Hoorcolleges neurowetenschappen
Hoorcollege 1 – functie van het zenuwstelsel
Functie van het zenuwstelsel = sturing van grootheden die voor
(voort)leven van belang zijn.
Een levend organisme kan:
- zichzelf handhaven
- zich aanpassen aan uitwendige omstandigheden
- groeien en zich vermenigvuldigen
Noodzakelijk voor leven:
- (selectieve) opname van stoffen uit de omgeving
- metabolisme (anabolisme en katabolisme)
- (selectieve) afgifte van stoffen aan de omgeving
Dit vereist:
- energie(transformatie)
- concentratiegradiënten
Energietransformatie
Planten (= fotosynthese)
CO2 + H2O + zonne-energie --> (CH2O)n + O2
Dieren (= verbranding)
CO2 + H2O + chemische energie <-- (CH2O)n + O2
Er zijn levende organismen zonder zenuwstelsel: eencelligen. Deze kunnen
echter wel doelgericht gedrag vertonen. Bovendien zijn er ook meercelligen die
geen zenuwstelsel hebben, zoals planten en bijvoorbeeld sponzen.
Eencelligen: cel <--> extern milieu
Hogere organismen: cellen <--> intern milieu <--> bloed <--> extern milieu
Belangrijke variabelen van het intern milieu:
- concentratie O2 en CO2
- concentratie voedingsstoffen en zout
- concentratie afvalstoffen
- pH
- temperatuur
- water, volume, druk
Homeostase van het intern milieu (voorkomen van vervuiling):
- Vegetatieve stelsels = materiële uitwisseling
sturing: vegetatief zenuwstelsel (sympatisch en parasympatisch) en
hormoonstelsel
tractus respiratorius, tractus digestivus, tractus uropoieticus, tractus
circulatorius
- Animale stelsels = informatieve uitwisseling
sturing: animaal zenuwstelsel
, Het zenuwstelsel stuurt grootheden die voor ons voortbestaan van belang zijn,
door aanpassing (en coördinatie) van activiteit van orgaanstelsels. Aan de hand
van tegenkoppeling (negatieve feedback) wordt een dreigende verstoring deels
tegengegaan.
Dysfunctie zenuwstelsel --> activiteit orgaanstelsels niet meer aangepast -->
grootheden raken op drift --> intern milieu raakt vervuild (o.a.
concentratiegradiënten verdwijnen) --> cellen kunnen geen stoffen meer
uitwisselen met het intern milieu --> metabolisme van de cellen raakt verstoord
--> cellen sterven af
Wat is er nodig voor sturing?
Hoorcollege 2 – functionele anatomie van het zenuwstelsel
Onderdelen neuron (functie = prikkelgeleiding):
Soma:
- cytosol
- organellen:
kern
ribosomen
endoplasmatisch reticulum
golgi apparaat
mitochondria (ATP)
microtubuli (stevigheid)
Neurieten:
- dendrieten
- 1 axon
Synapsen:
- elektrisch
- chemisch (meerderheid)
DNA: duplicatie, transcriptie, translatie
Glia
Functies:
- mechanische steun
- regeling samenstelling extracellulaire vloeistof (ionen) --> astrocyten
- transport voedingsstoffen van bloedvaten naar neuronen --> astrocyten
- elektrische isolatie van neurieten --> Schwanncellen in het perifeer
Hoorcollege 1 – functie van het zenuwstelsel
Functie van het zenuwstelsel = sturing van grootheden die voor
(voort)leven van belang zijn.
Een levend organisme kan:
- zichzelf handhaven
- zich aanpassen aan uitwendige omstandigheden
- groeien en zich vermenigvuldigen
Noodzakelijk voor leven:
- (selectieve) opname van stoffen uit de omgeving
- metabolisme (anabolisme en katabolisme)
- (selectieve) afgifte van stoffen aan de omgeving
Dit vereist:
- energie(transformatie)
- concentratiegradiënten
Energietransformatie
Planten (= fotosynthese)
CO2 + H2O + zonne-energie --> (CH2O)n + O2
Dieren (= verbranding)
CO2 + H2O + chemische energie <-- (CH2O)n + O2
Er zijn levende organismen zonder zenuwstelsel: eencelligen. Deze kunnen
echter wel doelgericht gedrag vertonen. Bovendien zijn er ook meercelligen die
geen zenuwstelsel hebben, zoals planten en bijvoorbeeld sponzen.
Eencelligen: cel <--> extern milieu
Hogere organismen: cellen <--> intern milieu <--> bloed <--> extern milieu
Belangrijke variabelen van het intern milieu:
- concentratie O2 en CO2
- concentratie voedingsstoffen en zout
- concentratie afvalstoffen
- pH
- temperatuur
- water, volume, druk
Homeostase van het intern milieu (voorkomen van vervuiling):
- Vegetatieve stelsels = materiële uitwisseling
sturing: vegetatief zenuwstelsel (sympatisch en parasympatisch) en
hormoonstelsel
tractus respiratorius, tractus digestivus, tractus uropoieticus, tractus
circulatorius
- Animale stelsels = informatieve uitwisseling
sturing: animaal zenuwstelsel
, Het zenuwstelsel stuurt grootheden die voor ons voortbestaan van belang zijn,
door aanpassing (en coördinatie) van activiteit van orgaanstelsels. Aan de hand
van tegenkoppeling (negatieve feedback) wordt een dreigende verstoring deels
tegengegaan.
Dysfunctie zenuwstelsel --> activiteit orgaanstelsels niet meer aangepast -->
grootheden raken op drift --> intern milieu raakt vervuild (o.a.
concentratiegradiënten verdwijnen) --> cellen kunnen geen stoffen meer
uitwisselen met het intern milieu --> metabolisme van de cellen raakt verstoord
--> cellen sterven af
Wat is er nodig voor sturing?
Hoorcollege 2 – functionele anatomie van het zenuwstelsel
Onderdelen neuron (functie = prikkelgeleiding):
Soma:
- cytosol
- organellen:
kern
ribosomen
endoplasmatisch reticulum
golgi apparaat
mitochondria (ATP)
microtubuli (stevigheid)
Neurieten:
- dendrieten
- 1 axon
Synapsen:
- elektrisch
- chemisch (meerderheid)
DNA: duplicatie, transcriptie, translatie
Glia
Functies:
- mechanische steun
- regeling samenstelling extracellulaire vloeistof (ionen) --> astrocyten
- transport voedingsstoffen van bloedvaten naar neuronen --> astrocyten
- elektrische isolatie van neurieten --> Schwanncellen in het perifeer
