Samenvatting KIK
Externaliserend gedrag
Bij externaliserend gedrag wordt er gedrag bedoeld wat zich uit naar buiten. Andere mensen
in de omgeving hebben er last of ervaren er hinder van. Denk hierbij aan agressiviteit
bijvoorbeeld.
Kinderen met ADHD hebben niet per se rust nodig, maar wel structuur. Als je kinderen met
ADHD uitsluit van de drukke wereld, krijgen ze te weinig prikkelingen. Onder prikkeling is net
zo erg als overprikkeling. Als je kinderen bijvoorbeeld op de gang zet, gaan ze andere
dingen verzinnen om mee bezig te zijn. Ze krijgen hier dan bepaalde gedachtes over.
Aandachtstekortstoornissen (ADHD/ADD)
ADHD
Bij ADHD zijn executieve functies niet goed in ontwikkeling. Ze kunnen dan niet op een
langer termijn denken etc.
Laura Batstra zegt dat ADHD problematisch gedrag is. Jonge kinderen hebben geen ADHD.
Mogelijke oorzaken van ADHD: enorme druk op onderwijs, grote klassen, intolerantie in de
maatschappij, prestatiedruk.
Neurodiversiteit is een alternatief voor AD(H)D. Zie onderstaand.
In Amerika zeggen ze dat er gemiddeld 2 kinderen per klas zijn die ADHD hebben. Dit komt
neer op 3 – 5 %.
Er zit bij ADHD een verschil tussen jongens en meisjes, Bij jongens wordt het sneller naar
buiten gericht, bij meisjes meer naar binnen gericht. Lijkt dus meer op ADD.
Vaak zie je bij ADHD terug dat er meerdere afwijkingen tegelijkertijd plaatsvinden –
Comorbiditeit.
ADHD kan door verschillende reden ontstaan. Het kan erfelijk zijn, dat het volgt op
generaties. Het kan ook veroorzaakt worden door een neurobiologische stoornis – het is
(vaak) ontwikkeld in de eerste 1000 dagen van het kind. De eerste 1000 dagen wordt
gerekend vanaf het moment van bevruchting. Denk hierbij dus aan: roken tijdens de
zwangerschap, stress en alcohol. Daarnaast kan ook de omgeving een oorzaak hebben.
Denk aan gezin, buurt etc.
Maar wat kan er dan helpend zijn op de groep met een kindje met ADHD? Het is belangrijk
om veel duidelijkheid te creëren. Zo weet het kind wat er gaat gebeuren en gebeuren er
geen onvoorspelbare dingen. Laat het kind weten wat er van hem/haar verwacht wordt.
Spreek een seintje af met het kind. Zo kan het kind weten waar het aan toe is via non-
verbale communicatie. Het kind zelf kan hier ook mee communiceren. Probeer het kind
zoveel mogelijk positief te benaderen, richt op wat het kind goed doet. Sluit daarna ook aan
op de interesses van het kind. Denk hierbij aan: bewegend leren. Ga veel in beweging.
Gebruik structuur; planning bord, picto’s etc. Medicatie kan ook gebruikt worden, maar alleen
in het alleruiterste geval. Zorg dat het kind voldoende slaapt en beweegt. Bemoedig en
,beloon het kind, wel direct na de handeling van het kind. Zo is het duidelijk voor het kind om
welke handeling het gaat. Bied oudertrainingen aan, om ouders advies te geven. Stem het
activiteitenaanbod af op het kind. Focus op de achterblijvende executieve functies.
ADD
Er wordt bij ADD ook vaak gezegd: alle dagen dromen. Dit is ergens wel de werkelijkheid
want kinderen met ADD vertonen veel dromerig gedrag.
Bij ADD zijn er ook veel sterke punten. Kinderen/volwassenen met ADD hebben veel
creativiteit, kunnen makkelijk verbinden met anderen, hebben veel humor, leggen de focus
op iets wat hun boeit, ze beschikken over hoge sociale intelligentie, veel inlevingsvermogen,
oog voor detail, zorgzaamheid en uitzonderlijk talent bijvoorbeeld muziek of sport.
