Basiskennis aardrijkskunde
Hoofdstuk 2
Bij welke oceaan komen de minste Bij de Atlantische oceaan.
tsunami’s voor?
Wat is het verschil tussen lava en magma? Lava is magma dat aan het aardoppervlak
is gekomen. Vloeibare lava koelt af en stolt.
Een kegelvulkaan heeft de vorm van een
Wat is het verschil tussen een kegelvulkaan kegel. Een schildvulkaan is veel platter;
en een schildvulkaan wat betreft de vorm? deze lijkt op een afstand op het schild van
een schildpad.
Bij een kegelvulkaan komt bij een
uitbarsting stroperige lava aan de
Hoe kun je het verschil in vorm tussen een oppervlakte, die vlakbij de vulkaan stolt. Bij
kegelvulkaan en een schildvulkaan een schildvulkaan is de lava veel
verklaren? vloeibaarder (uit de mantel). Deze kan ver
weg van de vulkaankrater stromen om
vervolgens te stollen.
- Geiser
Noem ten minste twee vulkanische - Zwaveldampen
verschijnselen. - Kokende modder
- warmwaterbron
Is bij een vulkanisch verschijnsel ook altijd Nee, ook bij breuklijnen komen vulkanische
een vulkaan aanwezig? verschijnselen voor.
,Basiskennis aardrijkskunde
Is bij een vulkanisch verschijnsel ook altijd Ja, bij vulkanen komen bijna altijd
een breuklijn aanwezig? breuklijnen voor, behalve bij hotspots.
In welke provincie in Nederland komen veel In Limburg.
horsten en slenken voor?
Horsten en slenken ontstaan langs
breuklijnen. Welk gedeelte beweegt Een horst beweegt omhoog.
omhoog?
Eerst treedt verwering van het gesteente
Welk verschijnsel treedt het eerst op, erosie op. Daarna kan met het vrijgekomen
of verwering? materiaal erosie optreden.
Mechanische verwering (afbrokkelen van
Welke twee vormen van verwering zijn er? gesteente) en chemische verwering
(oplossen van gesteente).
Vooral in gebieden waar een aardplaat
In wat voor gebieden komen vulkanen voor onder een andere aardplaat wegduikt, op
op aarde? breuklijnen en bij hotspots.
,Basiskennis aardrijkskunde
Omdat er voor de kust geen breuklijnen zijn.
Bovendien kan een tsunami die op de
Waarom zal Nederland nooit door een Atlantische oceaan ontstaat de
tsunami getroffen worden? Nederlandse kust maar moeilijk bereiken,
omdat Ierland en het Verenigd Koninkrijk
ten westen van Nederland liggen.
Voornamelijk op breuklijnen langs de
In wat voor gebieden komen aardbevingen aardplaten en op breuklijnen van horsten en
voor op aarde? slenken.
Op welke twee dagen zijn de dag en de Op 21 september en op 21 maart.
nacht op de hele wereld even lang?
De oceanische- en de continentale plaat
schuiven naar elkaar toe. De oceanische plaat
schuift onder de continentale plaat door de
Wat is subductie? zijwaartse druk. Dit is subductie.
Bij de subductiezone ontstaat aan de rand van
een continent een trog. De oceaankorst gaat
smelten en er ontstaat magma. Die gaat zich
omhoog werken via een vulkaan.
Kegelvulkaan
- Stroperige lava en stollingsgesteente
- Stenenregen, hete gas- en aswolken
- Goed voorspelbaar
- Etna en Vesuvius
Welke twee soorten vulkanen zijn er? Schildvulkaan (Hawaii)
- Vloeibare lava
- Brede, platte vulkanen door stolling
- Magma komt altijd op dezelfde plek uit de mantel,
alleen de oceaanbodem verschuift. Daardoor
ontstaat er steeds een nieuwe actieve vulkaan: hot
spot.
