingen, betrouwbaarheidsinterval en andere schattingen.
Onderzoekers kunnen niet altijd alle vier de validiteiten waarborgen, dus moeten ze prioriteiten stellen en
sommige wellicht schrappen.
H4 – Ethische richtlijnen voor onderzoek
Drie belangrijkste basisprincipes m.b.t. ethiek, opgesteld door The Belmont Report:
̶ Respect voor personen: geïnformeerde toestemming en bescherming van kwetsbare groepen tijdens
onderzoek.
̶ Weldadigheid/ het halen van voordeel uit het onderzoek : het afwegen van de risico’s en voordelen
voor de studie en maatschappij als geheel.
̶ Rechtvaardigheid: deelnemers moeten geen onnodige belasting meemaken.
APA gidsen hebben hier twee principes aan toegevoegd:
̶ Professioneel gedrag: verantwoordelijkheid en een zuivere relatie tussen de onderzoeker en
deelnemers (geen hiërarchie).
̶ Integriteit/ eerlijkheid: accurate en betrouwbare informatie.
APA’s Ethical Standard 8 bevat informatie over:
̶ Geïnformeerde toestemming
̶ Institutionele review boards
̶ Misleiding/ bedrog
̶ Nabespreking
̶ Wangedrag bij onderzoek
̶ Dieren onderzoek
H5 – Goede meting herkennen
Drie typen metingen:
̶ Zelf-rapportage: gebaseerd op eigen overtuigingen, gedragingen en houdingen.
̶ Observatie: gebaseerd op zichtbare gedragingen.
̶ Psychologische metingen: gebaseerd op biologische data, zoals hartslag.
Variabelen zijn categorisch (met categorieën) of kwantitatief (met getallen; onder te verdelen in ordinaal,
interval (met nulpunt) en ratio schalen).
Meetbetrouwbaarheid en -validiteit:
̶ Betrouwbaarheid: drie typen meetbetrouwbaarheid:
̶ Over tijd: test-hertestbetrouwbaarheid laat zien of resultaten consistent zijn over tijd.
̶ Tussen beoordelaars: interbeoordelaarsbetrouwbaarheid laat zien of verschillende mensen
consistent beoordelen.
̶ Tussen items: interne consistentie controleert of mensen hetzelfde antwoorden op
vergelijkbaar geformuleerde vragen.
̶ Validiteit:
̶ Gezichtsvaliditeit (subjectief): in hoeverre een meetmethode logisch is m.b.t. wat hij wil
meten (bijv. een vragenlijst over hoe je je voelt is logisch als je blijheid wil meten).
̶ Inhoudsvaliditeit: in hoeverre een meting hetgeen wat hij wil meten ‘dekt’ (bijv. als je het
hebt over angst, moet je alle bijkomende symptomen meten bij mensen).
̶ Criterium validiteit: in hoeverre je bepaalde prestaties of gedrag in een andere situatie
(verleden, heden of toekomst) kunt voorspellen.
Bovendien ook de mate waarin de scores van een meting gecorreleerd zijn met andere
variabelen (criteria) waarvan men zou verwachten dat ze positief gecorreleerd (convergent)
of juist negatief gecorreleerd (discriminant) zijn.
