2015
/
2016
Patiëntgerichte zorg
Gegevens student:
Daniëlle de Jonge
Studentnummer: 523939
Groepscode: VPK4D
Telefoonnummer: 0631089132
Afstudeerplaats: Leerafdeling Chirurgie, Westfriesgasthuis in Hoorn
Gegevens opdrachtgevers:
Daphne Koster
Lisette Berkhof
Pauline van Veen
Telefoonnummer:
Gegevens assessoren:
1e assessor:
Maryvonne zon
/ +31884663355
2e assessor en afstudeerbegeleider:
Regula van Graas
/ 0611449752
,Voorwoord
Voor u ligt het afstudeeronderzoek met als onderwerp: ‘Patiëntgerichte zorg op de leerafdeling’. Mijn
naam is Daniëlle de Jonge, ik ben 21 jaar oud en woon in Schagen. Ik ben momenteel vierdejaars
student HBO-verpleegkunde aan Hogeschool Inholland in Alkmaar.
Tijdens de eerste 20 weken van het vierde jaar heb ik stage gelopen op de leerafdeling Chirurgie van
het Westfriesgasthuis in Hoorn. In deze periode is dit afstudeeronderzoek tot stand gekomen.
Voor mijn afstudeeronderzoek heb ik onderzocht wat de aspecten zijn van patiëntgerichte zorg, welke
voorwaarden nodig zijn om patiëntgericht te kunnen verplegen en hoe de mate van patiëntgerichte
zorg op de leerafdeling Chirurgie van het Westfriesgasthuis in Hoorn is. Met behulp van de resultaten
die uit dit onderzoek naar voren komen kunnen aanbevelingen worden gegeven voor de praktijk.
Voor de totstandkoming van mijn afstudeeronderzoek wil ik mijn opdrachtgevers Daphne Koster,
Lisette Berkhof en Pauline van Veen bedanken voor hun inbreng in mijn afstudeeronderzoek en de
feedback hierop. Daarnaast wil ik de (leerling)verpleegkundigen, die werkzaam zijn op de leerafdeling
Chirurgie, en de patiënten, die opgenomen waren op de leerafdeling, bedanken voor hun bijdrage aan
het onderzoek door het invullen van de enquêtes. Tot slot wil ik mijn afstudeerbegeleider Regula van
Graas en mijn eerste assessor Maryvonne Zon bedanken voor de ondersteuning tijdens het maken
van de afstudeeropdracht en de feedback op mijn ingeleverde producten.
Daniëlle de Jonge
Schagen, 29 november 2015
2
,Samenvatting
Probleemanalyse: In het nieuwe beroepsprofiel van verpleegkundigen van 2020 gaat patiëntgerichte
zorg een belangrijkere rol spelen. In de verpleegkundige bedrijfscode van het Westfriesgasthuis
(WFG) is recent een wijziging gedaan en gaat patiëntgerichte zorg ook een belangrijke rol spelen. Met
het oog op deze wijziging vinden de unithoofden van de afdeling Chirurgie het belangrijk dat op de
nieuwe leerafdeling Chirurgie rekening wordt gehouden met patiëntgerichte zorg. Momenteel is niet
duidelijk wat onder patiëntgerichte zorg wordt verstaan, wat nodig is om patiëntgericht te kunnen
werken en in hoeverre de afdeling al patiëntgericht verpleegt. De afdeling heeft wel de intentie om
patiëntgerichte zorg te verlenen. Daarnaast werd door de unithoofden en verpleegkundigen verwacht
dat op de leerafdeling Chirurgie voldoende ruimte voor patiëntgerichte zorg is. Het doel was om
duidelijk te krijgen wat de aspecten van patiëntgerichte zorg zijn, te inventariseren wat de
voorwaarden zijn om patiëntgericht te kunnen werken en in kaart te brengen in welke mate
patiëntgericht wordt verpleegd op de leerafdeling.
Vraagstelling: Wat zijn de aspecten van patiëntgerichte zorg, wat zijn voorwaarden om patiëntgericht
te kunnen werken en in hoeverre wordt patiëntgericht verpleegd op de leerafdeling Chirurgie van het
Westfriesgasthuis in Hoorn?
