Communicatietheorieën
5 axioma’s:
Axioma I
Het is onmogelijk om niet te communiceren.
Alles wat je doet, ook ‘niets’ doen, heeft invloed. Ieder gedrag is een vorm van
communicatie. Omdat er niet zoiets bestaat als anti-gedrag, is het onmogelijk om niet
te communiceren.
Twee soorten taal:
1. Digitale taal = overeengekomen
Voorbeeld: Gesproken, geschreven taal, gebaren waarover regels zijn
opgesteld, waarvan iedereen weet wat en hoe.
Digitale taal heeft geschiedenis.
2. Analoge taal = niet overeengekomen
Vooral non-verbaal (lichaamstaal), onvoorspelbaar, anders in verschillende
groepen.
Analoge taal is er alleen in het hier en nu.
Storing in de communicatie kan ontstaan als:
• de communicatie ontkend wordt (niet antwoorden);
• de communicatie afgewezen wordt (‘Met jou wil ik niets te maken hebben’);
• de communicatie eenzijdig wordt beëindigd.
Axioma II
Iedere communicatie bezit een inhouds- en betrekkingsaspect. Laatstgenoemde
classificeert de eerste en is daarmee dus een metacommunicatie.
Naast de inhoud van een interactie speelt ook altijd de relatie tussen de personen in
de communicatie een rol. Als deze goed is dan is er meer wederzijds begrip en dat
heeft invloed op de inhoud.
Als ik wat zeg, zeg ik iets over hoe ik wil dat de ander met mij omgaat
Inhoud: letterlijke boodschap Betrekking: de relatie met de ander
Storing in de communicatie kan ontstaan als:
• een slechte relatie het praten over de inhoud bemoeilijkt;
• onenigheid over de inhoud op de relatie wordt overgedragen;
• men probeert de relatie uit de communicatie te houden.
Axioma III
,De aard van een betrekking is afhankelijk van de interpunctie van de interacties
tussen de communicerende personen.
Interpunctie is het interpreteren van interacties in termen van oorzaak en gevolg. De
zender en ontvanger interpreteren hun eigen gedrag als een reactie op dat van de
ander. Een voorbeeld hiervan is een conflict waarbij er steeds heftiger op elkaar
wordt gereageerd. Er wordt bijvoorbeeld boos gereageerd omdat de ander dit ook
deed. Op een gegeven moment kan niemand meer vaststellen wie of wat de oorzaak
van de ruzie was. Men is dan geneigd om toch een punt te noemen dat de oorzaak
was van de ruzie. Dit verstoort echter de communicatie. Men heeft een keuze in de
manier waarop men reageert op de ander. Dit biedt de mogelijkheid om afstand te
nemen, in gesprek te blijven, de inhoud niet uit het oog te verliezen en de relatie
veilig en goed te houden.
Ieder zijn waarheid Wat ik bedoel is niet per se waar voor de ander
Bij interpunctie wordt de oorzaak niet meer circulair gezien, maar wijst men 1
oorzaak aan (dezelfde werkelijkheid wordt door 2 personen op een andere manier
verklaard)
Storing in de communicatie kan ontstaan als:
• het eigen gedrag gerechtvaardigd wordt door het gedrag van de ander;
• er selffulfilling prophecy optreedt: men neemt een houding aan waardoor een
reactie wordt uitgelokt, vervolgens ziet men zich bevestigd in zijn mening en
verandert de houding niet.
• er onder dwang een punt in de communicatie wordt genoemd als oorzaak.
Axioma IV
Mensen communiceren zowel digitaal als analoog.
Niet alleen het gesproken woord, ook wel digitale communicatie genoemd, maar ook
niet-verbale, analoge uitingen, zoals lachen en wegkijken, hebben een boodschap.
De digitale communicatie is gericht op de inhoud en de analoge communicatie zegt
meer over de betrekking/relatie. Deze twee moeten bij succesvolle communicatie
overeenstemmen met elkaar. Men moet dus non-verbaal ondersteunen wat men met
woorden zegt.
Storing in de communicatie kan ontstaan als:
• Inconsistentie tussen communicatiekanalen: de analoge communicatie
verkeerd wordt geïnterpreteerd;
• Inconsistentie in 1 communicatiekanaal: een van de gesprekspartners zich
niet bewust is van zijn eigen analoge communicatie;
• Paradoxale opdracht: de analoge en digitale communicatie niet
overeenstemmen;
• Dubbele binding: als een van de beide vormen overheerst.
