Hoofdstuk 8: Begeleiding bij het maatschappelijk functioneren
8.1
Wat is begeleiden bij maatschappelijk functioneren?
Met maatschappelijk functioneren wordt bedoeld dat de zorgvrager in staat is
deel te nemen aan de maatschappij in de vorm van sociale activiteiten, reizen en
arbeid of scholing.
Een zorgvrager kan door beperkingen of handicaps gehinderd worden om
maatschappelijk goed te functioneren. Als verzorgende ondersteun je de
zorgvrager en ben je op de hoogte van de wet- en regelgeving en de vele
instanties tot wie een zorgvrager zich kan wenden. Het is de bedoeling dat je
samen met anderen beoordeelt welke behoeften de zorgvrager heeft en naar wie
de zorgvrager het beste doorverwezen kan worden. Je kunt optreden als
bemiddelaar of helpen om de eerste contacten te leggen. Hierna zal de
zorgvrager echter door instanties of organisaties verder geholpen worden.
8.2
De rol van bemiddelaar
Een bemiddelaar is iemand die opkomt voor de belangen van een ander, in dit
geval de zorgvrager. Als bemiddelaar bereid je de gesprekken met de zorgvrager
voor. Je overlegt wat hij wil bespreken, wat hij wil weten en welk doel hij wil
bereiken.
Als verzorgende spreek je af met de zorgvrager dat hij eerste zelf het gesprek
aangaat en dat jij alleen aanvullingen geeft die noodzakelijk zijn. Na afloop van
het gesprek, evalueer je met de zorgvrager het gesprek:
- hoe heeft de zorgvrager het gesprek ervaren?
- wat ging goed?
- wat ging minder goed en waardoor kwam dat?
- waar wil hij nog meer over weten?
8.3
Vergroten van zelfredzaamheid
Soms is het nodig de zelfredzaamheid van de zorgvrager bij het maatschappelijk
functioneren te bevorderen. Dit kan plaatsvinden in fasen.
Fase 1: samen met de zorgvrager contacten leren leggen
In fase 1 kun je de zorgvrager voorbereiden op wat hem te wachten staat.
Daarnaast kun je de zorgvrager ondersteunen bij het leggen van contacten met
instanties door mee te gaan naar instanties, zodat de zorgvrager zich gesteund
voelt. Leer de zorgvrager dat hij zowel in persoonlijk contact als in telefonisch
contact met instanties:
- net zolang doorvraagt tot hij de juiste persoon heeft
- rustig en beleeft blijft als zijn geduld op de proef wordt gesteld
- de naam van de juiste persoon, de datum en kort de inhoud van het gesprek
noteert
- duidelijke vragen stelt over hetgeen dat hij wil weten
- duidelijk onderscheid maken in wat zijn verantwoordelijkheden zijn
- afspraken maakt en noteert over eventuele voortgang
Fase 2: de zorgvrager aan de zijlijn coachen
In fase 2 blijf je iets meer op afstand maar bespreek je wel regelmatig hoe het
, proces verloopt. Je helpt alleen bij problemen en bespreekt met de zorgvrager
welke mogelijkheden hij ziet om die problemen op te lossen. Je kunt hem steunen
door wat goed gaat te bekrachtigen en wat minder goed gaat te bespreken.
Fase 3: de zelfredzaamheid van de zorgvrager handhaven
Nu de zorgvrager zelfstandig zijn activiteiten kan aangaan, is het belangrijk de
zorgvrager te ondersteunen bij het handhaven van zijn zelfstandigheid. Als
verzorgende kun je de zorgvrager steunen door:
- gesprekken te voeren met de zorgvrager die met de verandering te maken
hebben
- te praten over de emoties van de zorgvrager die met de verandering te maken
hebben
- hem een goed evenwicht tussen ontspanning en werk te leren vinden
- te bekrachtigen wat goed gaat en de ontwikkeling van de zorgvrager inzichtelijk
maken,
zodat hij vooruitgang blijft zien
Hoe kun je een zorgvrager begeleiden die wel kan werken, maar het
totaal van de taken niet zelfstandig kan uitvoeren?
