Bestuurlijke Kaart van de Europese Unie
Hoofdstuk 11
11.1
Tot 1997 viel politie- en justitiesamenwerking onder de ‘Derde Pijler’ Intergouvernementeel.
De besluitvorming vond plaats op basis van unanimiteit.
Met het Verdrag van Amsterdam (1997) werden asiel, migratie, visumbeleid, buitengrenscontroles
en civielrechtelijke samenwerking naar de supranationale ‘Eerste Pijler’ overgeheveld.
De Schengen-samenwerking, waardoor er geen grenscontroles meer zijn tussen de lidstaten, werd
eveneens binnen het EU-Verdrag gebracht.
Voor alle meer ‘soevereiniteitsgevoelige’ onderwerpen bleef de samenwerking
intergouvernementeel.
Verdrag van Nice (2000) = instemmingsrecht voor het nationale parlement.
Op het gebied van politie- en justitiesamenwerking nam de Raad geen richtlijnen en verordeningen
aan, maar kaderbesluiten en besluiten.
Kaderbesluit = bindend ten aanzien van het te bereiken resultaat, maar de keuze van vorm en
middelen werd aan de nationale instanties gelaten.
11.2
In het Verdrag van Lissabon (2009) is het onderscheid tussen de ‘pijlers’ verdwenen.
De V in het Verdrag (VwEU) is ‘De Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht’. (RVVR)
Bevat 5 hoofdstukken die de grondslag vormen voor beleid inzake:
- Grenscontroles
- Asiel en immigratie
- Justitiële samenwerking (civiele zaken en strafzaken)
- Politiële samenwerking
- Douanesamenwerking
De besluitvorming op deze terreinen vindt plaats volgens de gewone wetgevingsprocedure.
Gekwalificeerde meerderheid i.p.v. met unanimiteit.
Europees Parlement staat niet meer buitenspel, maar kan meebeslissen.
, De formele rol van de Commissie is ook groter geworden, al blijft ze het initiatiefrecht met de Raad
delen.
De beleidsvoorbereiding vindt, net zoals vóór het Verdrag van Lissabon, plaats in Raadswerkgroepen.
De werkgroepen bestaan uit hogere ambtenaren van de ministeries van Justitie en Binnenlandse
Zaken uit alle lidstaten.
Naast het Europees Parlement en de Commissie is ook het Hof van Justitie een grote rol gaan spelen.
Als een lidstaat een richtlijn of verordening niet correct implementeert, kan de Commissie hem voor
het Hof dagen.
Voor welke besluiten is unanimiteit in de Raad vereist:
- Uitbreiding van de bevoegdheden van de Unie m.b.t. strafrechtelijke aangelegenheden
- Oprichting van een Europees Openbaar Ministerie
- Besluiten op het gebied van operationele politiële samenwerking (ook door Europol)
Het Europees Parlement moet geraadpleegd worden, maar heeft niets te zeggen over het
uiteindelijke besluit.
11.3
Beleidsonderwerpen (samenwerking in strafzaken) in 6 categorieën:
- Uitlevering van personen tussen lidstaten
o Europees Aanhoudingsbevel
- Minimumvoorschriften voor de vaststelling van strafrechtelijke sancties en gedragingen
o Kaderbesluit dat lidstaten opdraagt specifieke wetgeving aan te nemen die
kinderporno strafbaar stelt
- Besluiten gericht op zware vormen van grensoverschrijdende criminaliteit
o Drugshandel
o Wapensmokkel
o Terrorisme
o Racisme
o Voetbalvandalisme
- Samenwerking van politie en justitie in de lidstaten onderling
o Informatie-uitwisseling
- Ondersteunend beleid
o Europese politieacademie
o Financiering van training en samenwerking tussen politie en justitie in de
verschillende lidstaten
- Administratief beleid
o Besturen van Europol
Hoofdstuk 11
11.1
Tot 1997 viel politie- en justitiesamenwerking onder de ‘Derde Pijler’ Intergouvernementeel.
De besluitvorming vond plaats op basis van unanimiteit.
Met het Verdrag van Amsterdam (1997) werden asiel, migratie, visumbeleid, buitengrenscontroles
en civielrechtelijke samenwerking naar de supranationale ‘Eerste Pijler’ overgeheveld.
De Schengen-samenwerking, waardoor er geen grenscontroles meer zijn tussen de lidstaten, werd
eveneens binnen het EU-Verdrag gebracht.
Voor alle meer ‘soevereiniteitsgevoelige’ onderwerpen bleef de samenwerking
intergouvernementeel.
Verdrag van Nice (2000) = instemmingsrecht voor het nationale parlement.
Op het gebied van politie- en justitiesamenwerking nam de Raad geen richtlijnen en verordeningen
aan, maar kaderbesluiten en besluiten.
Kaderbesluit = bindend ten aanzien van het te bereiken resultaat, maar de keuze van vorm en
middelen werd aan de nationale instanties gelaten.
11.2
In het Verdrag van Lissabon (2009) is het onderscheid tussen de ‘pijlers’ verdwenen.
De V in het Verdrag (VwEU) is ‘De Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht’. (RVVR)
Bevat 5 hoofdstukken die de grondslag vormen voor beleid inzake:
- Grenscontroles
- Asiel en immigratie
- Justitiële samenwerking (civiele zaken en strafzaken)
- Politiële samenwerking
- Douanesamenwerking
De besluitvorming op deze terreinen vindt plaats volgens de gewone wetgevingsprocedure.
Gekwalificeerde meerderheid i.p.v. met unanimiteit.
Europees Parlement staat niet meer buitenspel, maar kan meebeslissen.
, De formele rol van de Commissie is ook groter geworden, al blijft ze het initiatiefrecht met de Raad
delen.
De beleidsvoorbereiding vindt, net zoals vóór het Verdrag van Lissabon, plaats in Raadswerkgroepen.
De werkgroepen bestaan uit hogere ambtenaren van de ministeries van Justitie en Binnenlandse
Zaken uit alle lidstaten.
Naast het Europees Parlement en de Commissie is ook het Hof van Justitie een grote rol gaan spelen.
Als een lidstaat een richtlijn of verordening niet correct implementeert, kan de Commissie hem voor
het Hof dagen.
Voor welke besluiten is unanimiteit in de Raad vereist:
- Uitbreiding van de bevoegdheden van de Unie m.b.t. strafrechtelijke aangelegenheden
- Oprichting van een Europees Openbaar Ministerie
- Besluiten op het gebied van operationele politiële samenwerking (ook door Europol)
Het Europees Parlement moet geraadpleegd worden, maar heeft niets te zeggen over het
uiteindelijke besluit.
11.3
Beleidsonderwerpen (samenwerking in strafzaken) in 6 categorieën:
- Uitlevering van personen tussen lidstaten
o Europees Aanhoudingsbevel
- Minimumvoorschriften voor de vaststelling van strafrechtelijke sancties en gedragingen
o Kaderbesluit dat lidstaten opdraagt specifieke wetgeving aan te nemen die
kinderporno strafbaar stelt
- Besluiten gericht op zware vormen van grensoverschrijdende criminaliteit
o Drugshandel
o Wapensmokkel
o Terrorisme
o Racisme
o Voetbalvandalisme
- Samenwerking van politie en justitie in de lidstaten onderling
o Informatie-uitwisseling
- Ondersteunend beleid
o Europese politieacademie
o Financiering van training en samenwerking tussen politie en justitie in de
verschillende lidstaten
- Administratief beleid
o Besturen van Europol
