Diagnose Korte omschrijving
Dyslexie Leesstoornis
Dysorthografie Spellingsstoornis
Dyscalculie Rekenstoornis
Voorbijgaande tics Enkelvoudige of multipele motorische of vocale tics,
meerdere keren per dag, ten minste 4 weken niet langer
dan 12 maanden.
Chronische tics enkelvoudige of multipele motorische of vocale tics,
meerdere keren per dag, meer dan 1 jaar
Gilles de la Tourette multipele motorische en vocale tics niet per se
tegelijkertijd. Meerdere keren op een dag, meer dan 1 jaar.
Coprolalie (schuttingtaal), echolalie (herhalen), palilalie
(herhalen eigen woorden). Begin op 7 jaar, iig voor 18 jaar.
Traumatische stressstoornis Trauma bij kind of verzorger. Hyperalertheid, disregulatie
slaap, overmatig schrikken, onverwachte boosheid, verlies
van vaardigheden
Regulatiestoornis Hypersensitief is heel angstig of voorzichtig gedragen.
Hyporeactief is moeilijk te behanderen, wil niet spelen
Motorisch gedesoriënteerd-impulsief is weinig controle
over eigen gedrag.
Pervasieve stoornis Autisme
Multisysteem- Wel sociale relaties, problemen met sensomotorische
ontwikkelingsstoornis regulatie en integratie
Genderidentiteitsstoornis Aanhoudend en intens onbehagen over eigen sekse, wens
om het andere geslacht te zijn. Transseksualiteit
Post-traumatische stress Betrokkene heeft ondervonden, is getuige geweest van of
stoornis geconfronteerd met een gebeurtenis. Hierbij is intense
angst, hulpeloosheid of afschuw. Langer dan 1 maand en
er is significant lijden of sociaal disfunctioneren.
Conversiestoornis Symptomen of uitvalsverschijnselen van willekeurige
motorische of sensorische functies. Voorafgegaan door
conflicten of andere stressveroorzakende factoren. Niet
met opzet. Geen somatische oorzaak. Significante mate
van lijden. Meestal begint het op de leeftijd van 10 jaar en
vaker bij meisjes. Belle indifference is dat de patiënt
opgewekt is en weinig last heeft van invaliditeit.
Pijnstoornis Pijn op een of meer locaties. Significant lijden. Psychische
factoren spelen rol bij begin, ernst, verergering van pijn.
Pijn niet met opzet veroorzaakt. Niet toe te schrijven aan
andere stoornis.
Hypochondrie Preoccupatie met vrees of opvatting ernstige ziekte te
hebben door verkeerde interpretatie van lichamelijke
symptomen. Ondanks medisch onderzoek blijft
preoccupatie bestaan. Significant lijden. Duur ten minste 6
maanden.
Stoornis in lichaamsbeleving Preoccupatie met vermeende onvolkomenheid van
uiterlijk. Duidelijk overdreven. Meestal begin in
adolescentie.
Somatisatiestoornis Voorgeschiedenis van vele lichamelijke klachten,
, beginnend voor 30 jaar, significante beperkingen. Aan elk
van de volgende criteria moet worden voldaan:
Vier pijnklachten: vier verschillende
lokaties of functies
Twee gastro-intestinale klachten:
anders dan pijn
Een seksuele klacht: anders dan pijn
Een pseudoneurologische symptoom:
uitvalsverschijnsel
Na onderzoek is geen van de symptomen toe te schrijven
aan somatische aandoening. Als er een somatische
aandoening is, zijn de
beperkingen erger dan verwacht mag worden. Niet met
opzet. Meestal begin na adolescentie. Chronische beloop.
Schizofrenie Ontwikkeling in adolescentie. Als kind introvert, beetje
angstig.
Negatieve symptomen: affectieve vervlakking, apathie,
spraakarmoede, sociaal teruggetrokken gedrag.
