Begrip Hoofdstuk Omschrijving Afbeelding
Subdomein 1.1
Breedtegraad hf 1 t/m 4 Met breedtegraden kun je precies meten hoe ver een plaats van de evenaar ligt.
Dat is de beedteligging. Op het noordelijk halfrond spreken we van
noorderbreedte [N.B.] en op het zuidelijk halfrond van zuiderbreedte [Z.B.].
Breedtegraden kunnen varieren van 0 [op de evenaar] tot 90 [op de polen]. De
graden kunnen verder onderverdeld worden in minuten en seconden.
coördinatensysteem / graadnet hf 1 t/m 4 Door een coördinatenstelsel wordt een vlak of (algemener) een ruimte zo
ingedeeld, dat de plaats van ieder punt in dat vlak of die ruimte eenduidig wordt
bepaald door een aantal getallen, die coördinaten van dat punt heten.
datumgrens hf 1 t/m 4 De internationale datumgrens is een denkbeeldige lijn van pool naar pool die geldt
als scheidslijn tussen twee opeenvolgende data in de kalender. Oostelijk van de
datumgrens is de datum één dag eerder dan aan de westelijke zijde. Wel is precies
bij de datumgrens de tijd aan beide zijden gelijk. Wanneer aan de westzijde een
nieuwe dag begint, is aan de oostzijde de vorige dag juist afgelopen. Naarmate de
nieuwe dag vordert, schuift het beginpunt van deze dag naar het westen tot het de
datumgrens bereikt en daar de volgende dag begint. De internationale datumgrens
vormt de 'frontlijn' waar de datum het eerst op Aarde van de ene dag in de
volgende overgaat. De lijn bevindt zich precies tegenover de nulmerideaan op 180
graden westerlengte.
evenaar hf 1 t/m 4 De evenaar of equator is een breedtecirkel op het aardoppervlak in de vorm van
een grootcirkel midden tussen de polen. De evenaar is wiskundig gezien een
grootcirkel en verdeelt de aarde in een noordelijk halfrond en een zuidelijk
halfrond.
geografische coordinatensysteem hf 1 t/m 4 Geografische coördinaten zijn coördinaten waarmee een locatie op aarde
numeriek wordt vastgelegd met breedtegraad, lengtegraad en eventueel hoogte.
De isolijnen van geografische coördinaten vormen een denkbeeldig net. De noord-
zuidlijnen, die van pool tot pool lopen, worden meridianen genoemd. De oost-
westlijnen worden parallellen (of breedtecirkels) genoemd en zijn evenwijdig met
de evenaar. Geografische posities worden traditioneel uitgedrukt in booggraden
(°), onderverdeeld in 60 minuten (') en 60 seconden ("), dus ddd°mm'ss,s". Men
werkt ook wel met decimaal onderverdeelde minuten (ddd°mm,mmm') of
decimaal onderverdeelde graden (ddd,dddd°). Traditioneel wordt eerst de
noorderbreedte (NB) of zuiderbreedte (ZB) en daarna de oosterlengte (OL) of
westerlengte (WL) vermeld.
Pagina 1 van 30
, geografische noorden hf 1 t/m 4 Het geografische noorden of ware noorden is de richting van de geografische
noordpool. Het is bij benadering ook het astronomische noorden.
keerkringen hf 1 t/m 4 De keerkringen zijn bijzondere parallellen die de maximale afstand van de evenaar
weergeven waar de zon in de middag in het zenit staat; loodrecht boven de
waarnemer. De Kreeftskeerkring bevindt zich op ongeveer 23°26' noorderbreedte
en de Steenbokskeerkring op ongeveer 23°26' zuiderbreedte. Het gebied tussen de
keerkringen is de tropen.
lengtegraad hf 1 t/m 4 Met lengtegraden meet je hoe ver een plaats van de numeridiaan ligt. Dat is de
lengteligging van zo'n plaats. De plaatsen ten oosten van de nulmeridiaan liggen op
oosterlengte [O.L.]. De plaatsen ten westen liggen op westerlengte [W.L]. In beide
richtingen zijn 180 meridianen die ieder weer nader kunnen worden
onderverdeeld in minuten en seconden.
magnetische noorden hf 1 t/m 4 Het magnetische noorden is de richting in het horizontale vlak van de veldrichting
van het aardmagnetisch veld, de magnetische meridiaan. De geomagnetische
noordpool bevindt zich in het noorden van Canada en is voortdurend in beweging.
Doordat de magnetische polen niet op de geografische polen liggen, wijst de
veldrichting van het aardmagnetisch veld niet overal naar het ware noorden. Dit
hoekverschil tussen de magnetische meridiaan en de geografische meridiaan is de
variatie en is niet constant, aangezien de magnetische polen zich verplaatsen.
