Samenvatting Newton NaSk 1-2 vwo | Deel B Datum: nov
2022
Hoofdstuk 5 – Kracht en beweging (par. 5.2 /
5.2. Een wereld vol krachten
Gevolgen van krachten
1) Snelheid (verandert van beweging, bijv. sneller of langzamer)
2) Richting (gaat bijv. een bocht om)
3) Vervorming (verandert van vorm, bijv. breken)
Voorbeeld tennis, 3 gevolgen van kracht:
1) Spierkracht zorgt voor snelheid bij het opslaan van de bal
2) Bal en snaren racket tegenstander worden ingedrukt
3) Door spankracht in racket tegenstander krijgt de bal weer snelheid (andere
richting)
Voorbeeld boei in het water -> er komen twee krachten samen:
1) Kracht stromende water
2) Spankracht van de ketting die aan de boei vastzit (anker)
De krachten heffen elkaar op, daardoor blijft de boei stil liggen
Je herkent een kracht dus aan verandering van de vorm of in de beweging
Soorten krachten
Spierkracht (kracht die wordt geleverd door spieren). Mensen en dieren
beschikken over deze kracht, je ziet deze kracht niet, maar de gevolgen wel (zie
boven) en je voelt het ook.
Krachten die op afstand werken:
1) Magnetische kracht (werkt tussen magneten onderling of tussen een
magneet en een voorwerp van magnetisch materiaal)
2) Elektrische kracht (merk je bijv. als je haar kamt met een plastic kam,
kam trekt haar aan)
3) Zwaartekracht (door zwaartekracht van de aarde vallen voorwerpen
omlaag, anders zou alles zweven; zwaartekracht zon werkt op de aarde,
daardoor draait aarde in een baan om de zon)
Krachten waarvoor contact nodig is:
1) Kleefkracht (bijv. plakband, lijm of een vlieg door dunne klevende
haartjes onder hun poten)
2) Veerkracht (bijv. veren in een balpen of fietszadel; tegenkracht brengt
een veer weer terug in de beginvorm)
3) Spankracht (bijv. een elastiekje of touw dat uitrekt als je er aan trekt;
tegenkracht brengt het weer terug in de beginlengte)
, G-krachten
- Zijn het gevolg van bewegingsverandering
- Je ervaart deze kracht als je snel gaat bijv. in een straaljager of achtbaan
- Geeft aan dat je sneller gaat dan de standaard val-snelheid
- Voorbeeld: je wordt in je stoel gedrukt als een auto plotseling snel optrekt
Wrijvingskracht
- Gebruik je veel in het dagelijks leven, bijv. bij fietsen, lopen of autorijden
- Als je remt oefenen wielen een kracht uit op de weg, dit is wrijvingskracht
- Je merkt het ook als de weg glad is om als je een bocht wilt nemen
Tijdens het rijden werken er nog twee krachten:
1) Rolweerstand (komt vooral van de banden)
2) Luchtweerstand (voel je bijv. als je je hand uit een rijdende auto steekt
of bij storm)
Krachten bij afzetten
- Voor veel bewegingen is afzetkracht op een voorwerp of stof nodig
(wrijvingskracht)
- Bijv. een hardloper die afzet op een startblok
- Bijv. een vogel die met zijn vleugels lucht weg duwt
- Speciale manier van afzetten is afzetten tegen gas dat je zelf uitstoot, bijv.
een raket
Luchtweerstand (of luchtweerstandskracht)
- Komt in veel situaties voor
- Bijv. zeilboten hebben luchtweerstand nodig om vooruit te komen. Op de
fiets voel je luchtweerstand als je tegenwind hebt
Hoe kun je luchtweerstand zo laag mogelijk houden / verkleinen?
- Achter elkaar bewegen, bijv. vogels in V-formatie vliegen, wielrenners in
waaiervorm
- Met een gunstige vorm: de stroomlijnvorm (schaatsers zitten zo laag
mogelijk)
- Stroomlijnvorm heet ook aerodynamische vorm
Draagkrachten
- Veerkracht zorgt er bijv. voor dat een tafel een tas kan dragen, tafel veert
een beetje in maar dat zie je niet, als een tas aan elastiek hangt zie je wat
er gebeurt
- Bij een vliegtuig zorgen de vleugels voor draagkracht doordat de lucht
erlangs stroomt, de vorm van de vleugels drukt de lucht naar beneden,
daardoor ontstaat afzetkracht naar boven. Hoe meer lucht wordt
weggeduwd hoe groter de draagkracht.
