Seksuele dysfuncties bij mannen & vrouwen
Factoren die invloed hebben op de seksualiteitsbeleving
Welke behandelingen zijn er voor seksuele dysfuncties
Artikel: Arlington Diagnostic and statistical manual of mental disorders
Bij het diagnosticeren van een seksuele dysfunctie moet verder rekening worden gehouden met
mogelijke seksuele problemen van de partner, factoren binnen de relatie ( zoals een slechte kwaliteit
van de relatie), individuele kwetsbaarheid factoren ( slecht zelfbeeld of een verleden van seksueel
misbruik), psychiatrische co-morbiditeit ( depressies)/stressoren ( verlies van een baan), culturele en
religieuze factoren ( overtuigingen met betrekking tot seksualiteit) en medische factoren ( ziekten die
de prognose, het verloop en de behandeling beïnvloeden).
Vertraagde ejaculatie
De criteria voor deze stoornis zijn als volgt:
Onderstaande symptomen moeten worden ervaren bij (bijna) alle seksuele interacties met de
partner. De symptomen zijn merkbaar bij 75% tot 100% van de seksuele interacties met de
partner. Het gaat daarbij om:
- Een merkbare vertraagde ejaculatie
- Een merkbare onregelmatigheid of afwezigheid van de ejaculatie
De voorgaande symptomen moeten aanwezig zijn gedurende een periode van 6 maanden De
voorgaande symptomen moeten aantoonbaar leiden tot veel ongemak en stress bij de persoon
in kwestie
De seksuele dysfunctie kan niet worden verklaard door mentale stoornissen, een slechte
relatie, stressoren, middelen-of medicatiegebruik of een andere medische conditie
De stoornis wordt gespecificeerd op basis van de duur, de context en de ernst
Risicofactoren
Genetisch en fysiologisch: een verminderde werking van bepaalde perifere gevoelszenuwen
en een verminderde afgifte van geslachtshormonen
Cultuurgebonden: komt meer voor binnen Azie dan Europa.
Differentiële diagnose
Andere medische condities: de vertraagde ejaculatie moet onderscheiden worden van
medische condities die ook een verstoorde ejaculatie kunnen veroorzaken (beschadigingen aan
perifere gevoelszenuwen, multiple sclerose of diabetes). De vertraagde ejaculatie moet
daarnaast onderscheiden worden van retrograde ejaculatie ( de ejaculatie vindt dan wel plaats
maar de sperma komt in een ander deel van het voortplantingsstelsel terecht)
Middelen en medicatiegebruik: antidepressiva, antipsychotica en bepaalde drugs kunnen
leiden tot problemen met de ejaculatie
Dysfuncties met het orgasme: sommige mannen krijgen wel een ejaculatie maar ervaren een
vermindert orgasme. Het wordt aangenomen dat de ervaring van een orgasme meer een
subjectieve aard heeft. Ervaren dysfuncties met het orgasme moeten daarom ook
onderscheiden worden van een vertraagde ejaculatie
Erectiestoornis
De criteria voor deze stoornis zijn als volgt:
, o Onderstaande symptomen moeten worden ervaren bij (bijna) alle seksuele interacties
met de partner. De symptomen zijn merkbaar bij 75% tot 100% van de seksuele
interacties met de partner. Het gaat daarbij om:
Een aantoonbare moeite om een erectie te krijgen tijdens de seksuele
activiteit
Een aantoonbare moeite om de erectie gedurende de seksuele activiteit te
behouden
Een afname in de stijfheid van de erectie
o De voorgaande symptomen moeten minstens gedurende een periode van 6 maanden
aanwezig zijn
o De voorgaande symptomen moeten aantoonbaar leiden tot gevoelens van ongemak en
stress bij de persoon in kwestie
o De seksuele dysfunctie kan niet worden verklaard door mentale stoornissen, een
slechte relatie, stressoren, middelen-of medicatiegebruik of een andere medische
conditie
o De stoornis wordt gespecificeerd op basis van de duur, de context en de ernst
Risicofactoren
Temperament: neurotische persoonlijkheidskenmerken worden in verband gebracht met
erectieproblemen bij studenten en onderdanige/onzekere persoonlijkheidskenmerken
worden in verband gebracht met erectieproblemen bij mannen die ouder zijn dan 40 jaar.