Positieve symptomen: wanen, hallucinaties, formele
denkstoornis, inadequaat affect.
Symptomen moeten ten minste 6 maanden aanhouden.
Kindermishandeling Daders: laag zelfbeeld, gebrekkig impulscontrole,
gevoeligheid voor stress en zwakkere cognitieve of
pedagogische capaciteiten. Alcohol en drugsgebruik,
psychiatrische stoornissen. Stiefouders.
Slachtoffers: jongere kinderen, gedrags of
ontwikkelingsstoornissen, verstandelijke beperking.
Meisjes worden vaker misbruikt.
Context: stressvolle leefomstandigheden, sociaal
isolement, armoede, partnergeweld. Maatschappelijke
factoren, tolerantie voor gebruik van geweld in opvoeding.
Insomnia Moeite met inslapen of doorslapen ten minste 1 maand.
Significant lijden, niet door narcolepsie of andere
slaapstoornissen of andere psychische stoornissen.
Hypersomnia Overmatige slaperigheid overdag, tenminste 1 maand.
Significant lijden, niet toe te schrijven aan andere
stoornissen.
Parasomnia Ongewenste motorische, autonome of
belevingsfenomenen tijdens slaap.
REM-slaapgebonden Dromen gepaard met bewegingen en onrust, later in de
gedragsstoornis nacht met levendige herinneringen aan dromen.
Reactieve hechtingsstoornis vroeg ontwikkelde abnormale vormen van sociale
verbondenheid door pathogene omgeving. Bijvoorbeeld
als het kind blootgesteld is aan mishandeling,
verwaarlozing, misbruik, herhaald wisselen van verzorger.
Niet juist reageren op sociale interacties, kritiekloze
vriendelijkheid met geen selectieve hechting.
Geinhibeerd/emotioneel reageert ingehouden op opvoeders, afwisselend
teruggetrokken toenadering en vermijding. Afweren van contact van
, opvoeders
Gedisinhibeerde/willekeurige niet selectief in hechting. Spontaan contact leggen met
sociale hechtingsstoornis vreemden en verdrietig zijn als ze afscheid moeten
nemen.
Verstoorde gehechtheid een relatiegebonden verstoorde gehechtheid.
Verstoorde gehechtheid met in aanwezigheid van opvoeder roekeloos gedrag naar
zelfbeschadiging zichzelf of anderen. Dit gedrag verdwijnt als opvoeder er
niet is
Verstoorde gehechtheid met met opvoerder erbij speelt het kind nauwelijks. Geen
waakzaamheid/onderdanige emoties en houdt opvoeder goed in de gaten. Voert alle
gehoorzaamheid opdrachten van opvoeder uit.
Verstoorde gehechtheid met als er een onbekende is, klampt het kind zich vast aan de
excessief vastklampen opvoeder. Als opvoeder er niet is, gedraagt het kind zich
normaal.
Verstoorde gehechtheid met kind heeft op ene bazige dominante manier de leiding in
rolomkering de relatie met opvoeder
Agorafobie Vrees voor openbare ruimte, menigten etc. ontsnappen is
moeilijk, er kan paniek optreden.
Anterograde amnesie Na een acute hersenaandoening, bijvoorbeeld
schedeltrauma en elektroconvulsieve therapie
Cluster A Excentriek, zonderling, introvert, soms psychotisch.
persoonlijkheidsstoornissen - Paranoide: diepe wantrouwen en achterdocht.
Gespannen, angstig, onzeker, prikkelbaar of boos
- Schizoide: afstandelijkheid in sociale relaties. Kil en
afstandelijk
- Schizotypisch: sociale en intermenselijke
beperkingen, cognitieve en perceptuele
vervormingen.
Cluster B Borderline, dramatisch, automutilatie, narcistisch
persoonlijkheidsstoornissen - Antisociaal: schending van andere rechten, geen
spijtgevoelens. Misleiding en manipulatie, ze lijken
charmant. In jeugd veel geweld meegemaakt.
