samenvatting biologie; hfst. "vertering"; Biologie voor jou

3 Module 9



Paragraaf 2

De verteringsproducten: kleine moleculen die m.b.v. enzymen afgebroken zijn uit de voedselbrij van
grote organische moleculen
 deze worden vervolgens via de cellen van de darmwand opgenomen in het bloed

In de wand van het hele darmkanaal bevinden zich kringspieren en lengtespieren
 Darmperistaltiek= het afwisselend samentrekken van kringspieren en
lengtespieren in de wand van het darmkanaal waardoor de voedselbrij
wordt voortgeduwd, gekneed en gemengd met de verteringssappen
 Verteringssappen= deze worden door verteringsklieren aan de voedselbrij
afgegeven
 voedingsvezels en lichaamsbeweging stimuleren de darmperistaltiek  betere stoelgang

Het voedsel ondergaat in je darmkanaal allerlei bewerkingen:
 Mechanische vertering= kauwen, kneden en mengen van de voedselbrij door de
darmperistaltiek
 Chemische vertering= enzymen in verteringssappen breken voedingsstoffen af tot moleculen
die cellen in de darmwand kunnen opnemen

Verteringsorganen
Mondholte:
Kauwen van voedsel  opp voedsel vergroot  gemengd met speeksel  enzymen kunnen beter
op het voedsel inwerken.
 Speekselklieren: produceren speeksel
 Gebit: voedsel afbijten en verkleinen (kauwen)

Keelholte:
Slikreflex: de huig sluit de neusholte af en het strotklepje sluit de luchtpijp af en het strottenhoofd
beweegt iets omhoog

Slokdarm:
Deze verbindt de keelholte met de maag

Maag:
Functie: tijdelijke opslagplaats van voedsel (ong. 3-4uur)
 De maag heeft bij de ingang en uitgang een kringspier (maagportier of pylorus), die de
passage van voedsel reguleert.
 Kliertjes in de wand van de maag voegen maagsap toe aan het ingeslikte voedsel.
 Zoutzuur (HCl) in maagsap zorgt voor een zuur milieu waardoor bacteriën in voedsel worden
gedood
 Slijm in maagsap beschermt de maagwant tegen het zure maagsap

Twaalfvingerige darm:
 1e gedeelte van de dunne darm
 Hier monden de afvoerbuizen van de lever en de alvleesklier uit
 Het vermengt gal en alvleessap met de voedselbrij

, 4 Module 9


Gal en darmsap
De lever produceert gal
- Gal wordt tijdelijk opgeslagen in de galblaas
Gal bevat galkleurstoffen en galzouten
o Galkleurstoffen= afbraakproducten van rode bloedcellen
o Galzouten= deze verdelen grote vetdruppels in voedsel in kleinere druppeltjes  emulgeren
 hierdoor wordt het totale oppervlak van de vetdruppels sterk vergroot

De alvleesklier (pancreas) produceert alvleessap
In de dunne darm wordt darmsap afgescheiden

Vertering bij dieren
Fagocytose= opnemen van voedsel in de cel door het instulpen van het celmembraan en het
afsnoeren van blaasjes  bij eencellige organismen
o Voedingsvacuole: een blaasje met voedingsstoffen dat ontstaat door instulping en afsnoering
van het celmembraan

Intercellulaire vertering= vertering in de cel
- Bij eencellige organismen
Extracellulaire vertering= vertering vindt plaats in een speciale ruimte in het lichaam
- Maagdarmholte: een holte in het lichaam met maar één opening die de mond en anus tegelijk is
en waarin vertering van voedsel plaatsvindt
- bij eenvoudige meercellige organismen
Complexer gebouwde organismen hebben een darmkanaal met een mond en anus
 voedsel wordt nu efficiënter bewerkt/verwerkt




Paragraaf 3

Monosachariden, water, mineralen en vitaminen kunnen zonder vertering worden opgenomen in het
bloed.

Eitwitten  eiwitmoleculen worden afgebroken tot afzonderlijke aminozuurmoleculen
Polysachariden & disachariden  worden gesplitst tot monosachariden
Vetmoleculen  worden verteerd tot afzonderlijke glycerol- en
vetzuurmoleculen (en een deel monoglyceride, zie afb.)

Door afbraak van voedingsstoffen tot losse bouwstenen gebeurt m.b.v.
verschillende verteringsenzymen voor koolhydraten, eiwitten en vetten
- De werking van enzymen wordt beïnvloed door de pH en de temperatuur
- Optimale temperatuur  37 graden lichaamstemperatuur
- pH-optimum verschilt per enzym  Binas 82E