Hoorcollege 6 sociale en persoonlijkheidsontwikkeling 0-6 jaar
Affordances → nieuwe ontwikkelingen leiden tot nieuwe mogelijkheden.
Vigosky en de zone van naaste ontwikkeling stimuleren:
- Samenwerkend leren: kinderen samen iets laten doen en elkaar laten helpen.
- Rolwisselend leren: afwisselen, eerst doe jij het en kijk ik toe en andersom.
- Scaffolfing: kind zit in de zone van naaste ontwikkeling, hierbij probeer je kinderen
iets te laten doen en zo min mogelijk te helpen, alleen wanneer dit echt moet.
Bijv. kind is zijn veters aan het strikken, je kijkt toe en alleen wanneer het fout gaat
kan je kort ingrijpen.
Psychosociale ontwikkeling: hoe jij je mentaal in een sociale omgeving ontwikkeld.
Zelfbesef → besef van het ‘zelf’ als eenheid en het besef dat die eenheid los gezien moet
worden van de omgeving, ik ben ik.
Zelfbeeld → een beeld over jezelf als persoon. Iemands identiteit en of de opvattingen die
hij van zichzelf als persoon heeft.
Theory of mind → in hoeverre kan een kind zich op cognitief niveau kan verplaatsen in een
ander (kind).
Pro sociaal gedrag → empathie: in hoeverre kan een kind zich op emotioneel niveau
verplaatsen in een ander.
Abstract modeling → proces waarbij een rolmodel zorgt voor de ontwikkeling van algemene
regels en principes.
Morele ontwikkeling → iemand die goed aanvoelt wat goed en fout is.
1. Moreel; realisme (t/m 7 jr.): het kind weet alleen nog maar van goed en fout, wat
mag wel en wat niet. Dit weten ze omdat er straf tegenover staat.
2. Beginnende coöperatiestadium (7-10 jr.): algemene waarden en principes, ook al
word je er niet voor gestraft je weet dat het fout is.
3. Autonome coöperatie (>10 jr.): zover zijn dat ze eigen regels kunnen verzinnen, zelf
waarden bedenken.
,Ontwikkeling van genderidentiteit
- Biologische theorieën
- Psychoanalytische theorieën
- Sociale leertheorie
- Cognitieve theorie
Spelcategorieën Parten
- Parallel spel
Spel waarbij je niet met elkaar communiceert maar wel van elkaars aanwezigheid
geniet.
- Toekijkend spel
Hierbij is iets meer interactie maar toch speel je beide met iets anders maar kijkt wel
naar de ander.
- Associatief spel
Een uitwisseling hierbij speel je beide met iets maar wissel je ook van speelgoed.
- Coöperatief spel
Samen spelen, bijvoorbeeld met de blokjes bouwen.
Overige categorieën
- Functioneel spel
Spel waarbij de functie op zichzelf het spel is.
- Constructief spel
Spel waarbij je met elkaar iets maakt.
Agressie → grensoverschrijdend gedrag dat iemand inzet bewust of onbewust iets kapot te
maken, of een ander duidelijk te maken wat hij wel of niet wil.
Emotionele zelfregulatie → het vermogen om de aard en intensiteit van emoties aan te
passen tot een gewenst niveau
Empathie → een emotionele respons die correspondeert met de gevoelens van een andere
persoon.
Genderconstantie → het feit dat mensen permanent mannelijk of vrouwelijk zijn door
onveranderlijke biologische factoren.
Genderidentiteit → iemands persoonlijke beleving van gender.
Genderschema → cognitief raamwerk waarbinnen genderrelevante informatie wordt
geordend.
Identificatie → psychisch proces waarbij iemand eigenschappen, houdingen en waarden van
de ander eigen maakt en dit overneemt.
Immanente rechtvaardigheid → het idee dat het overtreden van regels direct bestraft moet
worden.
Individualistische oriëntatie → denk en leefwijze waarin de nadruk ligt op persoonlijke
identiteit, de eigenheid van het individu en persoonlijk belang.
Instrumentele agressie → agressie die wordt gemotiveerd door de wens om een concreet
doel te bereiken.
Moreel realisme → het stadium van morele ontwikkeling waarbij kinderen regels als vast en
onveranderlijk beschouwen.
Relationele agressie → niet-fysieke agressie die bedoeld is om een ander psychisch te
kwetsen.
, Hoorcollege 7 cognitieve ontwikkeling in de schooltijd.
