Groepsdynamica
Inhoudsopgave
Week 1.......................................................................................................................................................... 3
Groepsdynamica...........................................................................................................................4
Twee groepen:.................................................................................................................................................4
Elke groep functioneert tegelijkertijd op twee niveaus:..................................................................................4
Systemen in groepen:......................................................................................................................................4
Wat kenmerkt een groep?............................................................................................................4
Eisen:...............................................................................................................................................................5
Motivatie:........................................................................................................................................................5
Kenmerken groep:...........................................................................................................................................5
Groepstypen.................................................................................................................................5
HHH-formule.................................................................................................................................6
Week 2.......................................................................................................................................................... 7
Groepsniveaus en interventies......................................................................................................7
Groepsvorming.............................................................................................................................8
Drie modellen van groepsontwikkeling:..........................................................................................................8
Groepen vanuit de collectiviteit (Sartre).........................................................................................................8
Groepen als subgroep van een groter geheel (Pagès)....................................................................................9
Determinanten van groepsvorming................................................................................................................9
Tuckman’s Fasemodel.....................................................................................................................................9
Groepsontwikkeling....................................................................................................................10
Fasen.............................................................................................................................................................10
Zeven punten die kunnen spelen bij de start van een groep.........................................................................11
Drie manieren om een groep te starten........................................................................................................11
Groepsklimaat...............................................................................................................................................11
1
,Week 3........................................................................................................................................................ 12
Communicatie.............................................................................................................................12
Informatieoverdracht....................................................................................................................................12
Communicatie als interactie..........................................................................................................................12
Open en gesloten communicatie...................................................................................................................13
Defensieve en non-defensieve communicatie...............................................................................................13
Inhoud en betrekking.....................................................................................................................................13
Erkenning.......................................................................................................................................................15
Dramadriehoek..............................................................................................................................................17
Conflicthantering...........................................................................................................................................18
Feedback.....................................................................................................................................18
Feedback informatie......................................................................................................................................18
Regels voor feedback.....................................................................................................................................18
Johari-venster................................................................................................................................................18
Feedback en leiderschap...............................................................................................................................19
Feedbackmechanisme...................................................................................................................................19
4 stadia van interpersoonlijke feedback........................................................................................................20
Confrontatie..................................................................................................................................................20
Feedback op groepsniveau............................................................................................................................21
Week 4........................................................................................................................................................ 21
Functionele en disfunctionele rollen............................................................................................21
Functionele rollen in groepen........................................................................................................................21
Disfunctionele rollen in groepen....................................................................................................................22
Gedragsvormen (Bion)................................................................................................................22
Groepsnormen...............................................................................................................................................23
De teamrollen van Belbin..............................................................................................................................23
Week 5........................................................................................................................................................ 24
Besluitvorming............................................................................................................................24
2
, Moeite met besluitvorming:..........................................................................................................................24
Manieren van besluitvorming (blz. 322):......................................................................................................24
Effectieve besluitvorming:.............................................................................................................................25
Het BOB-model..............................................................................................................................................25
Conflicten....................................................................................................................................26
Conflictstijlen:................................................................................................................................................26
Conflictfase:...................................................................................................................................................27
Conflicten hanteren.......................................................................................................................................27
Afweer in de groep........................................................................................................................................28
Verborgen agenda:.....................................................................................................................28
Bij groepsleden..............................................................................................................................................28
Bij de leider....................................................................................................................................................28
Bij de groep....................................................................................................................................................29
Omgaan met verborgen agenda’s................................................................................................................29
Week 6........................................................................................................................................................ 29
Leiderschap.................................................................................................................................29
Leiderschapsstijlen........................................................................................................................................30
Vormen van leiderschap................................................................................................................................30
Leiderschap en de Roos van Leary.................................................................................................................31
Situationeel leiderschap..............................................................................................................32
Het model van Fiedler....................................................................................................................................32
Vier basisstijlen in situationeel leiderschap:..................................................................................................32
Leiderschapsstijl en groepsontwikkeling:......................................................................................................36
Leiderschapsstijl en type groep.....................................................................................................................36
Week 7........................................................................................................................................................ 36
Week 1
Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 (2.1, 2.2, 2.12, 2.13) Hoofdstuk 3
3
, Groepsdynamica
= de studie van het gedrag van mensen in kleine groepen.
