Basiskennis taalonderwijs
samenvatting
Elisa van Duijn
Pabo jaar 1
,Hoofdstuk 2 Taalonderwijs en taal
Paragraaf 2.1 Taalonderwijs
In alle situaties in het dagelijks leven waarin kinderen in contact komen met anderen
ontwikkelen ze hun taalvaardigheid. Als kinderen toch op zo’n natuurlijke manier hun
taalvaardigheid ontwikkelen, dan kun je je afvragen of er op de basisschool wel
zoveel tijd en energie gestoken moet worden in het taalonderwijs. Toch zijn er vijf
goede argumenten om apart onderwijs te geven in taal:
1. Schriftelijke taalvaardigheid leren kinderen niet spontaan
2. Niet alle kinderen kunnen zich zelfstandig een bepaald niveau van
taalvaardigheid eigen maken.
3. Op school leer je een andere soort taalgebruik dan in het dagelijks leven.
4. Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van het taalonderwijs.
5. Als je kinderen plezier in het lezen van boeken wilt bijbrengen, dan moet je daar
apart aandacht aan besteden.
Vrijwel alle kinderen in Nederland leren lezen met behulp van een methode, ze leren
de spellingsregels door het invullen van de oefeningen uit het spellingschrift en als ze
de taalmethode hebben doorgewerkt, weten ze alles over verkleinwoorden of
bezittelijke voornaamwoorden. Het gebruik van een methode heeft voor een
leerkracht natuurlijk de nodige voordelen.
- Traditioneel taalonderwijs = het lesgeven met behulp van een methode.
Het taalonderwijs wordt in de volgende onderverdeling gehanteerd (volgens Wet op
het Basisonderwijs):
- Mondeling onderwijs
- Schriftelijk onderwijs
- Taalbeschouwing, waaronder strategieën
In de kennisbasis vinden we de volgende indeling:
- Mondelinge taalvaardigheid het gaat erom dat kinderen ervaring opdoen
met bepaalde mondelinge taalvormen, zoals een discussie of een spreekbeurt
en dat ze leren om bepaalde spreek- en luisterstrategieën te hanteren.
- Woordenschat gaat om het aanleren van de betekenis van nieuwe
woorden, uitdrukkingen, zegswijzen en spreekwoorden. Ook willen we
kinderen strategieën leren om achter de betekenis van onbekende woorden te
komen.
- Beginnende geletterdheid geletterdheid = het vermogen om schriftelijke taal
te begrijpen en te gebruiken.
In de ontwikkeling van de geletterdheid worden drie stadia onderscheiden
1. Ontluikende geletterdheid = de ontwikkeling van de geletterdheid in de
voorschoolse periode van nul tot vier jaar.
2. Beginnende geletterdheid = heeft betrekking op de ontwikkeling van de
geletterdheid in de groepen 1 tot en met 3 in de basisschool.
3. Gevorderde geletterdheid = de periode na groep 3.
, Aanvankelijk lezen = het leren lezen in groep 3. Hier willen we kinderen de
beginselen van het leren lezen bijbrengen. Ze moeten leren welke letters er
zij en ze moeten in staat zijn om eenvoudige woorden hardop te lezen.
Voortgezet lezen = het leesonderwijs na groep 3
- Voortgezet technisch lezen bij het technisch lezen gaat het om het kunnen
ontcijferen van de letters en het hardop lezen van woorden, maar er wordt ook
aandacht besteed aan efficiënte leesstrategieën. Het doel van het voortgezet
technisch lezen is de vaardigheid van het decoderen van de teksten te
vergroten.
- Begrijpend lezen hierbij gaat het om het begrijpen van de tekst, het
achterhalen van de bedoeling.
- Stellen gaat om het schrijven van teksten. Kinderen moeten hun gedachten,
ervaringen en waarnemingen kunnen weergeven in de vorm van verschillende
soorten teksten.
- Jeugdliteratuur onderwijs in jeugdliteratuur heeft tot doel om de kinderen in
aanraking te brengen met verschillende literaire genres, hun literaire smaak te
ontwikkelen en ze te laten genieten van het leven van jeugdboeken.
- Taalbeschouwing je wilt kinderen leren te reflecteren op de taalvorm, de
manier waarop iets is verwoord en het gebruik van taal. Het gaat erom dat
kinderen in de vorm van de taal bijzonderheden en regelmaat ontdekken.
Traditionele grammatica = kinderen moeten zinnen ontleden in
zinsdelen en de verschillende soorten woorden kunnen benoemen.
- Spelling gaat erom dat de kinderen de meest voorkomende woorden correct
kunnen schrijven en de belangrijkste spellingregels kunnen toepassen. Ook
het kunnen hanteren van de regels voor de interpunctie behoort tot de
spellingonderwijs.
Paragraaf 2.2 Het taalsysteem
Taal heeft verschillende functies voor mensen. We maken wel een onderscheid
tussen:
De communicatieve of sociale taalfunctie
We gebruiken de taal als een communicatiemiddel. We spreken ook wel van de
sociale functie van taal. Dat begrip geeft meer aan dat het bij talige communicatie
gaat om de interactie tussen mensen.
We kunnen verschillende sociale taalfuncties aanwijzen
- Zelfhandhaving = je beschermt jezelf en verdedigt wat je hebt.
- Zelfsturing = je ordent met woorden je handelen en kondigt je plannen aan.
- Sturing van anderen = taal gebruik om gedrag van anderen te beïnvloeden.