Psychopathie is een subtype.
- Borderline: instabiliteit in relaties, zelfbeeld en
affecten. Impulsiviteit. Heftig temperament. 10%
suicideert zich. Automutilatie.
- Theatrale: buitensporige emotionaliteit en
aandacht. Onechtheid.
- Narcistisch: grootheidsgevoelens, arrogantie.
Hieronder vaak een kwetsbaar persoon, met laag
gevoel van eigenwaarde. Kil en afwijzend, soms juist
charmant en vleiend.
Cluster C Harde werkers, vallen niet op.
persoonlijkheidsstoornissen - Ontwijkend: geremdheid in gezelschap,
overgevoelig voor negatief oordeel. Behoefte aan
zekerheid. Verlegen.
- Afhankelijk: verzorgd willen worden,
verlatingsangst, passief. Minderwaardigheidsgevoel
- Obsessief- compulsief: ordelijkheid, perfectionisme,
koppigheid. Ideale werknemer, hardwerkend.
, Obsessieve-compusieve Optreden van dwanggedachten (obsessies) en
stoornis dwanghandelingen (compulsies). Dwanggedachten gaan
gepaard met angst en onrust, probeert het te negeren of
te stoppen. Dit kan door dwanghandelingen uit te voeren.
Nagebootste stoornis Ziekteverschijnselen verzinnen, induceren, diagnostische
tests vervalsen. Het kan eenmalig, episodisch of chronisch
verlopen. Externe bekrachtiging is afwezig. Uiterst
geloofwaardig, prettig vertrouwen in dokter uitstralend.
Vaak opvallend ziek door het leven. Het begint in
adolescentie of vroege volwassenheid, meestal bij
vrouwen. Groot deel is werkzaam in gezondheidszorg.
Zeer betrouwbaar in werk. Nauwelijks seksuele ervaring.
Twee bijzondere vormen:
- Munchhausen: nagebootste stoornis gecombineerd
met pseudologia fantastica. Dramatische
presentatie.
- Munchhausen by proxy: ziekteverschijnselen bij
derden veroorzaken, die afhankelijk zijn van hen.
Depersonalistatiestoornis Ervaring buiten eigen gevoelswereld of buiten lichaam te
staan. Vervreemd van zelf. Derealisatie alsof buitenwereld
onwerkelijk is geworden. Realiteitstoetsing blijft intact.
Dissociatieve amnesie Niet in staat persoonlijke informatie te herinneren.
Reversibel.
Dissociatieve fugue Langdurige toestand van veranderd bewustzijn. Plots gaan
zwerven.
Dissociatieve Twee of meer persoonlijkheidstoestanden (alters).
identiteitsstoornis
Anorexia nervosa Doelbewust hongergevoel onderdrukken, magerzucht.
- Restructief: beperking eten, fysieke hyperactiviteit
- Purgerend: eetbuien en daarna braken of laxantia
Boulimia nervosa Eetbuien met controleverlies. Braken of laxantia gebruiken
om normaal gewicht te houden.
Primaire insomnia Moeite met inslapen, doorslapen of niet uitgerust zijn na
slapen. Ten minste 1 maand
Primaire hypersomnia Overmatig slaperig gedurende 1 maand.
Parafilie Preoccupatie met bepaalde stereotiepe seksuele
fantasieen.
- Hand-off parafilie:
o Exhibitionisme: lust om genitaal te exposren
tegenover nietsvermoedende passanten. Verder
geen fysiek gevaar.
o Voyeurisme: seksuele opwinding door
bespieden van personen. Uiteindelijk zal het
escaleren tot insluiping, aanranding en
verkrachting.
o Fetisjisme: specifiek voorwerp of lichaamsdeel
leidt tot orgasme. Kan uiteindelijk leiden tot
aanranding of verkrachting.
o Fetisjistisch transvestitisme: kleden in andere
Dyslexie Leesstoornis
Dysorthografie Spellingsstoornis
Dyscalculie Rekenstoornis
Voorbijgaande tics Enkelvoudige of multipele motorische of vocale tics,
meerdere keren per dag, ten minste 4 weken niet langer
dan 12 maanden.