Deze sterke punten gelden ook voor ADHD!
Onder aandachtstekortstoornissen zijn er drie verschillende varianten.
A. Het hyperactieve/ impulsieve beeld
Hieronder verstaan we druk en impulsief gedrag. Dit zie je terug bij minder dan 10% van de
kinderen met een aandachtstekortstoornis.
B. Het overwegend onoplettende beeld > ook wel ADD genoemd
Hieronder verstaan we verschillende aandachts- en concentratieproblemen. Hieronder
vallen verschillende kenmerken van gedrag. Vaak zijn dit tegenstellingen van elkaar. Er
bevindt zich een stoornis in de aandachtregelfuncties: executieve functies.
C. Het gecombineerde beeld
Hiermee wordt bedoeld dat het type A en type B laat zien. Zowel onoplettendheid- als
hyperactiviteits- en impulsiviteitsproblemen. Meestal wordt met dit beeld ADHD bedoeld.
Dit vindt plaats bij ongeveer 2/3 van de kinderen.
Neurodiversiteit
Neurodiversiteit definieert eenvoudig dat er verschillen zijn tussen de breinen van mensen en
dus verschillende manieren van denken en leren.
Bij neurodiversiteit wordt er onderscheid gemaakt tussen neurodiverse en neurotypische
mensen. Neuro duidt er op dat kinderen met ADHD informatie vaak op een andere manier
waarnemen, filteren, in patronen omzetten en dat ze op een andere manier denken.
Een stoornis/pathologie kan ook weer over gaan. Dit betreft een andere kijk op de stoornis
dan de DSM!
Verschil in bewegingsbehoeften van kinderen kan ook verklaard worden door:
opvoedingsstijlen, omgevingsfactoren, temperament en onveilige gehechtheid.
, Onderprikkeling
Er wordt vaak in de praktijk, maar ook in de theorie gepraat over overprikkeling. Maar heel
vaak is de oorzaak onderprikkeling. Er wordt te weinig uitdaging geboden, te weinig
ingegaan op interesses en daar moet een goede balans tussen zijn. Door kinderen juist te
triggeren op wat ze wel leuk vinden, werkt. Een kind totaal ontprikkelen is niet de oplossing.
Ontwikkeling van het labelen
In de ontwikkeling van het ‘labelen’ heeft de DSM-5 een cruciale rol. De DSM staat voor:
Diagnostic and Statistical Manual of Mental disorders. De DSM-5 is op dit moment de
nieuwste versie van de DSM. De DSM kijkt naar de criteria om een stoornis/pathologie vast
te stellen. Hierbij kijken ze naar de (nieuwe) wetenschappelijke onderzoeken. Door middel
van handelingsgericht werken kijk je niet alleen naar het label, maar ook naar wat het kind
nodig heeft.
De laatste jaren zie je steeds meer door maatschappelijke discussies dat er medicalisering
plaats vindt. Dit houdt in dat een probleem of ongerief waar voorheen geen zorg aan te pas
kwam het medisch domein wordt ingeduwd of getrokken.
Naast de DSM is er nog een classificatiesysteem. De ICF: International Classification of
Functioning, Disability and Health. De ICF houdt zich bezig met het functioneren van een
persoon in zijn maatschappelijke context. De ICF vindt het werkvermogen en
toekomstperspectief het belangrijkste. Ze richten zich op het ontwikkelen van individuele
sterke kanten en mogelijkheden. Het bevat een beschrijving voor zowel gezonde als
ongezonde mensen. Hierbij wordt rekening gehouden met invloed van omgevingsfactoren.
Deze worden ingedeeld op drie niveaus: lichamelijke niveau, niveau van activiteiten en
niveau van maatschappelijke participatie. Er wordt gekeken naar medische, psychologische,
sociale en maatschappelijke factoren.
Executieve functies
ODD
Mensen met ODD (Oppositionele-opstandige gedragsstoornis) hebben moeite met de
autoriteit, of terwijl met mensen die iets over hem te zeggen hebben.