- Structurering van het gesprek = taal gebruiken om het gespreksverloop te
beïnvloeden.
samenvatting
Elisa van Duijn
Pabo jaar 1
,Hoofdstuk 2 Taalonderwijs en taal
Paragraaf 2.1 Taalonderwijs
In alle situaties in het dagelijks leven waarin kinderen in contact komen met anderen
ontwikkelen ze hun taalvaardigheid. Als kinderen toch op zo’n natuurlijke manier hun
taalvaardigheid ontwikkelen, dan kun je je afvragen of er op de basisschool wel
zoveel tijd en energie gestoken moet worden in het taalonderwijs. Toch zijn er vijf
goede argumenten om apart onderwijs te geven in taal:
1. Schriftelijke taalvaardigheid leren kinderen niet spontaan
2. Niet alle kinderen kunnen zich zelfstandig een bepaald niveau van
taalvaardigheid eigen maken.
3. Op school leer je een andere soort taalgebruik dan in het dagelijks leven.
4. Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van het taalonderwijs.
5. Als je kinderen plezier in het lezen van boeken wilt bijbrengen, dan moet je daar
apart aandacht aan besteden.
Vrijwel alle kinderen in Nederland leren lezen met behulp van een methode, ze leren
de spellingsregels door het invullen van de oefeningen uit het spellingschrift en als ze
de taalmethode hebben doorgewerkt, weten ze alles over verkleinwoorden of
bezittelijke voornaamwoorden. Het gebruik van een methode heeft voor een
leerkracht natuurlijk de nodige voordelen.
- Traditioneel taalonderwijs = het lesgeven met behulp van een methode.
Het taalonderwijs wordt in de volgende onderverdeling gehanteerd (volgens Wet op
het Basisonderwijs):
- Mondeling onderwijs
- Schriftelijk onderwijs
- Taalbeschouwing, waaronder strategieën
In de kennisbasis vinden we de volgende indeling:
- Mondelinge taalvaardigheid het gaat erom dat kinderen ervaring opdoen
met bepaalde mondelinge taalvormen, zoals een discussie of een spreekbeurt
en dat ze leren om bepaalde spreek- en luisterstrategieën te hanteren.
- Woordenschat gaat om het aanleren van de betekenis van nieuwe
woorden, uitdrukkingen, zegswijzen en spreekwoorden. Ook willen we
kinderen strategieën leren om achter de betekenis van onbekende woorden te
komen.
- Beginnende geletterdheid geletterdheid = het vermogen om schriftelijke taal
te begrijpen en te gebruiken.
In de ontwikkeling van de geletterdheid worden drie stadia onderscheiden
1. Ontluikende geletterdheid = de ontwikkeling van de geletterdheid in de
voorschoolse periode van nul tot vier jaar.
2. Beginnende geletterdheid = heeft betrekking op de ontwikkeling van de
geletterdheid in de groepen 1 tot en met 3 in de basisschool.
3. Gevorderde geletterdheid = de periode na groep 3.
, Aanvankelijk lezen = het leren lezen in groep 3. Hier willen we kinderen de
beginselen van het leren lezen bijbrengen. Ze moeten leren welke letters er
zij en ze moeten in staat zijn om eenvoudige woorden hardop te lezen.
Voortgezet lezen = het leesonderwijs na groep 3
- Voortgezet technisch lezen bij het technisch lezen gaat het om het kunnen
ontcijferen van de letters en het hardop lezen van woorden, maar er wordt ook
aandacht besteed aan efficiënte leesstrategieën. Het doel van het voortgezet
technisch lezen is de vaardigheid van het decoderen van de teksten te
vergroten.
- Begrijpend lezen hierbij gaat het om het begrijpen van de tekst, het
achterhalen van de bedoeling.
- Stellen gaat om het schrijven van teksten. Kinderen moeten hun gedachten,
ervaringen en waarnemingen kunnen weergeven in de vorm van verschillende
soorten teksten.
- Jeugdliteratuur onderwijs in jeugdliteratuur heeft tot doel om de kinderen in
aanraking te brengen met verschillende literaire genres, hun literaire smaak te
ontwikkelen en ze te laten genieten van het leven van jeugdboeken.
- Taalbeschouwing je wilt kinderen leren te reflecteren op de taalvorm, de
manier waarop iets is verwoord en het gebruik van taal. Het gaat erom dat
kinderen in de vorm van de taal bijzonderheden en regelmaat ontdekken.
Traditionele grammatica = kinderen moeten zinnen ontleden in
zinsdelen en de verschillende soorten woorden kunnen benoemen.
- Spelling gaat erom dat de kinderen de meest voorkomende woorden correct
kunnen schrijven en de belangrijkste spellingregels kunnen toepassen. Ook
het kunnen hanteren van de regels voor de interpunctie behoort tot de
spellingonderwijs.
Paragraaf 2.2 Het taalsysteem
Taal heeft verschillende functies voor mensen. We maken wel een onderscheid
tussen:
De communicatieve of sociale taalfunctie
We gebruiken de taal als een communicatiemiddel. We spreken ook wel van de
sociale functie van taal. Dat begrip geeft meer aan dat het bij talige communicatie
gaat om de interactie tussen mensen.
We kunnen verschillende sociale taalfuncties aanwijzen
- Zelfhandhaving = je beschermt jezelf en verdedigt wat je hebt.
- Zelfsturing = je ordent met woorden je handelen en kondigt je plannen aan.
- Sturing van anderen = taal gebruik om gedrag van anderen te beïnvloeden.
- Structurering van het gesprek = taal gebruiken om het gespreksverloop te
beïnvloeden.