Van elkaar af
- Oceanische rug (magma komt naar boven en zo
zijn er allemaal kleine vulkanen op de
oceaanbodem)
Naar elkaar toe
Op welke drie manieren bewegen - Oceaanplaat tegen continentplaat : subductie
aardkorstplaten? (Andesgebergte)
- Continentplaat tegen continentplaat : berg
(Himalaya, plooiingsgebergte)
- Oceaanplaat tegen oceaanplaat: eilandvorming
Langs elkaar
- Aardbevingen en vulkanische verschijnselen
, Basiskennis aardrijkskunde
Rondom welke oceaan komen veel In de kuststreken van de grote oceaan en
tsunami’s voor? de Indische oceaan.
Doordat twee oceaanplaten tegen elkaar
Hoe is de eilandenreeks van Indonesië schuiven en de ene plaat onder de andere
ontstaan? doorschuift.
Hoe is het Andes gebergte ontstaan? Doordat een oceaanplaat onder Zuid-
Amerika doorschuift.
Er zijn twee waterbulten en twee waterlaagten
op aarde die steeds (bijna) op dezelfde plek
blijven liggen t.o.v. de maan. De aarde draait
Hoe komt het dat eb en vloed elkaar zo snel ondertussen wel om haar as. Een gebied op
aarde, bijv. Nederland, draait dan als het ware
afwisselen?
door de gebieden heen waar het water wordt
aangetrokken en waar minder water is. Dan
wordt het in een etmaal vloed, daarna weer eb,
enz., elke zes uur.
Hoe heet het gebied in de oceaan waar
continentkorst ontstaat en waar de platen De oceanische rug.
uit elkaar bewegen?
Doordat er dikke lagen sediment bovenop
het gesteente wordt afgezet komt het
gesteente op grote diepte terecht. Hier
Leg uit hoe sedimentgesteenten kunnen wordt het gesteente omgevormd door de
veranderen in metamorfe gesteenten. hoge druk en hoge temperatuur in de
ondergrond. Dat proces van omvorming
duurt vaak miljoenen jaren.
Hoofdstuk 2
Bij welke oceaan komen de minste Bij de Atlantische oceaan.
tsunami’s voor?
Wat is het verschil tussen lava en magma? Lava is magma dat aan het aardoppervlak
is gekomen. Vloeibare lava koelt af en stolt.
Een kegelvulkaan heeft de vorm van een
Wat is het verschil tussen een kegelvulkaan kegel. Een schildvulkaan is veel platter;
en een schildvulkaan wat betreft de vorm? deze lijkt op een afstand op het schild van
een schildpad.
Bij een kegelvulkaan komt bij een
uitbarsting stroperige lava aan de
Hoe kun je het verschil in vorm tussen een oppervlakte, die vlakbij de vulkaan stolt. Bij
kegelvulkaan en een schildvulkaan een schildvulkaan is de lava veel
verklaren? vloeibaarder (uit de mantel). Deze kan ver
weg van de vulkaankrater stromen om
vervolgens te stollen.
- Geiser
Noem ten minste twee vulkanische - Zwaveldampen
verschijnselen. - Kokende modder
- warmwaterbron
Is bij een vulkanisch verschijnsel ook altijd Nee, ook bij breuklijnen komen vulkanische
een vulkaan aanwezig? verschijnselen voor.
,Basiskennis aardrijkskunde
Is bij een vulkanisch verschijnsel ook altijd Ja, bij vulkanen komen bijna altijd
een breuklijn aanwezig? breuklijnen voor, behalve bij hotspots.
In welke provincie in Nederland komen veel In Limburg.
horsten en slenken voor?
Horsten en slenken ontstaan langs
breuklijnen. Welk gedeelte beweegt Een horst beweegt omhoog.
omhoog?
Eerst treedt verwering van het gesteente
Welk verschijnsel treedt het eerst op, erosie op. Daarna kan met het vrijgekomen
of verwering? materiaal erosie optreden.