In overleg met een multidisciplinair team kun je samen beoordelen welke zorg of
begeleiding noodzakelijk is, zodat de zorgvrager gedeeltelijk of helemaal kan
blijven werken. In feit wordt dan beoordeeld of:
- de hoeveelheid werk niet te groot is
- er ondersteuning geboden kan worden bij andere taken
- er mantelzorg ingeschakeld kan worden
De afspraken die daaruit voortvloeien worden besproken met de zorgvrager en
eventueel met arbeidsdeskundigen, om te komen tot een betere werkverdeling.
8.4
Begeleiding bij reizen en vakanties (Nederlandse Branche Vereniging
voor Aangepaste Vakantie, stichting de zonnebloem, buitenhof etc.)
Als verzorgende kun je de zorgvrager begeleiden bij het vinden van geschikte
mogelijkheden. Zorgvragers kennen de organisaties niet die dag-uitjes,
weekenden of vakanties organiseren. In dit geval kun je informatie geven over
organisaties die de zorgvrager verder kunnen helpen.
Toch signaleer je als verzorgende soms dat de zorgvrager en/of zijn naasten
oververmoeid of overbelast raken. Als verzorgende kun je dan eens ongevraagd
informeren of de zorgvrager en naasten wel eens gedacht hebben om er even
tussenuit te gaan.
- kijk wat de bezwaren zijn en kijk of die zijn weg te nemen
- geef informatie over de mogelijkheden van recreatie en vakanties
- vraag informatiebrochures aan
- overleg met de zorgvrager wat zijn mogelijkheden zijn
- kies een mogelijkheid uit en neem contact op met organisaties
Als verzorgende kun je bij verschillende zaken behulpzaam zijn:
- je kunt mantelzorg inschakelen bij de opvang van kinderen
- je kunt de financiële mogelijkheden bespreken
- je kunt uitzoeken en bellen voor een aanvullende verzekering
- je kunt adviseren een reis- en annuleringsverzekering af te sluiten
- je kunt een zorgvrager adviseren naar de arts te gaan
8.1
Wat is begeleiden bij maatschappelijk functioneren?
Met maatschappelijk functioneren wordt bedoeld dat de zorgvrager in staat is
deel te nemen aan de maatschappij in de vorm van sociale activiteiten, reizen en
arbeid of scholing.
Een zorgvrager kan door beperkingen of handicaps gehinderd worden om
maatschappelijk goed te functioneren. Als verzorgende ondersteun je de
zorgvrager en ben je op de hoogte van de wet- en regelgeving en de vele
instanties tot wie een zorgvrager zich kan wenden. Het is de bedoeling dat je
samen met anderen beoordeelt welke behoeften de zorgvrager heeft en naar wie
de zorgvrager het beste doorverwezen kan worden. Je kunt optreden als
bemiddelaar of helpen om de eerste contacten te leggen. Hierna zal de
zorgvrager echter door instanties of organisaties verder geholpen worden.
8.2
De rol van bemiddelaar
Een bemiddelaar is iemand die opkomt voor de belangen van een ander, in dit
geval de zorgvrager. Als bemiddelaar bereid je de gesprekken met de zorgvrager
voor. Je overlegt wat hij wil bespreken, wat hij wil weten en welk doel hij wil
bereiken.
Als verzorgende spreek je af met de zorgvrager dat hij eerste zelf het gesprek
aangaat en dat jij alleen aanvullingen geeft die noodzakelijk zijn. Na afloop van
het gesprek, evalueer je met de zorgvrager het gesprek:
- hoe heeft de zorgvrager het gesprek ervaren?
- wat ging goed?
- wat ging minder goed en waardoor kwam dat?
- waar wil hij nog meer over weten?
8.3
Vergroten van zelfredzaamheid
Soms is het nodig de zelfredzaamheid van de zorgvrager bij het maatschappelijk
functioneren te bevorderen. Dit kan plaatsvinden in fasen.
Fase 1: samen met de zorgvrager contacten leren leggen
In fase 1 kun je de zorgvrager voorbereiden op wat hem te wachten staat.
