Begrippenlijst Hele getallen
Hoofdstuk 2
Begrip Verklaring Voorbeeld
één-één-relatie Als de te vergelijken Er zijn evenveel traktaties als
hoeveelheid te groot is om te kinderen; voor ieder potje is er een
tellen, omdat het tellen nog dekseltje
niet zo ver wordt beheerst,
zijn de hoeveelheden te
vergelijken door een één-één-
relatie te leggen
Subiteren Het direct herkennen van Een kleuter ziet direct dat er 2
kleine hoeveelheden stukjes brood op tafel liggen; er
staat een toren van 3 blokken
Akoestisch De telrij wordt hardop Denk aan een versje; ‘één, twee,
tellen opgezegd. Kinderen weten vijf, zes, zeven, tien’
nog niet waar een getal voor
staat
Asynchroon Kinderen tellen een Bij het aanwijzen wordt soms een
tellen hoeveelheid één voor één, voorwerp overgeslagen of juist
maar aanwijzen en hardop dubbel geteld
tellen gaan nog niet gelijk op,
dus nog niet synchroon
Synchroon Een kind kan tegelijkertijd Bij Ganzenbord moet ‘eerlijk’ worden
tellen voorwerpen aanwijzen en het gespeeld. Zo’n spel draagt bij aan
juiste telwoord noemen de ontwikkeling van synchroon
(correspondentie tussen tellen
uitgesproken telwoord en
getelde object)
Resultatief Een kind is in staat om een Als kinderen 8 blokken hebben
tellen hoeveelheid te tellen en al geteld, weten ze dat het laatst
aanwijzend de juiste uitgesproken woord (‘acht’) betekent
telwoorden te gebruiken. dat er het aantal van 8 blokken ligt
Tellen verloopt synchroon en
kinderen kunnen het resultaat
van het tellen aangeven
Verkort tellen Niet helemaal bij 1 beginnen Bedekspelletjes (2 kastanjes onder
met tellen, maar bijvoorbeeld een doek en 3 er naast, daarna 4 er
bij 10. Doortellen past hier naast, dan weer 5 er naast. Er
goed bij. Tel vanaf een ontstaat begrip dat er steeds al 2
gekende hoeveelheid of kastanjes onder de doek liggen)
gekend getalbeeld.
Kan ook met sprongen
(bijvoorbeeld met 2, 5 of 10)
Ordinaal getal Verwijst naar rangorde (de Het derde huis in de straat
(telgetal) zoveelste)
Kardinaal getal Verwijst naar hoeveelheid Er staan 3 huizen in de straat
(hoeveelheidsg
etal)
Naamgetal Geeft een aanduiding Pannenkoek 7; snelweg A27 (is niet
de 27e snelweg)
Meetgetal Geeft een maat aan Twee liter limonade; vier kilometer
Rekengetal Formeel getal zoals gebruikt 3 + 2 = 5 (de getallen verwijzen
wordt in opgaven nergens naar)
Context Betekenisvol tellen Aantal kaarsjes op de taart
gebonden
, tellen
Object Tellen van dingen zonder Blokken; fiches
gebonden specifieke betekenis
tellen
Formeel tellen Meest abstracte vorm van
tellen. Kind kan los van
context of objecten flexibel
tellen: resultatief, verkort en
ook terug
Rekenvoorwaar Alle aspecten van ontluikende
den gecijferdheid. Resultatief en
ontluikende verkort tellen zijn de
gecijferdheid belangrijkste voorwaarden
voor het rekenen in groep 3
Rekentaal Rekentaalbegrippen Voor, naast, achter, links, rechts,
hoog, hoger, klein, groot, enz.
Conservatie (De eerste van Piagets Het aantal blokjes op een rij wordt
rekenvoorwaarden) niet groter als je de blokjes verder
Inzien dat een hoeveelheid uit elkaar legt
hetzelfde blijft, ook al
verandert de vorm van die
hoeveelheid
Correspondenti (De tweede van Piagets Is er voor elk ei een eierdopje?
e rekenvoorwaarden)
Het kunnen legen van één-op-
één relaties. Belangrijk bij
synchroon tellen.
Classificatie (De derde van Piagets Al het ronde speelgoed; alle auto’s
rekenvoorwaarden) van hout; alle meisjes met lang haar
Het maken van groepen op
basis van een of meer
gemeenschappelijke
kenmerken
Seriatie (De vierde van Piagets Klein – kleiner – kleinst; veel – meer
rekenvoorwaarden) – meest
Het aanbrengen van een
volgorden
Symboliseren Een symbool geven aan een 3 vingers om aan te geven dat je 3
hoeveelheid jaar oud bent
Hoofdstuk 3
Begrip Verklaring Voorbeeld
Ankergetal Zogenaamde steunpunten. 5, 10, 20 en 50
Ze worden later benut bij het
formele rekenen
Ordenen Het leren van de volgorde en Welk getal is groter: 11 of 17?
de plaats van getallen t.o.v. Welk getal is kleiner: 65 of 56?
elkaar Zet in de juiste volgorde: 25 – 11 –
89 – 60
Positioneren Het (globaal) plaatsen van Plaats 35 precies op de getallenlijn
(lokaliseren) getallen op de (lege) tussen 30 en 40; het getal 19
getallenlijn. Hierbij gaat het kunnen lokaliseren door te weten
wel om de onderlinge dat dit voorafgaat aan het 20
afstanden tussen de getallen
Getalstructuur Leerlingen structureren
getallen en ordenen
hoeveelheden m.b.v.