Methode: Om antwoord te krijgen op de vraagstelling is literatuur- en praktijkonderzoek gedaan. In de
literatuur werd gezocht naar aspecten van patiëntgerichte zorg en voorwaarden die nodig zijn om
patiëntgericht te kunnen verplegen. Om te onderzoeken wat de patiënten en verpleegkundigen
vonden van de mate van patiëntgerichte zorg op de afdeling werden enquêtes uitgedeeld die
opgesteld waren met behulp van een bestaand meetinstrument, de Individuele Zorg Schaal. In deze
enquêtes werd ook gevraagd naar aanvullende aspecten van patiëntgerichte zorg en voorwaarden die
nodig zijn om patiëntgericht te kunnen verplegen. 33 (leerling)verpleegkundigen en 26 patiënten die
werkzaam/opgenomen waren op de leerafdeling Chirurgie van het WFG, hebben de enquête ingevuld.
De resultaten zijn verwerkt en geanalyseerd met behulp van Excel en MathLab.
Resultaten: Uit het literatuuronderzoek bleek dat patiëntgerichte zorg uit veel aspecten bestaat die
onderverdeeld zijn in drie hoofdthema’s: de participatie en betrokkenheid van de patiënt, de relatie
tussen de patiënt en de zorgverlener en de context waarin de zorg wordt geleverd. Daarnaast bleek uit
het literatuuronderzoek dat er verschillende voorwaarden nodig waren om patiëntgericht te verplegen,
zoals: leiderschap van seniorverpleegkundigen, betrokkenheid van de patiënt en familieleden,
toereikende middelen voor de zorg en scholing van personeel. Naast de voorwaarden kwamen ook
barrières naar voren die patiëntgericht verplegen in de weg kunnen staan.
Uit het praktijkonderzoek bleek dat de patiënten en verpleegkundigen het redelijk met elkaar eens zijn
over de mate van patiëntgerichte zorg op de leerafdeling. Bij een aantal onderdelen waren de
verpleegkundigen echter wat positiever dan de patiënten. De mate van patiëntgerichte zorg op de
leerafdeling scoort bij patiënten gemiddeld 4,19 op een schaal van 1 tot 5 en bij verpleegkundigen
4,33. Patiënten en verpleegkundigen vonden dat er weinig aanvullende aspecten waren van
patiëntgerichte zorg naast de aspecten die in de Individuele Zorg Schaal benoemd werden. De
verpleegkundigen hebben 16 voorwaarden benoemd die zij nodig hebben om patiëntgericht te kunnen
verplegen. Een aantal van deze voorwaarden zijn meerdere keren benoemd. Bijna een kwart van de
verpleegkundigen vond het een belangrijke voorwaarde om meer kennis en vaardigheden te hebben.
Discussie: Op basis van methodologische evaluatie kon geconcludeerd worden dat de mate van
bewijsvoering in dit onderzoek hoog is, maar dat er nog wel enkele verbeterpunten zijn. De
onderzoeksresultaten zijn niet gebaseerd op de mening van het hele team verpleegkundigen en de
hele populatie patiënten omdat bij beide groepen het responspercentage niet 100% was. Het heeft
daarom de voorkeur om in vervolgonderzoek de resultaten voor beide groepen te presenteren en
hierover te discussiëren, zodat de resultaten betrouwbaarder worden.
Conclusie: Het onderzoek resulteert in een aantal conclusies. Patiëntgerichte zorg bestaat uit 3
hoofdthema’s die onderverdeeld zijn in subthema’s en categorieën. De aspecten van patiëntgerichte
zorg die uit het literatuur- en praktijkonderzoek naar voren kwamen, kwamen redelijk overeen omdat
er weinig aanvullende aspecten werden benoemd door de patiënten en verpleegkundigen.
Voorwaarden die nodig zijn om patiëntgericht te kunnen verplegen en zowel in het literatuur- als het
praktijkonderzoek naar voren komen zijn: Scholing, toereikende middelen en betrokkenheid van
patiënt en familieleden. Over de mate van patiëntgerichte zorg op de leerafdeling Chirurgie zijn de
patiënten en verpleegkundigen tevreden, dit scoort gemiddeld 4,26 op een schaal van 1 tot 5.
