Volledige samenvatting Pedagogiek 1.2 HBO Pedagogiek

COLLEGE 1
HOORCOLLEGE: Inleiding pedagogiek
- Opvoeden gaat over
 Kinderen opleiden voor de wereld
 Normen en waarden
- Malschaert en Traas (2015)  wat is opvoeding
 Opvoeding is een bepaalde vorm van omgang tussen volwassenen en
jeugdigen die erop gericht is steun en richting te geven aan het proces van
volwassenwording
 Intentionele handeling (bewust doen) = opvoeden  onbewust is dus omgang
met het kind (en geen opvoeding)
- Opvoedingselementen
1. Opvoedeling
 Moet worden opgevoed
 Moet volwassen worden
2. Opvoeder
 Neemt opvoeding op zich
 Moet zorgen dat het kind volwassen wordt
3. Omgeving (cultuurhistorische context)
 Kan het gezin zijn (het huis, de speeltuin, kinderdagverblijf)  maakt deel
uit van grotere context = samenleving ( =cultuurhistorische context)
Afhankelijk van plek waar je woont
 Heeft grote invloed op hoe de opvoeding eruit ziet
- Opvoedingsmilieus
1. Primaire
 Het gezin/huishouden
 Context waar het kind als eerste wordt opgevoed (dus thuis)
 Vroeger traditionele kerngezin (nu veel meer gezinsvormen dan vroeger)
 In andere culturele kan een hele gemeenschap ook als primair worden
gezien  hier is het niet zo
2. Secundaire
 School of kinderopvang
 Beroepsopvoeders
 Wordt geleerd, maar is een gemeenschap waar een relatie wordt
opgebouwd buiten het gezin
3. Tertiaire
 Peers-group/ leeftijdsgenoten
 Vriendengroep heeft grote invloed (vooral in adolescentie)  groepsdruk
4. Quartaire
 Multimediale wereld
 Virtuele milieu  sociale media
 Kinderen moeten hierin worden opgevoed (heeft positieve en negatieve
effecten)
 Druk om je goed voor te doen  hoe mee om te gaan

,- Pedagogische visie
 Kindbeeld (opleiding pedagogiek)
Algemene beeld dat een persoon van kinderen heeft  stereotype
beeld vaak
Wat is een kind? Is het al een volmaakt persoon? Wat kan een kind?
Wat wil een kind/behoeftes? Wat heeft een kind nodig? Hoe
ontwikkeld een kind eigenlijk (door zichzelf of van buitenaf)?
Bijv. kinderen zijn gevoelig, kwetsbaar en onaf of veerkrachtig en
competent
Kind als object (depersonaliseert, ziet kind als een ding  ik als
volwassen kneed het kind, heeft daarin niets te zeggen = vaak
autoritaire opvoeding ) en kind als subject (erkent het kind als een
persoon met gevoelens en ideeën, moet rekening mee worden
gehouden = egalitair(gelijke behandeling in opvoeding)) 
voorbeeld korfbal (zelf niet leuk dus niet doen of zelf niet leuk en
zelf laten kiezen)
 Beeld van pedagogische relatie en opvoeder (opleiding pedagogiek)
Onder het beeld van opvoeder en pedagogische relaties over het
algemene beeld opvoeding  over ideaalbeeld over opvoeders en
beeld van samenleving
Twee uiterste beelden van elkaar (is dus ook een grijs gebied
ertussen)
1. Opvoeder als beeldhouder (object, bouwt het ideale kind 
kind heeft dus weinig inbreng)
2. Opvoeder als tuinier (subject, moet rekening mee worden
gehouden  kind zelf invloed bij opvoeding)
 Beeld van pedagogische instituties (nog niet belangrijk)
 Beeld van samenleving (nog niet belangrijk)
 Opvoedingsdoelen (uit het boek)
Bewuste handeling (intentioneel)  iets bereiken (en dus niet
alleen verzorgen)
Heeft doelen en ideeën over hoe het kind moet worden
De doelen/resultaten die je door middel van de opvoeding wil
bereiken  doelen voor het kind (dus niet voor de
opvoeding/ouder)
Doelen om te leren en te kunnen (opvoeden over respect voor
mensen etc.)
 Opvoedingsmiddelen (uit het boek)
Hoe doelen te bereiken  middelen nodig
Bijv. boekjes aanschaffen om kinderen over diversiteit te leren
Aandacht geven/ belonen en straffen/ onderhandelen/ boeken en
sociale media zijn ook een middelen die nodig zijn om doelen te
bereiken
 Opvoedingsvoorwaarden (uit het boek)
Omstandigheden/condities die door opvoeders gecreëerd worden
om opvoeding mogelijk te maken
Nodig voor ontwikkeling

,  Liefde, warmte en aandacht geven
 Hechting (band tussen opvoeder en opvoedeling, inspelen
op de behoefte)  geeft veiligheid (goede hechting is nodig
voor een goede ontwikkeling) = basisvertrouwen
 Acceptatie van het kind
 Vertrouwbaar en voorspelbaar zijn
 Kinderen hebben uitdaging nodig
 Reciprociteit  wederkerigheid = kind als subject zien
(beoefenen invloed uit op elkaar  ouder en kind)


UIT HET BOEK (Hoofdstuk 1 uit: Malschaert, H. & Traas, M. (2015). Basisboek
opvoeding: Theorie en praktijk)
- Hoofdformulering opvoeding
 Opvoeding is een bepaalde vorm van omgang tussen volwassenen en jeugdigen die
erop gericht is steun en richting te geven aan het proces van volwassenwording
o Opvoeding gebaseerd op verantwoordelijkheid
o Binnen een bepaalde culturele context
o Onderscheiden in opvoedingsdoelen en -middelen
- Langeveld (1979) definitie opvoeding
 Opvoeding is omgang tussen volwassenen en kinderen
 Die omgang beoogt een bepaalde invloed, namelijk het kind helpen mondig te
worden
- Opvoedingsmilieu
 Opvoeding heeft maatschappelijke context
o Overheid bemoeid zich met de opvoeding (medeverantwoordelijk)
Leerplicht  onderwijs en educatie
Kinderbeschermingsmaatregelen
 4 soorten milieus
1. Het gezin (primair)
o Directe opvoeders (kunnen alle opvoeders zijn  eenoudergezinnen, twee
biologische ouders (vroeger kerngezin), pleeggezinnen, stiefgezinnen,
grootfamilie, ouders van hetzelfde geslacht (holebi) of stukjes gezin van
eerdere huwelijken (mikado)
o Aandacht aan de veranderingen en structuur (vroeger werkende vader 
nu ook werkende moeder) van het gezin
o Samenleving verandert steeds meer in een onderhandelingshuishouding
Gezagsverhoudingen tussen man en vrouw maar ook met kinderen
niet meer vanzelfsprekend
Kinderen met jongere leeftijd steeds meer invloed op beslissingen
binnen het gezin  praten erover
o Toenemend aantal echtscheidingen  kinderen eerder geconfronteerd met
problemen en verantwoordelijkheden
2. De school (secundair)