- Ongeveer 2 tot 20 personen
- Grondlegger: Kurt Lewin 1890 - 1947
Ieder mens is sterk sociaal bepaald door de groepen waarbij hij/zij toen bij hoorde, en nu bij hoort. Deze
vroegere en huidige groepen bepalen in belangrijke mate ieders identiteit.
Twee groepen:
- Primaire groepen: sociaal emotionele groepen/ persoonlijke relaties
- Secundaire groepen: taakgerichte groepen/ koele, onpersoonlijke en rationele relaties
Elke groep functioneert tegelijkertijd op twee niveaus:
- Taakniveau: gaat over de inhoud, wordt altijd op een bepaalde manier gedaan.
- Sociaal-emotioneel niveau: verwijst naar de manier waarop mensen met elkaar omgaan bij het
uitvoeren van de taak.
Systemen in groepen:
- Extern systeem: alles wat zich in een groep afspeelt als activiteiten, gevoelens en interacties om als
groep ten aanzien van de buitenwereld te blijven voordbestaan. Het uitvoeren van taken en het behalen
van doelen.
Formele groepsstructuur, formele taakleider
- Intern systeem: alles wat zich in een groep afspeelt als activiteiten, gevoelens en interacties die
voortvloeien uit het interne groepssysteem. Laten zien hoe de groep functioneert en hoe mensen binnen
de groep met elkaar omgaan. Het gaat over wederzijdse gevoelens, bijv. sympathie of antipathie, tussen
leden van de groep.
Sociaal emotionele leider, informeel
Interpersoonlijke attractie
= gevoelens van sympathie en antipathie in groepen en hoe deze tot stand komen.
Stereotypering
= wanneer men de neiging heeft om leden van de eigen groep als individu te zien en mensen buiten de groep als
leden van een klasse of categorie te zien. Personen buiten de eigen groep worden dan ‘op één hoop geschoven’.
Wat kenmerkt een groep?
Iedereen is lid van gemiddeld 5 tot 6 groepen.
4
Inhoudsopgave
Week 1.......................................................................................................................................................... 3
Groepsdynamica...........................................................................................................................4
Twee groepen:.................................................................................................................................................4
Elke groep functioneert tegelijkertijd op twee niveaus:..................................................................................4
Systemen in groepen:......................................................................................................................................4
Wat kenmerkt een groep?............................................................................................................4
Eisen:...............................................................................................................................................................5
Motivatie:........................................................................................................................................................5
Kenmerken groep:...........................................................................................................................................5
Groepstypen.................................................................................................................................5
HHH-formule.................................................................................................................................6
Week 2.......................................................................................................................................................... 7
Groepsniveaus en interventies......................................................................................................7
Groepsvorming.............................................................................................................................8
Drie modellen van groepsontwikkeling:..........................................................................................................8
Groepen vanuit de collectiviteit (Sartre).........................................................................................................8
Groepen als subgroep van een groter geheel (Pagès)....................................................................................9
Determinanten van groepsvorming................................................................................................................9
Tuckman’s Fasemodel.....................................................................................................................................9
Groepsontwikkeling....................................................................................................................10
Fasen.............................................................................................................................................................10
Zeven punten die kunnen spelen bij de start van een groep.........................................................................11
Drie manieren om een groep te starten........................................................................................................11
Groepsklimaat...............................................................................................................................................11
1
,Week 3........................................................................................................................................................ 12
Communicatie.............................................................................................................................12
Informatieoverdracht....................................................................................................................................12
Communicatie als interactie..........................................................................................................................12
Open en gesloten communicatie...................................................................................................................13
Defensieve en non-defensieve communicatie...............................................................................................13
Inhoud en betrekking.....................................................................................................................................13
Erkenning.......................................................................................................................................................15
Dramadriehoek..............................................................................................................................................17
Conflicthantering...........................................................................................................................................18
Feedback.....................................................................................................................................18
Feedback informatie......................................................................................................................................18
Regels voor feedback.....................................................................................................................................18
Johari-venster................................................................................................................................................18
Feedback en leiderschap...............................................................................................................................19