Aanbevelingen: Op basis van de resultaten en conclusies zijn een aantal aanbevelingen gedaan:
Scholing organiseren voor verpleegkundigen, overdragen en rapporteren aan bed, plek op de afdeling
3
, inrichten waar een verpleegkundige met de patiënt in gesprek kan gaan, bij patiënten met (zeer)
gecompliceerde aandoeningen alleen ouderejaars studenten indelen en vervolgonderzoek doen.
Inhoud
Voorwoord......................................................................................................... 2
Samenvatting.................................................................................................... 3
1. Inleiding........................................................................................................ 5
1.1 Probleemanalyse...................................................................................... 5
1.2 Probleemstelling...................................................................................... 6
1.3 Doelstelling.............................................................................................. 6
1.4 Centrale vraag......................................................................................... 6
1.4.1 Deelvragen........................................................................................ 7
2. Methode........................................................................................................ 7
2.1 Deelvraag 1.............................................................................................. 7
2.1.1 Methode van dataverzameling...........................................................7
2.1.2 Methode van data-analyse.................................................................7
2.2 Deelvraag 2.............................................................................................. 8
2.2.1 Methode van dataverzameling...........................................................8
2.2.2 Methode van data-analyse.................................................................9
2.3 Deelvraag 3.............................................................................................. 9
2.3.1 Methode van dataverzameling.........................................................10
2.3.2 Methode van data-analyse...............................................................11
3. Resultaten................................................................................................... 11
3.1 Literatuuronderzoek............................................................................... 11
3.1.1 Aspecten van patiëntgerichte zorg..................................................11
3.1.2 Voorwaarden die nodig zijn om patiëntgericht te kunnen verplegen
....................................................................................................................... 13
3.2 Praktijkonderzoek................................................................................... 13
3.2.1 Mate van patiëntgerichte zorg op de afdeling.................................13
3.2.2 Aanvullende aspecten van patiëntgerichte zorg..............................16
3.2.3 Voorwaarden die nodig zijn om patiëntgericht te kunnen verplegen
....................................................................................................................... 18
4. Discussie..................................................................................................... 20
5. Conclusie..................................................................................................... 23
6. Aanbevelingen............................................................................................ 24
7. Literatuurlijst............................................................................................... 26
8. Bijlagen....................................................................................................... 28
4
/
2016
Patiëntgerichte zorg
Gegevens student:
Daniëlle de Jonge
Studentnummer: 523939
Groepscode: VPK4D
Telefoonnummer: 0631089132
Afstudeerplaats: Leerafdeling Chirurgie, Westfriesgasthuis in Hoorn
Gegevens opdrachtgevers:
Daphne Koster
Lisette Berkhof
Pauline van Veen
Telefoonnummer:
Gegevens assessoren:
1e assessor:
Maryvonne zon
/ +31884663355
2e assessor en afstudeerbegeleider:
Regula van Graas
/ 0611449752
,Voorwoord
Voor u ligt het afstudeeronderzoek met als onderwerp: ‘Patiëntgerichte zorg op de leerafdeling’. Mijn
naam is Daniëlle de Jonge, ik ben 21 jaar oud en woon in Schagen. Ik ben momenteel vierdejaars
student HBO-verpleegkunde aan Hogeschool Inholland in Alkmaar.
Tijdens de eerste 20 weken van het vierde jaar heb ik stage gelopen op de leerafdeling Chirurgie van
het Westfriesgasthuis in Hoorn. In deze periode is dit afstudeeronderzoek tot stand gekomen.
Voor mijn afstudeeronderzoek heb ik onderzocht wat de aspecten zijn van patiëntgerichte zorg, welke
voorwaarden nodig zijn om patiëntgericht te kunnen verplegen en hoe de mate van patiëntgerichte
zorg op de leerafdeling Chirurgie van het Westfriesgasthuis in Hoorn is. Met behulp van de resultaten
die uit dit onderzoek naar voren komen kunnen aanbevelingen worden gegeven voor de praktijk.
Voor de totstandkoming van mijn afstudeeronderzoek wil ik mijn opdrachtgevers Daphne Koster,
Lisette Berkhof en Pauline van Veen bedanken voor hun inbreng in mijn afstudeeronderzoek en de
feedback hierop. Daarnaast wil ik de (leerling)verpleegkundigen, die werkzaam zijn op de leerafdeling
Chirurgie, en de patiënten, die opgenomen waren op de leerafdeling, bedanken voor hun bijdrage aan
het onderzoek door het invullen van de enquêtes. Tot slot wil ik mijn afstudeerbegeleider Regula van
Graas en mijn eerste assessor Maryvonne Zon bedanken voor de ondersteuning tijdens het maken
van de afstudeeropdracht en de feedback op mijn ingeleverde producten.