Egocentrisch denken → het onvermogen om zich te verplaatsen in een ander.
Operationeel → in staat zijn om cognitieve operaties uit te voeren (Als dit, dan dat).
Transformatie → dingen kunnen veranderen in iets anders en ook weer terug veranderen
maar hetzelfde blijven (proces centraal).
Conservatie → het idee dat als je een snoepje uitrekt je dan meer hebt (hoeveelheden).
Decentreren → het vermogen om naar de context te kijken in een situatie. Rekening houden
met verschillende aspecten. Bijv. kind van 2 ziet dat papa boos is, kind van 7 kijkt niet alleen
naar papa maar ook naar de omgeving waarom papa boos kan zijn.
Reversibiliteit → het idee dat je een uitgevoerde handeling weer terug kan draaien.
Piagets fasetheorie
Cognitieve fase Voornaamste kenmerken
Sensomotorisch 0-2 jaar Ontwikkeling van objectpermanentie; weinig tot geen
vermogen om dingen symbolisch weer te geven.
Pre-operationeel 2-7 jaar Ontwikkeling van taal en symbolisch denken; egocentrisch
denken.
Concreet operationeel Begrip van conservatie en transformatie, vermogen tot
7-12 jaar reversibiliteit en decentreren.
Formeel operationeel Ontwikkeling van logisch en abstract denken.
> 12 jaar
Kanttekeningen bij de fasetheorie van Piaget
- Kinderen passen minder stelselmatig in Piagets stadia
- Cultuurgebonden: geen universele beschrijving
- Rol instructie en ervaring
Taalontwikkeling in de schooltijd:
* Technische taalontwikkeling
- Woordenschat
- Grammatica
- Intonatie
- Wederkerigheid (leren om een gesprek van 2 kanten te laten komen)
* Metalinguïstisch bewustzijn
- Het besef/ begrijpen van het eigen taalgebruik
* Taal en sociaalemotionele ontwikkeling
- Taal en sociale relatie
- Taal en zelfbeheersing
Meta → overkoepelend
Effecten meertaligheid:
- Meer linguïstische mogelijkheden
- Meta linguïstisch bewustzijn
- Creativiteit en veelzijdige probleemoplossing
- Meer (verschillende) hersenactiviteit
Affordances → nieuwe ontwikkelingen leiden tot nieuwe mogelijkheden.
Vigosky en de zone van naaste ontwikkeling stimuleren:
- Samenwerkend leren: kinderen samen iets laten doen en elkaar laten helpen.
- Rolwisselend leren: afwisselen, eerst doe jij het en kijk ik toe en andersom.
- Scaffolfing: kind zit in de zone van naaste ontwikkeling, hierbij probeer je kinderen
iets te laten doen en zo min mogelijk te helpen, alleen wanneer dit echt moet.
Bijv. kind is zijn veters aan het strikken, je kijkt toe en alleen wanneer het fout gaat
kan je kort ingrijpen.
Psychosociale ontwikkeling: hoe jij je mentaal in een sociale omgeving ontwikkeld.
Zelfbesef → besef van het ‘zelf’ als eenheid en het besef dat die eenheid los gezien moet
worden van de omgeving, ik ben ik.
Zelfbeeld → een beeld over jezelf als persoon. Iemands identiteit en of de opvattingen die
hij van zichzelf als persoon heeft.
Theory of mind → in hoeverre kan een kind zich op cognitief niveau kan verplaatsen in een
ander (kind).
Pro sociaal gedrag → empathie: in hoeverre kan een kind zich op emotioneel niveau
verplaatsen in een ander.
Abstract modeling → proces waarbij een rolmodel zorgt voor de ontwikkeling van algemene
regels en principes.
Morele ontwikkeling → iemand die goed aanvoelt wat goed en fout is.
1. Moreel; realisme (t/m 7 jr.): het kind weet alleen nog maar van goed en fout, wat
mag wel en wat niet. Dit weten ze omdat er straf tegenover staat.
2. Beginnende coöperatiestadium (7-10 jr.): algemene waarden en principes, ook al
word je er niet voor gestraft je weet dat het fout is.
3. Autonome coöperatie (>10 jr.): zover zijn dat ze eigen regels kunnen verzinnen, zelf
waarden bedenken.