Chronische tics enkelvoudige of multipele motorische of vocale tics,
meerdere keren per dag, meer dan 1 jaar
Gilles de la Tourette multipele motorische en vocale tics niet per se
tegelijkertijd. Meerdere keren op een dag, meer dan 1 jaar.
Coprolalie (schuttingtaal), echolalie (herhalen), palilalie
(herhalen eigen woorden). Begin op 7 jaar, iig voor 18 jaar.
Traumatische stressstoornis Trauma bij kind of verzorger. Hyperalertheid, disregulatie
slaap, overmatig schrikken, onverwachte boosheid, verlies
van vaardigheden
Regulatiestoornis Hypersensitief is heel angstig of voorzichtig gedragen.
Hyporeactief is moeilijk te behanderen, wil niet spelen
Motorisch gedesoriënteerd-impulsief is weinig controle
over eigen gedrag.
Pervasieve stoornis Autisme
Multisysteem- Wel sociale relaties, problemen met sensomotorische
ontwikkelingsstoornis regulatie en integratie
Genderidentiteitsstoornis Aanhoudend en intens onbehagen over eigen sekse, wens
om het andere geslacht te zijn. Transseksualiteit
Post-traumatische stress Betrokkene heeft ondervonden, is getuige geweest van of
stoornis geconfronteerd met een gebeurtenis. Hierbij is intense
angst, hulpeloosheid of afschuw. Langer dan 1 maand en
er is significant lijden of sociaal disfunctioneren.
Conversiestoornis Symptomen of uitvalsverschijnselen van willekeurige
motorische of sensorische functies. Voorafgegaan door
conflicten of andere stressveroorzakende factoren. Niet
met opzet. Geen somatische oorzaak. Significante mate
van lijden. Meestal begint het op de leeftijd van 10 jaar en
vaker bij meisjes. Belle indifference is dat de patiënt
opgewekt is en weinig last heeft van invaliditeit.
Pijnstoornis Pijn op een of meer locaties. Significant lijden. Psychische
factoren spelen rol bij begin, ernst, verergering van pijn.
Pijn niet met opzet veroorzaakt. Niet toe te schrijven aan
andere stoornis.
Hypochondrie Preoccupatie met vrees of opvatting ernstige ziekte te
hebben door verkeerde interpretatie van lichamelijke
symptomen. Ondanks medisch onderzoek blijft
preoccupatie bestaan. Significant lijden. Duur ten minste 6
maanden.
Stoornis in lichaamsbeleving Preoccupatie met vermeende onvolkomenheid van
uiterlijk. Duidelijk overdreven. Meestal begin in
adolescentie.
Somatisatiestoornis Voorgeschiedenis van vele lichamelijke klachten,
, beginnend voor 30 jaar, significante beperkingen. Aan elk
van de volgende criteria moet worden voldaan:
Vier pijnklachten: vier verschillende
lokaties of functies
Twee gastro-intestinale klachten:
anders dan pijn
Een seksuele klacht: anders dan pijn
Een pseudoneurologische symptoom:
uitvalsverschijnsel
Na onderzoek is geen van de symptomen toe te schrijven
aan somatische aandoening. Als er een somatische
aandoening is, zijn de
beperkingen erger dan verwacht mag worden. Niet met
opzet. Meestal begin na adolescentie. Chronische beloop.
Schizofrenie Ontwikkeling in adolescentie. Als kind introvert, beetje
angstig.
Negatieve symptomen: affectieve vervlakking, apathie,
spraakarmoede, sociaal teruggetrokken gedrag.