Daniëlle de Jonge
Schagen, 29 november 2015
2
,Samenvatting
Probleemanalyse: In het nieuwe beroepsprofiel van verpleegkundigen van 2020 gaat patiëntgerichte
zorg een belangrijkere rol spelen. In de verpleegkundige bedrijfscode van het Westfriesgasthuis
(WFG) is recent een wijziging gedaan en gaat patiëntgerichte zorg ook een belangrijke rol spelen. Met
het oog op deze wijziging vinden de unithoofden van de afdeling Chirurgie het belangrijk dat op de
nieuwe leerafdeling Chirurgie rekening wordt gehouden met patiëntgerichte zorg. Momenteel is niet
duidelijk wat onder patiëntgerichte zorg wordt verstaan, wat nodig is om patiëntgericht te kunnen
werken en in hoeverre de afdeling al patiëntgericht verpleegt. De afdeling heeft wel de intentie om
patiëntgerichte zorg te verlenen. Daarnaast werd door de unithoofden en verpleegkundigen verwacht
dat op de leerafdeling Chirurgie voldoende ruimte voor patiëntgerichte zorg is. Het doel was om
duidelijk te krijgen wat de aspecten van patiëntgerichte zorg zijn, te inventariseren wat de
voorwaarden zijn om patiëntgericht te kunnen werken en in kaart te brengen in welke mate
patiëntgericht wordt verpleegd op de leerafdeling.
Vraagstelling: Wat zijn de aspecten van patiëntgerichte zorg, wat zijn voorwaarden om patiëntgericht
te kunnen werken en in hoeverre wordt patiëntgericht verpleegd op de leerafdeling Chirurgie van het
Westfriesgasthuis in Hoorn?
Methode: Om antwoord te krijgen op de vraagstelling is literatuur- en praktijkonderzoek gedaan. In de
literatuur werd gezocht naar aspecten van patiëntgerichte zorg en voorwaarden die nodig zijn om
patiëntgericht te kunnen verplegen. Om te onderzoeken wat de patiënten en verpleegkundigen
vonden van de mate van patiëntgerichte zorg op de afdeling werden enquêtes uitgedeeld die
opgesteld waren met behulp van een bestaand meetinstrument, de Individuele Zorg Schaal. In deze
enquêtes werd ook gevraagd naar aanvullende aspecten van patiëntgerichte zorg en voorwaarden die
nodig zijn om patiëntgericht te kunnen verplegen. 33 (leerling)verpleegkundigen en 26 patiënten die
werkzaam/opgenomen waren op de leerafdeling Chirurgie van het WFG, hebben de enquête ingevuld.
De resultaten zijn verwerkt en geanalyseerd met behulp van Excel en MathLab.
Resultaten: Uit het literatuuronderzoek bleek dat patiëntgerichte zorg uit veel aspecten bestaat die
onderverdeeld zijn in drie hoofdthema’s: de participatie en betrokkenheid van de patiënt, de relatie
tussen de patiënt en de zorgverlener en de context waarin de zorg wordt geleverd. Daarnaast bleek uit
het literatuuronderzoek dat er verschillende voorwaarden nodig waren om patiëntgericht te verplegen,
zoals: leiderschap van seniorverpleegkundigen, betrokkenheid van de patiënt en familieleden,
toereikende middelen voor de zorg en scholing van personeel. Naast de voorwaarden kwamen ook
barrières naar voren die patiëntgericht verplegen in de weg kunnen staan.
Uit het praktijkonderzoek bleek dat de patiënten en verpleegkundigen het redelijk met elkaar eens zijn
over de mate van patiëntgerichte zorg op de leerafdeling. Bij een aantal onderdelen waren de
verpleegkundigen echter wat positiever dan de patiënten. De mate van patiëntgerichte zorg op de
leerafdeling scoort bij patiënten gemiddeld 4,19 op een schaal van 1 tot 5 en bij verpleegkundigen
4,33. Patiënten en verpleegkundigen vonden dat er weinig aanvullende aspecten waren van
patiëntgerichte zorg naast de aspecten die in de Individuele Zorg Schaal benoemd werden. De
verpleegkundigen hebben 16 voorwaarden benoemd die zij nodig hebben om patiëntgericht te kunnen
verplegen. Een aantal van deze voorwaarden zijn meerdere keren benoemd. Bijna een kwart van de
verpleegkundigen vond het een belangrijke voorwaarde om meer kennis en vaardigheden te hebben.