, Axioma V
Communicatie tussen mensen is symmetrisch of complementair, afhankelijk of de
relatie gebaseerd is op gelijkheid of verschil.
In de communicatie kan er sprake zijn van het weg proberen te nemen van
verschillen, er moet overeenstemming worden bereikt. Ook kan er nadruk worden
gelegd op de verschillen, zodoende kan men elkaar aanvullen en tot inzichten of
leren komen. Beide vormen zijn nodig om communicatie succesvol te laten zijn.
Vormen van communiceren die steeds terugkomen:
• Complementaire actiepatronen
• Symmetrische actiepatronen
Storing in de communicatie kan ontstaan als:
• de gesprekspartners enkel overeenkomsten zoeken;
• de gesprekspartners teveel op hun standpunten blijven staan en geen
overeenkomsten zoeken;
• er gebruik wordt gemaakt van macht, hierdoor ontstaat afhankelijkheid of
onzelfstandigheid.
Axioma 1.
- aanvaarding
- verwerping
- diskwalificatie (communiceren op een manier zodat de communicatie
ontzenuwt wordt. Rare zinnen etc.)
- het symptoom als communicatie (ik zou best met u willen praten maar iets
sterker dan ik belet dat)
Axioma 2.
- niveauverwarring (oplossen op het inhoudsniveau terwijl het probleem lit op
het betrekkingsniveau)
- bevestiging
- verwerping
- negéring (doen alsof de ander niet bestaat)
- oorzaak negering: betrekkingsblindheid. (ongevoeligheid voor inter-
persoonlijke waarnemingen.
betrekkingsblindheid op het eerste niveau van de hiërarchie: O reageert op
P’s bericht (zo zie ik mijzelf) op een manier die niet overeenstemt met wat P
zegt, en P heeft dit door. Betrekkingsblindheid op het tweede niveau van de
hiërarchie: dezelfde situatie, alleen heeft P dan niet door dat O hem verkeerd
begrijpt.)
Axioma 3.
- discrepantie (onderlinge afwijking of tegenstrijd. Ontstaat wanneer 1 persoon
niet over dezelfde informatie beschikt als de ander)
5 axioma’s:
Axioma I
Het is onmogelijk om niet te communiceren.
Alles wat je doet, ook ‘niets’ doen, heeft invloed. Ieder gedrag is een vorm van
communicatie. Omdat er niet zoiets bestaat als anti-gedrag, is het onmogelijk om niet
te communiceren.
Twee soorten taal:
1. Digitale taal = overeengekomen
Voorbeeld: Gesproken, geschreven taal, gebaren waarover regels zijn
opgesteld, waarvan iedereen weet wat en hoe.
Digitale taal heeft geschiedenis.
2. Analoge taal = niet overeengekomen
Vooral non-verbaal (lichaamstaal), onvoorspelbaar, anders in verschillende
groepen.
Analoge taal is er alleen in het hier en nu.
Storing in de communicatie kan ontstaan als:
• de communicatie ontkend wordt (niet antwoorden);
• de communicatie afgewezen wordt (‘Met jou wil ik niets te maken hebben’);
• de communicatie eenzijdig wordt beëindigd.
Axioma II
Iedere communicatie bezit een inhouds- en betrekkingsaspect. Laatstgenoemde
classificeert de eerste en is daarmee dus een metacommunicatie.
Naast de inhoud van een interactie speelt ook altijd de relatie tussen de personen in
de communicatie een rol. Als deze goed is dan is er meer wederzijds begrip en dat
heeft invloed op de inhoud.
Als ik wat zeg, zeg ik iets over hoe ik wil dat de ander met mij omgaat
Inhoud: letterlijke boodschap Betrekking: de relatie met de ander
Storing in de communicatie kan ontstaan als:
• een slechte relatie het praten over de inhoud bemoeilijkt;
• onenigheid over de inhoud op de relatie wordt overgedragen;
• men probeert de relatie uit de communicatie te houden.
Axioma III
,De aard van een betrekking is afhankelijk van de interpunctie van de interacties
tussen de communicerende personen.