Daarnaast kun je de zorgvrager ondersteunen bij het leggen van contacten met
instanties door mee te gaan naar instanties, zodat de zorgvrager zich gesteund
voelt. Leer de zorgvrager dat hij zowel in persoonlijk contact als in telefonisch
contact met instanties:
- net zolang doorvraagt tot hij de juiste persoon heeft
- rustig en beleeft blijft als zijn geduld op de proef wordt gesteld
- de naam van de juiste persoon, de datum en kort de inhoud van het gesprek
noteert
- duidelijke vragen stelt over hetgeen dat hij wil weten
- duidelijk onderscheid maken in wat zijn verantwoordelijkheden zijn
- afspraken maakt en noteert over eventuele voortgang
Fase 2: de zorgvrager aan de zijlijn coachen
In fase 2 blijf je iets meer op afstand maar bespreek je wel regelmatig hoe het
, proces verloopt. Je helpt alleen bij problemen en bespreekt met de zorgvrager
welke mogelijkheden hij ziet om die problemen op te lossen. Je kunt hem steunen
door wat goed gaat te bekrachtigen en wat minder goed gaat te bespreken.
Fase 3: de zelfredzaamheid van de zorgvrager handhaven
Nu de zorgvrager zelfstandig zijn activiteiten kan aangaan, is het belangrijk de
zorgvrager te ondersteunen bij het handhaven van zijn zelfstandigheid. Als
verzorgende kun je de zorgvrager steunen door:
- gesprekken te voeren met de zorgvrager die met de verandering te maken
hebben
- te praten over de emoties van de zorgvrager die met de verandering te maken
hebben
- hem een goed evenwicht tussen ontspanning en werk te leren vinden
- te bekrachtigen wat goed gaat en de ontwikkeling van de zorgvrager inzichtelijk
maken,
zodat hij vooruitgang blijft zien
Hoe kun je een zorgvrager begeleiden die wel kan werken, maar het
totaal van de taken niet zelfstandig kan uitvoeren?
In overleg met een multidisciplinair team kun je samen beoordelen welke zorg of
begeleiding noodzakelijk is, zodat de zorgvrager gedeeltelijk of helemaal kan
blijven werken. In feit wordt dan beoordeeld of:
- de hoeveelheid werk niet te groot is
- er ondersteuning geboden kan worden bij andere taken
- er mantelzorg ingeschakeld kan worden
De afspraken die daaruit voortvloeien worden besproken met de zorgvrager en
eventueel met arbeidsdeskundigen, om te komen tot een betere werkverdeling.
8.4
Begeleiding bij reizen en vakanties (Nederlandse Branche Vereniging
voor Aangepaste Vakantie, stichting de zonnebloem, buitenhof etc.)
Als verzorgende kun je de zorgvrager begeleiden bij het vinden van geschikte
mogelijkheden. Zorgvragers kennen de organisaties niet die dag-uitjes,
weekenden of vakanties organiseren. In dit geval kun je informatie geven over
organisaties die de zorgvrager verder kunnen helpen.
Toch signaleer je als verzorgende soms dat de zorgvrager en/of zijn naasten
oververmoeid of overbelast raken. Als verzorgende kun je dan eens ongevraagd
informeren of de zorgvrager en naasten wel eens gedacht hebben om er even
tussenuit te gaan.
- kijk wat de bezwaren zijn en kijk of die zijn weg te nemen
- geef informatie over de mogelijkheden van recreatie en vakanties
- vraag informatiebrochures aan
- overleg met de zorgvrager wat zijn mogelijkheden zijn
- kies een mogelijkheid uit en neem contact op met organisaties
Als verzorgende kun je bij verschillende zaken behulpzaam zijn:
- je kunt mantelzorg inschakelen bij de opvang van kinderen
- je kunt de financiële mogelijkheden bespreken
- je kunt uitzoeken en bellen voor een aanvullende verzekering
- je kunt adviseren een reis- en annuleringsverzekering af te sluiten
- je kunt een zorgvrager adviseren naar de arts te gaan