Discussie: Op basis van methodologische evaluatie kon geconcludeerd worden dat de mate van
bewijsvoering in dit onderzoek hoog is, maar dat er nog wel enkele verbeterpunten zijn. De
onderzoeksresultaten zijn niet gebaseerd op de mening van het hele team verpleegkundigen en de
hele populatie patiënten omdat bij beide groepen het responspercentage niet 100% was. Het heeft
daarom de voorkeur om in vervolgonderzoek de resultaten voor beide groepen te presenteren en
hierover te discussiëren, zodat de resultaten betrouwbaarder worden.
Conclusie: Het onderzoek resulteert in een aantal conclusies. Patiëntgerichte zorg bestaat uit 3
hoofdthema’s die onderverdeeld zijn in subthema’s en categorieën. De aspecten van patiëntgerichte
zorg die uit het literatuur- en praktijkonderzoek naar voren kwamen, kwamen redelijk overeen omdat
er weinig aanvullende aspecten werden benoemd door de patiënten en verpleegkundigen.
Voorwaarden die nodig zijn om patiëntgericht te kunnen verplegen en zowel in het literatuur- als het
praktijkonderzoek naar voren komen zijn: Scholing, toereikende middelen en betrokkenheid van
patiënt en familieleden. Over de mate van patiëntgerichte zorg op de leerafdeling Chirurgie zijn de
patiënten en verpleegkundigen tevreden, dit scoort gemiddeld 4,26 op een schaal van 1 tot 5.
Aanbevelingen: Op basis van de resultaten en conclusies zijn een aantal aanbevelingen gedaan:
Scholing organiseren voor verpleegkundigen, overdragen en rapporteren aan bed, plek op de afdeling
3
, inrichten waar een verpleegkundige met de patiënt in gesprek kan gaan, bij patiënten met (zeer)
gecompliceerde aandoeningen alleen ouderejaars studenten indelen en vervolgonderzoek doen.
Inhoud
Voorwoord......................................................................................................... 2
Samenvatting.................................................................................................... 3
1. Inleiding........................................................................................................ 5
1.1 Probleemanalyse...................................................................................... 5
1.2 Probleemstelling...................................................................................... 6
1.3 Doelstelling.............................................................................................. 6
1.4 Centrale vraag......................................................................................... 6
1.4.1 Deelvragen........................................................................................ 7
2. Methode........................................................................................................ 7
2.1 Deelvraag 1.............................................................................................. 7
2.1.1 Methode van dataverzameling...........................................................7
2.1.2 Methode van data-analyse.................................................................7
2.2 Deelvraag 2.............................................................................................. 8
2.2.1 Methode van dataverzameling...........................................................8
2.2.2 Methode van data-analyse.................................................................9
2.3 Deelvraag 3.............................................................................................. 9
2.3.1 Methode van dataverzameling.........................................................10
2.3.2 Methode van data-analyse...............................................................11
3. Resultaten................................................................................................... 11
3.1 Literatuuronderzoek............................................................................... 11
3.1.1 Aspecten van patiëntgerichte zorg..................................................11
3.1.2 Voorwaarden die nodig zijn om patiëntgericht te kunnen verplegen
....................................................................................................................... 13
3.2 Praktijkonderzoek................................................................................... 13
3.2.1 Mate van patiëntgerichte zorg op de afdeling.................................13
3.2.2 Aanvullende aspecten van patiëntgerichte zorg..............................16
3.2.3 Voorwaarden die nodig zijn om patiëntgericht te kunnen verplegen
....................................................................................................................... 18
4. Discussie..................................................................................................... 20
5. Conclusie..................................................................................................... 23
6. Aanbevelingen............................................................................................ 24
7. Literatuurlijst............................................................................................... 26
8. Bijlagen....................................................................................................... 28
4