Sommige mannen hebben door een onjuiste cognitieve verwerking van emoties last van
erectieproblemen. Andere mannen ervaren deze problemen als gevolg van een depressie of
posttraumatische stressstoornis
Overige factoren: erectieproblemen op latere leeftijd zijn vaak het gevolg van roken, gebrek
aan fysieke beweging, diabetes en een afname in het seksuele verlangen
Cultuur maakt geen verschil.
Differentiële diagnose
Mentale stoornissen: er is vaak een sterk verband tussen zware depressieve stoornissen en
erectieproblemen
Normale erectie: de erectie kan normaal zijn terwijl de man misschien wel hele grote
verwachtingen heeft. Ook dit verschijnsel moet uitgesloten worden
Middelen- of medicatiegebruik: de erectieproblemen kunnen een gevolg zijn van middelen of
medicatiegebruik. Zodra de problemen zijn verholpen zodra deze middelen of medicatie niet
meer worden gebruikt, is de aanleiding duidelijk
Een andere medische conditie: het blijft lastig en complex om in de praktijk een goed
onderscheid te kunnen maken tussen psychologische factoren (waardoor wel over een stoornis
kan worden gesproken) en medische factoren (waardoor niet over een stoornis wordt
gesproken). Diabetes kan bijvoorbeeld leiden tot medische complicaties waardoor
erectieproblemen kunnen ontstaan. Het kan echter ook zo zijn dat iemand met diabetes deze
complicaties niet heeft en door teveel spanning erectieproblemen ontwikkelt. Het is moeilijk
om de scheidslijn in alle situaties te bepalen
Andere seksuele dysfuncties: erectieproblemen komen ook voor bij een vroege ejaculatie en
de mannelijke hypo-actieve seksueel verlangen stoornis
Mannelijke hypo-actieve seksueel verlangen stoornis
Voor de diagnose met deze stoornis moet worden voldaan aan onderstaande kenmerken:
, o Een persistente of terugkerende afwezigheid van seksuele of erotische gedachten
en fantasieën en een persistente of terugkerende afwezigheid van seksueel verlangen
om seksuele activiteiten te ondernemen
o Voorgaande symptomen zijn gedurende een periode van 6 maanden aanwezig
o Voorgaande symptomen leiden tot aantoonbare gevoelens van ongemak en stress
bij de persoon in kwestie
o De seksuele dysfunctie kan niet worden verklaard door mentale stoornissen, een
slechte relatie, de aanwezigheid van stressoren, middelen of medicatiegebruik en
andere medische condities
o De stoornis wordt gespecificeerd op basis van de duur, de context en de ernst
Risicofactoren
Temperament: symptomen van angst en stemmingsstoornissen zijn sterke voorspellende
factoren voor een verlaagd seksueel verlangen bij mannen. Ongeveer de helft van de mannen
die in het verleden psychiatrische symptomen heeft gehad, heeft last van verminderde
seksuele verlangens ten opzichte van maar 15% van de mannen zonder deze geschiedenis. De
gevoelens van de man over zichzelf, zijn perceptie van het seksuele verlangen van zijn
partner, gevoelens van emotionele betrokkenheid en verschillende contextuele variabelen
kunnen een positieve of negatieve invloed hebben op het seksuele verlangen van de man
Omgeving: het gebruik van alcohol kan leiden tot een verlaagd seksueel verlangen. Bij
homoseksuele mannen kunnen interne conflicten met betrekking tot de eigen geaardheid,
interpersoonlijke problemen, overtuigingen, een gebrek aan seksuele educatie en trauma’s als
gevolg van gebeurtenissen in de kindertijd leiden tot een laag seksueel verlangen. Sociale en
culturele contextuele factoren moeten ook in beschouwing worden genomen
Genetisch en fysiologisch: stoornissen die invloed hebben op het hormoonstelsel kunnen
ook een negatieve invloed hebben op het seksuele verlangen van mannen. Leeftijd speelt
daarnaast ook een rol. Het is niet geheel duidelijk of een verlaagd testosterongehalte direct
in verband kan worden gebracht met een vermindert seksueel verlangen. Het kan zijn dat
testosteron pas echt een effect heeft bij een bepaalde drempelwaarde.