Interpunctie is het interpreteren van interacties in termen van oorzaak en gevolg. De
zender en ontvanger interpreteren hun eigen gedrag als een reactie op dat van de
ander. Een voorbeeld hiervan is een conflict waarbij er steeds heftiger op elkaar
wordt gereageerd. Er wordt bijvoorbeeld boos gereageerd omdat de ander dit ook
deed. Op een gegeven moment kan niemand meer vaststellen wie of wat de oorzaak
van de ruzie was. Men is dan geneigd om toch een punt te noemen dat de oorzaak
was van de ruzie. Dit verstoort echter de communicatie. Men heeft een keuze in de
manier waarop men reageert op de ander. Dit biedt de mogelijkheid om afstand te
nemen, in gesprek te blijven, de inhoud niet uit het oog te verliezen en de relatie
veilig en goed te houden.
Ieder zijn waarheid Wat ik bedoel is niet per se waar voor de ander
Bij interpunctie wordt de oorzaak niet meer circulair gezien, maar wijst men 1
oorzaak aan (dezelfde werkelijkheid wordt door 2 personen op een andere manier
verklaard)
Storing in de communicatie kan ontstaan als:
• het eigen gedrag gerechtvaardigd wordt door het gedrag van de ander;
• er selffulfilling prophecy optreedt: men neemt een houding aan waardoor een
reactie wordt uitgelokt, vervolgens ziet men zich bevestigd in zijn mening en
verandert de houding niet.
• er onder dwang een punt in de communicatie wordt genoemd als oorzaak.
Axioma IV
Mensen communiceren zowel digitaal als analoog.
Niet alleen het gesproken woord, ook wel digitale communicatie genoemd, maar ook
niet-verbale, analoge uitingen, zoals lachen en wegkijken, hebben een boodschap.
De digitale communicatie is gericht op de inhoud en de analoge communicatie zegt
meer over de betrekking/relatie. Deze twee moeten bij succesvolle communicatie
overeenstemmen met elkaar. Men moet dus non-verbaal ondersteunen wat men met
woorden zegt.
Storing in de communicatie kan ontstaan als:
• Inconsistentie tussen communicatiekanalen: de analoge communicatie
verkeerd wordt geïnterpreteerd;
• Inconsistentie in 1 communicatiekanaal: een van de gesprekspartners zich
niet bewust is van zijn eigen analoge communicatie;
• Paradoxale opdracht: de analoge en digitale communicatie niet
overeenstemmen;
• Dubbele binding: als een van de beide vormen overheerst.
, Axioma V
Communicatie tussen mensen is symmetrisch of complementair, afhankelijk of de
relatie gebaseerd is op gelijkheid of verschil.
In de communicatie kan er sprake zijn van het weg proberen te nemen van
verschillen, er moet overeenstemming worden bereikt. Ook kan er nadruk worden
gelegd op de verschillen, zodoende kan men elkaar aanvullen en tot inzichten of
leren komen. Beide vormen zijn nodig om communicatie succesvol te laten zijn.
Vormen van communiceren die steeds terugkomen:
• Complementaire actiepatronen
• Symmetrische actiepatronen
Storing in de communicatie kan ontstaan als:
• de gesprekspartners enkel overeenkomsten zoeken;
• de gesprekspartners teveel op hun standpunten blijven staan en geen
overeenkomsten zoeken;
• er gebruik wordt gemaakt van macht, hierdoor ontstaat afhankelijkheid of
onzelfstandigheid.
Axioma 1.
- aanvaarding
- verwerping
- diskwalificatie (communiceren op een manier zodat de communicatie
ontzenuwt wordt. Rare zinnen etc.)
- het symptoom als communicatie (ik zou best met u willen praten maar iets
sterker dan ik belet dat)
Axioma 2.
- niveauverwarring (oplossen op het inhoudsniveau terwijl het probleem lit op
het betrekkingsniveau)
- bevestiging
- verwerping
- negéring (doen alsof de ander niet bestaat)
- oorzaak negering: betrekkingsblindheid. (ongevoeligheid voor inter-
persoonlijke waarnemingen.
betrekkingsblindheid op het eerste niveau van de hiërarchie: O reageert op
P’s bericht (zo zie ik mijzelf) op een manier die niet overeenstemt met wat P
zegt, en P heeft dit door. Betrekkingsblindheid op het tweede niveau van de
hiërarchie: dezelfde situatie, alleen heeft P dan niet door dat O hem verkeerd
begrijpt.)
Axioma 3.
- discrepantie (onderlinge afwijking of tegenstrijd. Ontstaat wanneer 1 persoon
niet over dezelfde informatie beschikt als de ander)