Externaliserend gedrag
Bij externaliserend gedrag wordt er gedrag bedoeld wat zich uit naar buiten. Andere mensen
in de omgeving hebben er last of ervaren er hinder van. Denk hierbij aan agressiviteit
bijvoorbeeld.
Kinderen met ADHD hebben niet per se rust nodig, maar wel structuur. Als je kinderen met
ADHD uitsluit van de drukke wereld, krijgen ze te weinig prikkelingen. Onder prikkeling is net
zo erg als overprikkeling. Als je kinderen bijvoorbeeld op de gang zet, gaan ze andere
dingen verzinnen om mee bezig te zijn. Ze krijgen hier dan bepaalde gedachtes over.
Aandachtstekortstoornissen (ADHD/ADD)
ADHD
Bij ADHD zijn executieve functies niet goed in ontwikkeling. Ze kunnen dan niet op een
langer termijn denken etc.
Laura Batstra zegt dat ADHD problematisch gedrag is. Jonge kinderen hebben geen ADHD.
Mogelijke oorzaken van ADHD: enorme druk op onderwijs, grote klassen, intolerantie in de
maatschappij, prestatiedruk.
Neurodiversiteit is een alternatief voor AD(H)D. Zie onderstaand.
In Amerika zeggen ze dat er gemiddeld 2 kinderen per klas zijn die ADHD hebben. Dit komt
neer op 3 – 5 %.
Er zit bij ADHD een verschil tussen jongens en meisjes, Bij jongens wordt het sneller naar
buiten gericht, bij meisjes meer naar binnen gericht. Lijkt dus meer op ADD.
Vaak zie je bij ADHD terug dat er meerdere afwijkingen tegelijkertijd plaatsvinden –
Comorbiditeit.
ADHD kan door verschillende reden ontstaan. Het kan erfelijk zijn, dat het volgt op
generaties. Het kan ook veroorzaakt worden door een neurobiologische stoornis – het is
(vaak) ontwikkeld in de eerste 1000 dagen van het kind. De eerste 1000 dagen wordt
gerekend vanaf het moment van bevruchting. Denk hierbij dus aan: roken tijdens de
zwangerschap, stress en alcohol. Daarnaast kan ook de omgeving een oorzaak hebben.
Denk aan gezin, buurt etc.
Maar wat kan er dan helpend zijn op de groep met een kindje met ADHD? Het is belangrijk
om veel duidelijkheid te creëren. Zo weet het kind wat er gaat gebeuren en gebeuren er
geen onvoorspelbare dingen. Laat het kind weten wat er van hem/haar verwacht wordt.
Spreek een seintje af met het kind. Zo kan het kind weten waar het aan toe is via non-
verbale communicatie. Het kind zelf kan hier ook mee communiceren. Probeer het kind
zoveel mogelijk positief te benaderen, richt op wat het kind goed doet. Sluit daarna ook aan
op de interesses van het kind. Denk hierbij aan: bewegend leren. Ga veel in beweging.
Gebruik structuur; planning bord, picto’s etc. Medicatie kan ook gebruikt worden, maar alleen
in het alleruiterste geval. Zorg dat het kind voldoende slaapt en beweegt. Bemoedig en
,beloon het kind, wel direct na de handeling van het kind. Zo is het duidelijk voor het kind om
welke handeling het gaat. Bied oudertrainingen aan, om ouders advies te geven. Stem het
activiteitenaanbod af op het kind. Focus op de achterblijvende executieve functies.
ADD
Er wordt bij ADD ook vaak gezegd: alle dagen dromen. Dit is ergens wel de werkelijkheid
want kinderen met ADD vertonen veel dromerig gedrag.
Bij ADD zijn er ook veel sterke punten. Kinderen/volwassenen met ADD hebben veel
creativiteit, kunnen makkelijk verbinden met anderen, hebben veel humor, leggen de focus
op iets wat hun boeit, ze beschikken over hoge sociale intelligentie, veel inlevingsvermogen,
oog voor detail, zorgzaamheid en uitzonderlijk talent bijvoorbeeld muziek of sport.