Cultuurgebonden: Azie meer mannen met verminderd seksueel verlangen.
Differentiële diagnose
Mentale stoornissen: de aanwezigheid van een zware depressieve stoornis wordt in verband
gebracht met de afname van het seksuele verlangen. Als het gebrek of de afname van het
seksuele verlangen wordt veroorzaakt door een andere mentale stoornis dan wordt de diagnose
van een mannelijke hypo-actieve seksueel verlangen stoornis niet gesteld
Middelen/medicatiegebruik: het gebruik van middelen of medicatie kan leiden tot een afname
in het seksuele verlangen
Andere medische condities: als de symptomen worden veroorzaakt door diabetes, problemen
met de schildklier of een ziekte die het centraal zenuwstelsel aantast dan wordt de diagnose
met de stoornis niet gesteld
Interpersoonlijke factoren: als een slechte relatie of de aanwezigheid van stressoren leidt tot de
symptomen dan wordt de diagnose met de stoornis niet gesteld.
Andere seksuele dysfuncties: de mannelijke hypo-actieve seksueel verlangen stoornis kan in
combinatie met andere seksuele dysfuncties gediagnosticeerd worden. Bijna de helft van de
mannen met een verlaagd seksueel verlangen heeft ook erectieproblemen. Een kleiner deel van
de mannen heeft ook last van vroegtijdige zaadlozingen. Als een man zichzelf als aseksueel
beschouwd dan zijn de symptomen van deze stoornis geen aanleiding om de diagnose te
stellen.
Vroegtijdige ejaculatie
Factoren die invloed hebben op de seksualiteitsbeleving
Welke behandelingen zijn er voor seksuele dysfuncties
Artikel: Arlington Diagnostic and statistical manual of mental disorders
Bij het diagnosticeren van een seksuele dysfunctie moet verder rekening worden gehouden met
mogelijke seksuele problemen van de partner, factoren binnen de relatie ( zoals een slechte kwaliteit
van de relatie), individuele kwetsbaarheid factoren ( slecht zelfbeeld of een verleden van seksueel
misbruik), psychiatrische co-morbiditeit ( depressies)/stressoren ( verlies van een baan), culturele en
religieuze factoren ( overtuigingen met betrekking tot seksualiteit) en medische factoren ( ziekten die
de prognose, het verloop en de behandeling beïnvloeden).
Vertraagde ejaculatie
De criteria voor deze stoornis zijn als volgt:
Onderstaande symptomen moeten worden ervaren bij (bijna) alle seksuele interacties met de
partner. De symptomen zijn merkbaar bij 75% tot 100% van de seksuele interacties met de
partner. Het gaat daarbij om:
- Een merkbare vertraagde ejaculatie
- Een merkbare onregelmatigheid of afwezigheid van de ejaculatie
De voorgaande symptomen moeten aanwezig zijn gedurende een periode van 6 maanden De
voorgaande symptomen moeten aantoonbaar leiden tot veel ongemak en stress bij de persoon
in kwestie
De seksuele dysfunctie kan niet worden verklaard door mentale stoornissen, een slechte
relatie, stressoren, middelen-of medicatiegebruik of een andere medische conditie
De stoornis wordt gespecificeerd op basis van de duur, de context en de ernst
Risicofactoren
Genetisch en fysiologisch: een verminderde werking van bepaalde perifere gevoelszenuwen
en een verminderde afgifte van geslachtshormonen
Cultuurgebonden: komt meer voor binnen Azie dan Europa.