Feedbackmechanisme...................................................................................................................................19
4 stadia van interpersoonlijke feedback........................................................................................................20
Confrontatie..................................................................................................................................................20
Feedback op groepsniveau............................................................................................................................21
Week 4........................................................................................................................................................ 21
Functionele en disfunctionele rollen............................................................................................21
Functionele rollen in groepen........................................................................................................................21
Disfunctionele rollen in groepen....................................................................................................................22
Gedragsvormen (Bion)................................................................................................................22
Groepsnormen...............................................................................................................................................23
De teamrollen van Belbin..............................................................................................................................23
Week 5........................................................................................................................................................ 24
Besluitvorming............................................................................................................................24
2
, Moeite met besluitvorming:..........................................................................................................................24
Manieren van besluitvorming (blz. 322):......................................................................................................24
Effectieve besluitvorming:.............................................................................................................................25
Het BOB-model..............................................................................................................................................25
Conflicten....................................................................................................................................26
Conflictstijlen:................................................................................................................................................26
Conflictfase:...................................................................................................................................................27
Conflicten hanteren.......................................................................................................................................27
Afweer in de groep........................................................................................................................................28
Verborgen agenda:.....................................................................................................................28
Bij groepsleden..............................................................................................................................................28
Bij de leider....................................................................................................................................................28
Bij de groep....................................................................................................................................................29
Omgaan met verborgen agenda’s................................................................................................................29
Week 6........................................................................................................................................................ 29
Leiderschap.................................................................................................................................29
Leiderschapsstijlen........................................................................................................................................30
Vormen van leiderschap................................................................................................................................30
Leiderschap en de Roos van Leary.................................................................................................................31
Situationeel leiderschap..............................................................................................................32
Het model van Fiedler....................................................................................................................................32
Vier basisstijlen in situationeel leiderschap:..................................................................................................32
Leiderschapsstijl en groepsontwikkeling:......................................................................................................36
Leiderschapsstijl en type groep.....................................................................................................................36
Week 7........................................................................................................................................................ 36
Week 1
Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 (2.1, 2.2, 2.12, 2.13) Hoofdstuk 3
3
, Groepsdynamica
= de studie van het gedrag van mensen in kleine groepen.
- Ongeveer 2 tot 20 personen
- Grondlegger: Kurt Lewin 1890 - 1947
Ieder mens is sterk sociaal bepaald door de groepen waarbij hij/zij toen bij hoorde, en nu bij hoort. Deze
vroegere en huidige groepen bepalen in belangrijke mate ieders identiteit.
Twee groepen:
- Primaire groepen: sociaal emotionele groepen/ persoonlijke relaties
- Secundaire groepen: taakgerichte groepen/ koele, onpersoonlijke en rationele relaties
Elke groep functioneert tegelijkertijd op twee niveaus:
- Taakniveau: gaat over de inhoud, wordt altijd op een bepaalde manier gedaan.
- Sociaal-emotioneel niveau: verwijst naar de manier waarop mensen met elkaar omgaan bij het
uitvoeren van de taak.
Systemen in groepen:
- Extern systeem: alles wat zich in een groep afspeelt als activiteiten, gevoelens en interacties om als
groep ten aanzien van de buitenwereld te blijven voordbestaan. Het uitvoeren van taken en het behalen
van doelen.
Formele groepsstructuur, formele taakleider
- Intern systeem: alles wat zich in een groep afspeelt als activiteiten, gevoelens en interacties die
voortvloeien uit het interne groepssysteem. Laten zien hoe de groep functioneert en hoe mensen binnen
de groep met elkaar omgaan. Het gaat over wederzijdse gevoelens, bijv. sympathie of antipathie, tussen
leden van de groep.
Sociaal emotionele leider, informeel
Interpersoonlijke attractie
= gevoelens van sympathie en antipathie in groepen en hoe deze tot stand komen.
Stereotypering
= wanneer men de neiging heeft om leden van de eigen groep als individu te zien en mensen buiten de groep als
leden van een klasse of categorie te zien. Personen buiten de eigen groep worden dan ‘op één hoop geschoven’.
Wat kenmerkt een groep?
Iedereen is lid van gemiddeld 5 tot 6 groepen.
4