Zwaartepunt
2022
Hoofdstuk 5 – Kracht en beweging (par. 5.2 /
5.2. Een wereld vol krachten
Gevolgen van krachten
1) Snelheid (verandert van beweging, bijv. sneller of langzamer)
2) Richting (gaat bijv. een bocht om)
3) Vervorming (verandert van vorm, bijv. breken)
Voorbeeld tennis, 3 gevolgen van kracht:
1) Spierkracht zorgt voor snelheid bij het opslaan van de bal
2) Bal en snaren racket tegenstander worden ingedrukt
3) Door spankracht in racket tegenstander krijgt de bal weer snelheid (andere
richting)
Voorbeeld boei in het water -> er komen twee krachten samen:
1) Kracht stromende water
2) Spankracht van de ketting die aan de boei vastzit (anker)
De krachten heffen elkaar op, daardoor blijft de boei stil liggen
Je herkent een kracht dus aan verandering van de vorm of in de beweging
Soorten krachten
Spierkracht (kracht die wordt geleverd door spieren). Mensen en dieren
beschikken over deze kracht, je ziet deze kracht niet, maar de gevolgen wel (zie
boven) en je voelt het ook.
Krachten die op afstand werken:
1) Magnetische kracht (werkt tussen magneten onderling of tussen een
magneet en een voorwerp van magnetisch materiaal)
2) Elektrische kracht (merk je bijv. als je haar kamt met een plastic kam,
kam trekt haar aan)
3) Zwaartekracht (door zwaartekracht van de aarde vallen voorwerpen
omlaag, anders zou alles zweven; zwaartekracht zon werkt op de aarde,
daardoor draait aarde in een baan om de zon)
Krachten waarvoor contact nodig is:
1) Kleefkracht (bijv. plakband, lijm of een vlieg door dunne klevende
haartjes onder hun poten)
2) Veerkracht (bijv. veren in een balpen of fietszadel; tegenkracht brengt
een veer weer terug in de beginvorm)
3) Spankracht (bijv. een elastiekje of touw dat uitrekt als je er aan trekt;
tegenkracht brengt het weer terug in de beginlengte)
, G-krachten
- Zijn het gevolg van bewegingsverandering
- Je ervaart deze kracht als je snel gaat bijv. in een straaljager of achtbaan
- Geeft aan dat je sneller gaat dan de standaard val-snelheid
- Voorbeeld: je wordt in je stoel gedrukt als een auto plotseling snel optrekt
Wrijvingskracht
- Gebruik je veel in het dagelijks leven, bijv. bij fietsen, lopen of autorijden
- Als je remt oefenen wielen een kracht uit op de weg, dit is wrijvingskracht
- Je merkt het ook als de weg glad is om als je een bocht wilt nemen
Tijdens het rijden werken er nog twee krachten:
1) Rolweerstand (komt vooral van de banden)
2) Luchtweerstand (voel je bijv. als je je hand uit een rijdende auto steekt
of bij storm)
Krachten bij afzetten
- Voor veel bewegingen is afzetkracht op een voorwerp of stof nodig
(wrijvingskracht)
- Bijv. een hardloper die afzet op een startblok
- Bijv. een vogel die met zijn vleugels lucht weg duwt
- Speciale manier van afzetten is afzetten tegen gas dat je zelf uitstoot, bijv.
een raket
Luchtweerstand (of luchtweerstandskracht)
- Komt in veel situaties voor
- Bijv. zeilboten hebben luchtweerstand nodig om vooruit te komen. Op de
fiets voel je luchtweerstand als je tegenwind hebt
Hoe kun je luchtweerstand zo laag mogelijk houden / verkleinen?
- Achter elkaar bewegen, bijv. vogels in V-formatie vliegen, wielrenners in
waaiervorm
- Met een gunstige vorm: de stroomlijnvorm (schaatsers zitten zo laag
mogelijk)
- Stroomlijnvorm heet ook aerodynamische vorm
Draagkrachten
- Veerkracht zorgt er bijv. voor dat een tafel een tas kan dragen, tafel veert
een beetje in maar dat zie je niet, als een tas aan elastiek hangt zie je wat
er gebeurt
- Bij een vliegtuig zorgen de vleugels voor draagkracht doordat de lucht
erlangs stroomt, de vorm van de vleugels drukt de lucht naar beneden,
daardoor ontstaat afzetkracht naar boven. Hoe meer lucht wordt
weggeduwd hoe groter de draagkracht.
Zwaartepunt