Mechanische verwering (afbrokkelen van
Welke twee vormen van verwering zijn er? gesteente) en chemische verwering
(oplossen van gesteente).
Vooral in gebieden waar een aardplaat
In wat voor gebieden komen vulkanen voor onder een andere aardplaat wegduikt, op
op aarde? breuklijnen en bij hotspots.
,Basiskennis aardrijkskunde
Omdat er voor de kust geen breuklijnen zijn.
Bovendien kan een tsunami die op de
Waarom zal Nederland nooit door een Atlantische oceaan ontstaat de
tsunami getroffen worden? Nederlandse kust maar moeilijk bereiken,
omdat Ierland en het Verenigd Koninkrijk
ten westen van Nederland liggen.
Voornamelijk op breuklijnen langs de
In wat voor gebieden komen aardbevingen aardplaten en op breuklijnen van horsten en
voor op aarde? slenken.
Op welke twee dagen zijn de dag en de Op 21 september en op 21 maart.
nacht op de hele wereld even lang?
De oceanische- en de continentale plaat
schuiven naar elkaar toe. De oceanische plaat
schuift onder de continentale plaat door de
Wat is subductie? zijwaartse druk. Dit is subductie.
Bij de subductiezone ontstaat aan de rand van
een continent een trog. De oceaankorst gaat
smelten en er ontstaat magma. Die gaat zich
omhoog werken via een vulkaan.
Kegelvulkaan
- Stroperige lava en stollingsgesteente
- Stenenregen, hete gas- en aswolken
- Goed voorspelbaar
- Etna en Vesuvius
Welke twee soorten vulkanen zijn er? Schildvulkaan (Hawaii)
- Vloeibare lava
- Brede, platte vulkanen door stolling
- Magma komt altijd op dezelfde plek uit de mantel,
alleen de oceaanbodem verschuift. Daardoor
ontstaat er steeds een nieuwe actieve vulkaan: hot
spot.
Van elkaar af
- Oceanische rug (magma komt naar boven en zo
zijn er allemaal kleine vulkanen op de
oceaanbodem)
Naar elkaar toe
Op welke drie manieren bewegen - Oceaanplaat tegen continentplaat : subductie
aardkorstplaten? (Andesgebergte)
- Continentplaat tegen continentplaat : berg
(Himalaya, plooiingsgebergte)
- Oceaanplaat tegen oceaanplaat: eilandvorming
Langs elkaar
- Aardbevingen en vulkanische verschijnselen
, Basiskennis aardrijkskunde
Rondom welke oceaan komen veel In de kuststreken van de grote oceaan en
tsunami’s voor? de Indische oceaan.
Doordat twee oceaanplaten tegen elkaar
Hoe is de eilandenreeks van Indonesië schuiven en de ene plaat onder de andere
ontstaan? doorschuift.
Hoe is het Andes gebergte ontstaan? Doordat een oceaanplaat onder Zuid-
Amerika doorschuift.
Er zijn twee waterbulten en twee waterlaagten
op aarde die steeds (bijna) op dezelfde plek
blijven liggen t.o.v. de maan. De aarde draait
Hoe komt het dat eb en vloed elkaar zo snel ondertussen wel om haar as. Een gebied op
aarde, bijv. Nederland, draait dan als het ware
afwisselen?
door de gebieden heen waar het water wordt
aangetrokken en waar minder water is. Dan
wordt het in een etmaal vloed, daarna weer eb,
enz., elke zes uur.
Hoe heet het gebied in de oceaan waar
continentkorst ontstaat en waar de platen De oceanische rug.
uit elkaar bewegen?
Doordat er dikke lagen sediment bovenop
het gesteente wordt afgezet komt het
gesteente op grote diepte terecht. Hier
Leg uit hoe sedimentgesteenten kunnen wordt het gesteente omgevormd door de
veranderen in metamorfe gesteenten. hoge druk en hoge temperatuur in de
ondergrond. Dat proces van omvorming
duurt vaak miljoenen jaren.