Deze sterke punten gelden ook voor ADHD!
Onder aandachtstekortstoornissen zijn er drie verschillende varianten.
A. Het hyperactieve/ impulsieve beeld
Hieronder verstaan we druk en impulsief gedrag. Dit zie je terug bij minder dan 10% van de
kinderen met een aandachtstekortstoornis.
B. Het overwegend onoplettende beeld > ook wel ADD genoemd
Hieronder verstaan we verschillende aandachts- en concentratieproblemen. Hieronder
vallen verschillende kenmerken van gedrag. Vaak zijn dit tegenstellingen van elkaar. Er
bevindt zich een stoornis in de aandachtregelfuncties: executieve functies.
C. Het gecombineerde beeld
Hiermee wordt bedoeld dat het type A en type B laat zien. Zowel onoplettendheid- als
hyperactiviteits- en impulsiviteitsproblemen. Meestal wordt met dit beeld ADHD bedoeld.
Dit vindt plaats bij ongeveer 2/3 van de kinderen.
Neurodiversiteit
Neurodiversiteit definieert eenvoudig dat er verschillen zijn tussen de breinen van mensen en
dus verschillende manieren van denken en leren.
Bij neurodiversiteit wordt er onderscheid gemaakt tussen neurodiverse en neurotypische
mensen. Neuro duidt er op dat kinderen met ADHD informatie vaak op een andere manier
waarnemen, filteren, in patronen omzetten en dat ze op een andere manier denken.
Een stoornis/pathologie kan ook weer over gaan. Dit betreft een andere kijk op de stoornis
dan de DSM!
Verschil in bewegingsbehoeften van kinderen kan ook verklaard worden door:
opvoedingsstijlen, omgevingsfactoren, temperament en onveilige gehechtheid.
, Onderprikkeling
Er wordt vaak in de praktijk, maar ook in de theorie gepraat over overprikkeling. Maar heel
vaak is de oorzaak onderprikkeling. Er wordt te weinig uitdaging geboden, te weinig
ingegaan op interesses en daar moet een goede balans tussen zijn. Door kinderen juist te
triggeren op wat ze wel leuk vinden, werkt. Een kind totaal ontprikkelen is niet de oplossing.
Ontwikkeling van het labelen
In de ontwikkeling van het ‘labelen’ heeft de DSM-5 een cruciale rol. De DSM staat voor:
Diagnostic and Statistical Manual of Mental disorders. De DSM-5 is op dit moment de
nieuwste versie van de DSM. De DSM kijkt naar de criteria om een stoornis/pathologie vast
te stellen. Hierbij kijken ze naar de (nieuwe) wetenschappelijke onderzoeken. Door middel
van handelingsgericht werken kijk je niet alleen naar het label, maar ook naar wat het kind
nodig heeft.
De laatste jaren zie je steeds meer door maatschappelijke discussies dat er medicalisering
plaats vindt. Dit houdt in dat een probleem of ongerief waar voorheen geen zorg aan te pas
kwam het medisch domein wordt ingeduwd of getrokken.
Naast de DSM is er nog een classificatiesysteem. De ICF: International Classification of
Functioning, Disability and Health. De ICF houdt zich bezig met het functioneren van een
persoon in zijn maatschappelijke context. De ICF vindt het werkvermogen en
toekomstperspectief het belangrijkste. Ze richten zich op het ontwikkelen van individuele
sterke kanten en mogelijkheden. Het bevat een beschrijving voor zowel gezonde als
ongezonde mensen. Hierbij wordt rekening gehouden met invloed van omgevingsfactoren.
Deze worden ingedeeld op drie niveaus: lichamelijke niveau, niveau van activiteiten en
niveau van maatschappelijke participatie. Er wordt gekeken naar medische, psychologische,
sociale en maatschappelijke factoren.
Executieve functies
ODD
Mensen met ODD (Oppositionele-opstandige gedragsstoornis) hebben moeite met de
autoriteit, of terwijl met mensen die iets over hem te zeggen hebben.