Pagina 2 van 30
Subdomein 1.1
Breedtegraad hf 1 t/m 4 Met breedtegraden kun je precies meten hoe ver een plaats van de evenaar ligt.
Dat is de beedteligging. Op het noordelijk halfrond spreken we van
noorderbreedte [N.B.] en op het zuidelijk halfrond van zuiderbreedte [Z.B.].
Breedtegraden kunnen varieren van 0 [op de evenaar] tot 90 [op de polen]. De
graden kunnen verder onderverdeld worden in minuten en seconden.
coördinatensysteem / graadnet hf 1 t/m 4 Door een coördinatenstelsel wordt een vlak of (algemener) een ruimte zo
ingedeeld, dat de plaats van ieder punt in dat vlak of die ruimte eenduidig wordt
bepaald door een aantal getallen, die coördinaten van dat punt heten.
datumgrens hf 1 t/m 4 De internationale datumgrens is een denkbeeldige lijn van pool naar pool die geldt
als scheidslijn tussen twee opeenvolgende data in de kalender. Oostelijk van de
datumgrens is de datum één dag eerder dan aan de westelijke zijde. Wel is precies
bij de datumgrens de tijd aan beide zijden gelijk. Wanneer aan de westzijde een
nieuwe dag begint, is aan de oostzijde de vorige dag juist afgelopen. Naarmate de
nieuwe dag vordert, schuift het beginpunt van deze dag naar het westen tot het de
datumgrens bereikt en daar de volgende dag begint. De internationale datumgrens
vormt de 'frontlijn' waar de datum het eerst op Aarde van de ene dag in de
volgende overgaat. De lijn bevindt zich precies tegenover de nulmerideaan op 180
graden westerlengte.
evenaar hf 1 t/m 4 De evenaar of equator is een breedtecirkel op het aardoppervlak in de vorm van
een grootcirkel midden tussen de polen. De evenaar is wiskundig gezien een
grootcirkel en verdeelt de aarde in een noordelijk halfrond en een zuidelijk
halfrond.
geografische coordinatensysteem hf 1 t/m 4 Geografische coördinaten zijn coördinaten waarmee een locatie op aarde
numeriek wordt vastgelegd met breedtegraad, lengtegraad en eventueel hoogte.
De isolijnen van geografische coördinaten vormen een denkbeeldig net. De noord-
zuidlijnen, die van pool tot pool lopen, worden meridianen genoemd. De oost-
westlijnen worden parallellen (of breedtecirkels) genoemd en zijn evenwijdig met
de evenaar. Geografische posities worden traditioneel uitgedrukt in booggraden
(°), onderverdeeld in 60 minuten (') en 60 seconden ("), dus ddd°mm'ss,s". Men
werkt ook wel met decimaal onderverdeelde minuten (ddd°mm,mmm') of
decimaal onderverdeelde graden (ddd,dddd°). Traditioneel wordt eerst de
noorderbreedte (NB) of zuiderbreedte (ZB) en daarna de oosterlengte (OL) of
westerlengte (WL) vermeld.
Pagina 1 van 30
, geografische noorden hf 1 t/m 4 Het geografische noorden of ware noorden is de richting van de geografische
noordpool. Het is bij benadering ook het astronomische noorden.
keerkringen hf 1 t/m 4 De keerkringen zijn bijzondere parallellen die de maximale afstand van de evenaar
weergeven waar de zon in de middag in het zenit staat; loodrecht boven de
waarnemer. De Kreeftskeerkring bevindt zich op ongeveer 23°26' noorderbreedte
en de Steenbokskeerkring op ongeveer 23°26' zuiderbreedte. Het gebied tussen de
keerkringen is de tropen.
lengtegraad hf 1 t/m 4 Met lengtegraden meet je hoe ver een plaats van de numeridiaan ligt. Dat is de
lengteligging van zo'n plaats. De plaatsen ten oosten van de nulmeridiaan liggen op
oosterlengte [O.L.]. De plaatsen ten westen liggen op westerlengte [W.L]. In beide
richtingen zijn 180 meridianen die ieder weer nader kunnen worden
onderverdeeld in minuten en seconden.
magnetische noorden hf 1 t/m 4 Het magnetische noorden is de richting in het horizontale vlak van de veldrichting
van het aardmagnetisch veld, de magnetische meridiaan. De geomagnetische
noordpool bevindt zich in het noorden van Canada en is voortdurend in beweging.
Doordat de magnetische polen niet op de geografische polen liggen, wijst de
veldrichting van het aardmagnetisch veld niet overal naar het ware noorden. Dit
hoekverschil tussen de magnetische meridiaan en de geografische meridiaan is de
variatie en is niet constant, aangezien de magnetische polen zich verplaatsen.
Pagina 2 van 30