Positieve symptomen: wanen, hallucinaties, formele
denkstoornis, inadequaat affect.
Symptomen moeten ten minste 6 maanden aanhouden.
Kindermishandeling Daders: laag zelfbeeld, gebrekkig impulscontrole,
gevoeligheid voor stress en zwakkere cognitieve of
pedagogische capaciteiten. Alcohol en drugsgebruik,
psychiatrische stoornissen. Stiefouders.
Slachtoffers: jongere kinderen, gedrags of
ontwikkelingsstoornissen, verstandelijke beperking.
Meisjes worden vaker misbruikt.
Context: stressvolle leefomstandigheden, sociaal
isolement, armoede, partnergeweld. Maatschappelijke
factoren, tolerantie voor gebruik van geweld in opvoeding.
Insomnia Moeite met inslapen of doorslapen ten minste 1 maand.
Significant lijden, niet door narcolepsie of andere
slaapstoornissen of andere psychische stoornissen.
Hypersomnia Overmatige slaperigheid overdag, tenminste 1 maand.
Significant lijden, niet toe te schrijven aan andere
stoornissen.
Parasomnia Ongewenste motorische, autonome of
belevingsfenomenen tijdens slaap.
REM-slaapgebonden Dromen gepaard met bewegingen en onrust, later in de
gedragsstoornis nacht met levendige herinneringen aan dromen.
Reactieve hechtingsstoornis vroeg ontwikkelde abnormale vormen van sociale
verbondenheid door pathogene omgeving. Bijvoorbeeld
als het kind blootgesteld is aan mishandeling,
verwaarlozing, misbruik, herhaald wisselen van verzorger.
Niet juist reageren op sociale interacties, kritiekloze
vriendelijkheid met geen selectieve hechting.
Geinhibeerd/emotioneel reageert ingehouden op opvoeders, afwisselend
teruggetrokken toenadering en vermijding. Afweren van contact van
, opvoeders
Gedisinhibeerde/willekeurige niet selectief in hechting. Spontaan contact leggen met
sociale hechtingsstoornis vreemden en verdrietig zijn als ze afscheid moeten
nemen.
Verstoorde gehechtheid een relatiegebonden verstoorde gehechtheid.
Verstoorde gehechtheid met in aanwezigheid van opvoeder roekeloos gedrag naar
zelfbeschadiging zichzelf of anderen. Dit gedrag verdwijnt als opvoeder er
niet is
Verstoorde gehechtheid met met opvoerder erbij speelt het kind nauwelijks. Geen
waakzaamheid/onderdanige emoties en houdt opvoeder goed in de gaten. Voert alle
gehoorzaamheid opdrachten van opvoeder uit.
Verstoorde gehechtheid met als er een onbekende is, klampt het kind zich vast aan de
excessief vastklampen opvoeder. Als opvoeder er niet is, gedraagt het kind zich
normaal.
Verstoorde gehechtheid met kind heeft op ene bazige dominante manier de leiding in
rolomkering de relatie met opvoeder
Agorafobie Vrees voor openbare ruimte, menigten etc. ontsnappen is
moeilijk, er kan paniek optreden.
Anterograde amnesie Na een acute hersenaandoening, bijvoorbeeld
schedeltrauma en elektroconvulsieve therapie
Cluster A Excentriek, zonderling, introvert, soms psychotisch.
persoonlijkheidsstoornissen - Paranoide: diepe wantrouwen en achterdocht.
Gespannen, angstig, onzeker, prikkelbaar of boos
- Schizoide: afstandelijkheid in sociale relaties. Kil en
afstandelijk
- Schizotypisch: sociale en intermenselijke
beperkingen, cognitieve en perceptuele
vervormingen.
Cluster B Borderline, dramatisch, automutilatie, narcistisch
persoonlijkheidsstoornissen - Antisociaal: schending van andere rechten, geen
spijtgevoelens. Misleiding en manipulatie, ze lijken
charmant. In jeugd veel geweld meegemaakt.
