Sociale geneeskunde (en een beetje gezondheidsrecht)
1: Incidentie vs prevalentie.
Incidentie: het aantal nieuwe gevallen van een ziekte per tijdseenheid per aantal van de bevolking. Meestal per
duizend persoonsjaren per jaar. Hoge incidentie: veel mensen krijgen wel eens de ziekte.
Prevalentie: het aantal mensen uit een gegeven aantal dat op enig moment aan een ziekte lijdt. Hoge prevalentie:
de ziekte kent een chronisch beloop.
2: RIO
Regionaal Indicatie Orgaan (ook wel CIZ). Om in aanmerking te komen voor een voorziening in het kader van
de AWBZ of de WMO is een indicatie nodig. Zes verschillende functies: huishoudelijke verzorging,
persoonlijke verzorging, verpleging, begeleiding, behandeling, verblijf. Bij elke functie wordt in de indicatie
aangegeven hoeveel van deze zorg iemand nodig heeft (omvang) en om welke reden (grondslag).
3: AWBZ
Algemene wet bijzondere ziektekosten. Financiert vijf van de zes functies waar het RIO indicaties voor stelt:
persoonlijke verzorging, verpleging, begeleiding, behandeling, verblijf in een instelling. In aanmerking komen
voor de AWBZ kan indien sprake is van ziekte, ouderdom of beperking en waarvoor geen ander alternatief is.
4: WMO
Wet maatschappelijke ondersteuning. Het gaat daarbij om het wegnemen van hindernissen in en om het huis, in
het plaatselijk vervoer en in het ontmoeten van anderen. De gemeente is hiervoor verantwoordelijk. De gemeente
moet voorzieningen en ondersteuning geven aan wie dat nodig heeft, bijvoorbeeld een rolstoel of hulp bij het
huishouden.
5: WGBO
Wet Geneeskundige Behandelings Overeenkomst, rechten en plichten hulpverlener en patiënt.
Rechten hulpverlener: recht eigen beslissingen te nemen obv deskundigheid, weigeren een behandeling uit te
voeren wanneer hij van mening is dat deze medisch niet noodzakelijk is. Plichten hulpverlener: goede zorg,
medisch noodzakelijke zorg, bijhouden medisch dossier met daarin alle gegevens over de gegeven
behandelingen en dit min 15 jaar na laatste contact bewaren.
Rechten patiënt: goede informatie over de ziekte/aandoening en mogelijke behandelingen, alternatieven, risico’s
en bijwerkingen in begrijpelijke taal, instemmen met de medische behandeling (in noodsituaties niet
noodzakelijk), inzien medisch dossier en een kopie ontvangen tegen redelijke vergoeding, second opinion
vragen, zo nodig laten vertegenwoordigen in besluitvorming, recht op privacy tijdens zowel behandeling als
gesprekken. Plichten patiënt: duidelijk en volledig informeren hulpverlener, adviezen opvolgen binnen grenzen
redelijkheid, hulpverlener of organisatie betalen.
6: BOPZ
Wet Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen. Sinds 1994 (na krankzinnigenwet), bedoeld om te
komen tot een verantwoorde toepassing van middelen en maatregelen en zodoende de patiënt te beschermen
tegen machtsmisbruik en willekeur. Omschrijft ook de rechten van de patiënt gedurende onvrijwillige verblijf.
Opname alleen mogelijk in aangemerkte instelling gericht op opname, behandeling, begeleiding en verzorging
van patiënten met een BOPZ indicatie: algemeen psychiatrische ziekenhuizen, PAAZ, verslavingsklinieken,
forensische psychiatrie, psychogeriatrie, zwakzinnigen inrichtingen, meervoudig gehandicapten inrichtingen.
Bij verzet icm haast: IBS. Rechten patiënt: behandelplan, zo nodig dwangbehandeling, klachtrecht tegen
instelling. Zelfbinding: mogelijkheid tot opname, verblijf en behandeling van psychiatrische patiënten tegen hun
wil die daartoe in een eerdere wilsbekwame periode toestemming hebben gegeven.
7: IBS en RM
In Bewaring Stelling, voor opname via BOPZ, door de burgemeester. Eventueel te verlengen tot 4-6wk. Hierna
is toestemming nodig van de rechter, een Rechterlijke Machtiging. Dat kan alleen als het vermoeden bestaat dat
de patiënt een gevaar vormt voor zichzelf, anderen, of de omgeving, voortkomende uit een geestesstoornis e niet
1
1: Incidentie vs prevalentie.