,Ontwikkeling van genderidentiteit
- Biologische theorieën
- Psychoanalytische theorieën
- Sociale leertheorie
- Cognitieve theorie
Spelcategorieën Parten
- Parallel spel
Spel waarbij je niet met elkaar communiceert maar wel van elkaars aanwezigheid
geniet.
- Toekijkend spel
Hierbij is iets meer interactie maar toch speel je beide met iets anders maar kijkt wel
naar de ander.
- Associatief spel
Een uitwisseling hierbij speel je beide met iets maar wissel je ook van speelgoed.
- Coöperatief spel
Samen spelen, bijvoorbeeld met de blokjes bouwen.
Overige categorieën
- Functioneel spel
Spel waarbij de functie op zichzelf het spel is.
- Constructief spel
Spel waarbij je met elkaar iets maakt.
Agressie → grensoverschrijdend gedrag dat iemand inzet bewust of onbewust iets kapot te
maken, of een ander duidelijk te maken wat hij wel of niet wil.
Emotionele zelfregulatie → het vermogen om de aard en intensiteit van emoties aan te
passen tot een gewenst niveau
Empathie → een emotionele respons die correspondeert met de gevoelens van een andere
persoon.
Genderconstantie → het feit dat mensen permanent mannelijk of vrouwelijk zijn door
onveranderlijke biologische factoren.
Genderidentiteit → iemands persoonlijke beleving van gender.
Genderschema → cognitief raamwerk waarbinnen genderrelevante informatie wordt
geordend.
Identificatie → psychisch proces waarbij iemand eigenschappen, houdingen en waarden van
de ander eigen maakt en dit overneemt.
Immanente rechtvaardigheid → het idee dat het overtreden van regels direct bestraft moet
worden.
Individualistische oriëntatie → denk en leefwijze waarin de nadruk ligt op persoonlijke
identiteit, de eigenheid van het individu en persoonlijk belang.
Instrumentele agressie → agressie die wordt gemotiveerd door de wens om een concreet
doel te bereiken.
Moreel realisme → het stadium van morele ontwikkeling waarbij kinderen regels als vast en
onveranderlijk beschouwen.
Relationele agressie → niet-fysieke agressie die bedoeld is om een ander psychisch te
kwetsen.
, Hoorcollege 7 cognitieve ontwikkeling in de schooltijd.
Egocentrisch denken → het onvermogen om zich te verplaatsen in een ander.
Operationeel → in staat zijn om cognitieve operaties uit te voeren (Als dit, dan dat).
Transformatie → dingen kunnen veranderen in iets anders en ook weer terug veranderen
maar hetzelfde blijven (proces centraal).
Conservatie → het idee dat als je een snoepje uitrekt je dan meer hebt (hoeveelheden).
Decentreren → het vermogen om naar de context te kijken in een situatie. Rekening houden
met verschillende aspecten. Bijv. kind van 2 ziet dat papa boos is, kind van 7 kijkt niet alleen
naar papa maar ook naar de omgeving waarom papa boos kan zijn.
Reversibiliteit → het idee dat je een uitgevoerde handeling weer terug kan draaien.
Piagets fasetheorie
Cognitieve fase Voornaamste kenmerken
Sensomotorisch 0-2 jaar Ontwikkeling van objectpermanentie; weinig tot geen
vermogen om dingen symbolisch weer te geven.
Pre-operationeel 2-7 jaar Ontwikkeling van taal en symbolisch denken; egocentrisch
denken.
Concreet operationeel Begrip van conservatie en transformatie, vermogen tot
7-12 jaar reversibiliteit en decentreren.
Formeel operationeel Ontwikkeling van logisch en abstract denken.
> 12 jaar
Kanttekeningen bij de fasetheorie van Piaget
- Kinderen passen minder stelselmatig in Piagets stadia
- Cultuurgebonden: geen universele beschrijving
- Rol instructie en ervaring
Taalontwikkeling in de schooltijd:
* Technische taalontwikkeling
- Woordenschat
- Grammatica
- Intonatie
- Wederkerigheid (leren om een gesprek van 2 kanten te laten komen)
* Metalinguïstisch bewustzijn
- Het besef/ begrijpen van het eigen taalgebruik
* Taal en sociaalemotionele ontwikkeling
- Taal en sociale relatie
- Taal en zelfbeheersing
Meta → overkoepelend
Effecten meertaligheid:
- Meer linguïstische mogelijkheden
- Meta linguïstisch bewustzijn
- Creativiteit en veelzijdige probleemoplossing
- Meer (verschillende) hersenactiviteit