Psychopathie is een subtype.
- Borderline: instabiliteit in relaties, zelfbeeld en
affecten. Impulsiviteit. Heftig temperament. 10%
suicideert zich. Automutilatie.
- Theatrale: buitensporige emotionaliteit en
aandacht. Onechtheid.
- Narcistisch: grootheidsgevoelens, arrogantie.
Hieronder vaak een kwetsbaar persoon, met laag
gevoel van eigenwaarde. Kil en afwijzend, soms juist
charmant en vleiend.
Cluster C Harde werkers, vallen niet op.
persoonlijkheidsstoornissen - Ontwijkend: geremdheid in gezelschap,
overgevoelig voor negatief oordeel. Behoefte aan
zekerheid. Verlegen.
- Afhankelijk: verzorgd willen worden,
verlatingsangst, passief. Minderwaardigheidsgevoel
- Obsessief- compulsief: ordelijkheid, perfectionisme,
koppigheid. Ideale werknemer, hardwerkend.
, Obsessieve-compusieve Optreden van dwanggedachten (obsessies) en
stoornis dwanghandelingen (compulsies). Dwanggedachten gaan
gepaard met angst en onrust, probeert het te negeren of
te stoppen. Dit kan door dwanghandelingen uit te voeren.
Nagebootste stoornis Ziekteverschijnselen verzinnen, induceren, diagnostische
tests vervalsen. Het kan eenmalig, episodisch of chronisch
verlopen. Externe bekrachtiging is afwezig. Uiterst
geloofwaardig, prettig vertrouwen in dokter uitstralend.
Vaak opvallend ziek door het leven. Het begint in
adolescentie of vroege volwassenheid, meestal bij
vrouwen. Groot deel is werkzaam in gezondheidszorg.
Zeer betrouwbaar in werk. Nauwelijks seksuele ervaring.
Twee bijzondere vormen:
- Munchhausen: nagebootste stoornis gecombineerd
met pseudologia fantastica. Dramatische
presentatie.
- Munchhausen by proxy: ziekteverschijnselen bij
derden veroorzaken, die afhankelijk zijn van hen.
Depersonalistatiestoornis Ervaring buiten eigen gevoelswereld of buiten lichaam te
staan. Vervreemd van zelf. Derealisatie alsof buitenwereld
onwerkelijk is geworden. Realiteitstoetsing blijft intact.
Dissociatieve amnesie Niet in staat persoonlijke informatie te herinneren.
Reversibel.
Dissociatieve fugue Langdurige toestand van veranderd bewustzijn. Plots gaan
zwerven.
Dissociatieve Twee of meer persoonlijkheidstoestanden (alters).
identiteitsstoornis
Anorexia nervosa Doelbewust hongergevoel onderdrukken, magerzucht.
- Restructief: beperking eten, fysieke hyperactiviteit
- Purgerend: eetbuien en daarna braken of laxantia
Boulimia nervosa Eetbuien met controleverlies. Braken of laxantia gebruiken
om normaal gewicht te houden.
Primaire insomnia Moeite met inslapen, doorslapen of niet uitgerust zijn na
slapen. Ten minste 1 maand
Primaire hypersomnia Overmatig slaperig gedurende 1 maand.
Parafilie Preoccupatie met bepaalde stereotiepe seksuele
fantasieen.
- Hand-off parafilie:
o Exhibitionisme: lust om genitaal te exposren
tegenover nietsvermoedende passanten. Verder
geen fysiek gevaar.
o Voyeurisme: seksuele opwinding door
bespieden van personen. Uiteindelijk zal het
escaleren tot insluiping, aanranding en
verkrachting.
o Fetisjisme: specifiek voorwerp of lichaamsdeel
leidt tot orgasme. Kan uiteindelijk leiden tot
aanranding of verkrachting.
o Fetisjistisch transvestitisme: kleden in andere