Hoofdstuk 2
Begrip Verklaring Voorbeeld
één-één-relatie Als de te vergelijken Er zijn evenveel traktaties als
hoeveelheid te groot is om te kinderen; voor ieder potje is er een
tellen, omdat het tellen nog dekseltje
niet zo ver wordt beheerst,
zijn de hoeveelheden te
vergelijken door een één-één-
relatie te leggen
Subiteren Het direct herkennen van Een kleuter ziet direct dat er 2
kleine hoeveelheden stukjes brood op tafel liggen; er
staat een toren van 3 blokken
Akoestisch De telrij wordt hardop Denk aan een versje; ‘één, twee,
tellen opgezegd. Kinderen weten vijf, zes, zeven, tien’
nog niet waar een getal voor
staat
Asynchroon Kinderen tellen een Bij het aanwijzen wordt soms een
tellen hoeveelheid één voor één, voorwerp overgeslagen of juist
maar aanwijzen en hardop dubbel geteld
tellen gaan nog niet gelijk op,
dus nog niet synchroon
Synchroon Een kind kan tegelijkertijd Bij Ganzenbord moet ‘eerlijk’ worden
tellen voorwerpen aanwijzen en het gespeeld. Zo’n spel draagt bij aan
juiste telwoord noemen de ontwikkeling van synchroon
(correspondentie tussen tellen
uitgesproken telwoord en
getelde object)
Resultatief Een kind is in staat om een Als kinderen 8 blokken hebben
tellen hoeveelheid te tellen en al geteld, weten ze dat het laatst
aanwijzend de juiste uitgesproken woord (‘acht’) betekent
telwoorden te gebruiken. dat er het aantal van 8 blokken ligt
Tellen verloopt synchroon en
kinderen kunnen het resultaat
van het tellen aangeven
Verkort tellen Niet helemaal bij 1 beginnen Bedekspelletjes (2 kastanjes onder
met tellen, maar bijvoorbeeld een doek en 3 er naast, daarna 4 er
bij 10. Doortellen past hier naast, dan weer 5 er naast. Er
goed bij. Tel vanaf een ontstaat begrip dat er steeds al 2
gekende hoeveelheid of kastanjes onder de doek liggen)
gekend getalbeeld.
Kan ook met sprongen
(bijvoorbeeld met 2, 5 of 10)
Ordinaal getal Verwijst naar rangorde (de Het derde huis in de straat
(telgetal) zoveelste)
Kardinaal getal Verwijst naar hoeveelheid Er staan 3 huizen in de straat
(hoeveelheidsg
etal)
Naamgetal Geeft een aanduiding Pannenkoek 7; snelweg A27 (is niet
de 27e snelweg)
Meetgetal Geeft een maat aan Twee liter limonade; vier kilometer
Rekengetal Formeel getal zoals gebruikt 3 + 2 = 5 (de getallen verwijzen
wordt in opgaven nergens naar)
Context Betekenisvol tellen Aantal kaarsjes op de taart
gebonden
, tellen
Object Tellen van dingen zonder Blokken; fiches
gebonden specifieke betekenis
tellen
Formeel tellen Meest abstracte vorm van
tellen. Kind kan los van
context of objecten flexibel
tellen: resultatief, verkort en
ook terug
Rekenvoorwaar Alle aspecten van ontluikende
den gecijferdheid. Resultatief en
ontluikende verkort tellen zijn de
gecijferdheid belangrijkste voorwaarden
voor het rekenen in groep 3
Rekentaal Rekentaalbegrippen Voor, naast, achter, links, rechts,
hoog, hoger, klein, groot, enz.
Conservatie (De eerste van Piagets Het aantal blokjes op een rij wordt
rekenvoorwaarden) niet groter als je de blokjes verder
Inzien dat een hoeveelheid uit elkaar legt
hetzelfde blijft, ook al
verandert de vorm van die
hoeveelheid
Correspondenti (De tweede van Piagets Is er voor elk ei een eierdopje?
e rekenvoorwaarden)
Het kunnen legen van één-op-
één relaties. Belangrijk bij
synchroon tellen.
Classificatie (De derde van Piagets Al het ronde speelgoed; alle auto’s
rekenvoorwaarden) van hout; alle meisjes met lang haar
Het maken van groepen op
basis van een of meer
gemeenschappelijke
kenmerken
Seriatie (De vierde van Piagets Klein – kleiner – kleinst; veel – meer
rekenvoorwaarden) – meest
Het aanbrengen van een
volgorden
Symboliseren Een symbool geven aan een 3 vingers om aan te geven dat je 3
hoeveelheid jaar oud bent
Hoofdstuk 3
Begrip Verklaring Voorbeeld
Ankergetal Zogenaamde steunpunten. 5, 10, 20 en 50
Ze worden later benut bij het
formele rekenen
Ordenen Het leren van de volgorde en Welk getal is groter: 11 of 17?
de plaats van getallen t.o.v. Welk getal is kleiner: 65 of 56?
elkaar Zet in de juiste volgorde: 25 – 11 –
89 – 60
Positioneren Het (globaal) plaatsen van Plaats 35 precies op de getallenlijn
(lokaliseren) getallen op de (lege) tussen 30 en 40; het getal 19
getallenlijn. Hierbij gaat het kunnen lokaliseren door te weten
wel om de onderlinge dat dit voorafgaat aan het 20
afstanden tussen de getallen
Getalstructuur Leerlingen structureren
getallen en ordenen
hoeveelheden m.b.v.