Incidentie: het aantal nieuwe gevallen van een ziekte per tijdseenheid per aantal van de bevolking. Meestal per
duizend persoonsjaren per jaar. Hoge incidentie: veel mensen krijgen wel eens de ziekte.
Prevalentie: het aantal mensen uit een gegeven aantal dat op enig moment aan een ziekte lijdt. Hoge prevalentie:
de ziekte kent een chronisch beloop.
2: RIO
Regionaal Indicatie Orgaan (ook wel CIZ). Om in aanmerking te komen voor een voorziening in het kader van
de AWBZ of de WMO is een indicatie nodig. Zes verschillende functies: huishoudelijke verzorging,
persoonlijke verzorging, verpleging, begeleiding, behandeling, verblijf. Bij elke functie wordt in de indicatie
aangegeven hoeveel van deze zorg iemand nodig heeft (omvang) en om welke reden (grondslag).
3: AWBZ
Algemene wet bijzondere ziektekosten. Financiert vijf van de zes functies waar het RIO indicaties voor stelt:
persoonlijke verzorging, verpleging, begeleiding, behandeling, verblijf in een instelling. In aanmerking komen
voor de AWBZ kan indien sprake is van ziekte, ouderdom of beperking en waarvoor geen ander alternatief is.
4: WMO
Wet maatschappelijke ondersteuning. Het gaat daarbij om het wegnemen van hindernissen in en om het huis, in
het plaatselijk vervoer en in het ontmoeten van anderen. De gemeente is hiervoor verantwoordelijk. De gemeente
moet voorzieningen en ondersteuning geven aan wie dat nodig heeft, bijvoorbeeld een rolstoel of hulp bij het
huishouden.
5: WGBO
Wet Geneeskundige Behandelings Overeenkomst, rechten en plichten hulpverlener en patiënt.
Rechten hulpverlener: recht eigen beslissingen te nemen obv deskundigheid, weigeren een behandeling uit te
voeren wanneer hij van mening is dat deze medisch niet noodzakelijk is. Plichten hulpverlener: goede zorg,
medisch noodzakelijke zorg, bijhouden medisch dossier met daarin alle gegevens over de gegeven
behandelingen en dit min 15 jaar na laatste contact bewaren.
Rechten patiënt: goede informatie over de ziekte/aandoening en mogelijke behandelingen, alternatieven, risico’s
en bijwerkingen in begrijpelijke taal, instemmen met de medische behandeling (in noodsituaties niet
noodzakelijk), inzien medisch dossier en een kopie ontvangen tegen redelijke vergoeding, second opinion
vragen, zo nodig laten vertegenwoordigen in besluitvorming, recht op privacy tijdens zowel behandeling als
gesprekken. Plichten patiënt: duidelijk en volledig informeren hulpverlener, adviezen opvolgen binnen grenzen
redelijkheid, hulpverlener of organisatie betalen.
6: BOPZ
Wet Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen. Sinds 1994 (na krankzinnigenwet), bedoeld om te
komen tot een verantwoorde toepassing van middelen en maatregelen en zodoende de patiënt te beschermen
tegen machtsmisbruik en willekeur. Omschrijft ook de rechten van de patiënt gedurende onvrijwillige verblijf.
Opname alleen mogelijk in aangemerkte instelling gericht op opname, behandeling, begeleiding en verzorging
van patiënten met een BOPZ indicatie: algemeen psychiatrische ziekenhuizen, PAAZ, verslavingsklinieken,
forensische psychiatrie, psychogeriatrie, zwakzinnigen inrichtingen, meervoudig gehandicapten inrichtingen.
Bij verzet icm haast: IBS. Rechten patiënt: behandelplan, zo nodig dwangbehandeling, klachtrecht tegen
instelling. Zelfbinding: mogelijkheid tot opname, verblijf en behandeling van psychiatrische patiënten tegen hun
wil die daartoe in een eerdere wilsbekwame periode toestemming hebben gegeven.
7: IBS en RM
In Bewaring Stelling, voor opname via BOPZ, door de burgemeester. Eventueel te verlengen tot 4-6wk. Hierna
is toestemming nodig van de rechter, een Rechterlijke Machtiging. Dat kan alleen als het vermoeden bestaat dat
de patiënt een gevaar vormt voor zichzelf, anderen, of de omgeving, voortkomende uit een geestesstoornis e niet
1