Differentiële diagnose
Andere medische condities: de vertraagde ejaculatie moet onderscheiden worden van
medische condities die ook een verstoorde ejaculatie kunnen veroorzaken (beschadigingen aan
perifere gevoelszenuwen, multiple sclerose of diabetes). De vertraagde ejaculatie moet
daarnaast onderscheiden worden van retrograde ejaculatie ( de ejaculatie vindt dan wel plaats
maar de sperma komt in een ander deel van het voortplantingsstelsel terecht)
Middelen en medicatiegebruik: antidepressiva, antipsychotica en bepaalde drugs kunnen
leiden tot problemen met de ejaculatie
Dysfuncties met het orgasme: sommige mannen krijgen wel een ejaculatie maar ervaren een
vermindert orgasme. Het wordt aangenomen dat de ervaring van een orgasme meer een
subjectieve aard heeft. Ervaren dysfuncties met het orgasme moeten daarom ook
onderscheiden worden van een vertraagde ejaculatie
Erectiestoornis
De criteria voor deze stoornis zijn als volgt:
, o Onderstaande symptomen moeten worden ervaren bij (bijna) alle seksuele interacties
met de partner. De symptomen zijn merkbaar bij 75% tot 100% van de seksuele
interacties met de partner. Het gaat daarbij om:
Een aantoonbare moeite om een erectie te krijgen tijdens de seksuele
activiteit
Een aantoonbare moeite om de erectie gedurende de seksuele activiteit te
behouden
Een afname in de stijfheid van de erectie
o De voorgaande symptomen moeten minstens gedurende een periode van 6 maanden
aanwezig zijn
o De voorgaande symptomen moeten aantoonbaar leiden tot gevoelens van ongemak en
stress bij de persoon in kwestie
o De seksuele dysfunctie kan niet worden verklaard door mentale stoornissen, een
slechte relatie, stressoren, middelen-of medicatiegebruik of een andere medische
conditie
o De stoornis wordt gespecificeerd op basis van de duur, de context en de ernst
Risicofactoren
Temperament: neurotische persoonlijkheidskenmerken worden in verband gebracht met
erectieproblemen bij studenten en onderdanige/onzekere persoonlijkheidskenmerken
worden in verband gebracht met erectieproblemen bij mannen die ouder zijn dan 40 jaar.
Sommige mannen hebben door een onjuiste cognitieve verwerking van emoties last van
erectieproblemen. Andere mannen ervaren deze problemen als gevolg van een depressie of
posttraumatische stressstoornis
Overige factoren: erectieproblemen op latere leeftijd zijn vaak het gevolg van roken, gebrek
aan fysieke beweging, diabetes en een afname in het seksuele verlangen
Cultuur maakt geen verschil.
Differentiële diagnose
Mentale stoornissen: er is vaak een sterk verband tussen zware depressieve stoornissen en
erectieproblemen
Normale erectie: de erectie kan normaal zijn terwijl de man misschien wel hele grote
verwachtingen heeft. Ook dit verschijnsel moet uitgesloten worden
Middelen- of medicatiegebruik: de erectieproblemen kunnen een gevolg zijn van middelen of
medicatiegebruik. Zodra de problemen zijn verholpen zodra deze middelen of medicatie niet
meer worden gebruikt, is de aanleiding duidelijk
Een andere medische conditie: het blijft lastig en complex om in de praktijk een goed
onderscheid te kunnen maken tussen psychologische factoren (waardoor wel over een stoornis
kan worden gesproken) en medische factoren (waardoor niet over een stoornis wordt
gesproken). Diabetes kan bijvoorbeeld leiden tot medische complicaties waardoor
erectieproblemen kunnen ontstaan. Het kan echter ook zo zijn dat iemand met diabetes deze
complicaties niet heeft en door teveel spanning erectieproblemen ontwikkelt. Het is moeilijk
om de scheidslijn in alle situaties te bepalen
Andere seksuele dysfuncties: erectieproblemen komen ook voor bij een vroege ejaculatie en
de mannelijke hypo-actieve seksueel verlangen stoornis
Mannelijke hypo-actieve seksueel verlangen stoornis
Voor de diagnose met deze stoornis moet worden voldaan aan onderstaande kenmerken:
, o Een persistente of terugkerende afwezigheid van seksuele of erotische gedachten
en fantasieën en een persistente of terugkerende afwezigheid van seksueel verlangen
om seksuele activiteiten te ondernemen
o Voorgaande symptomen zijn gedurende een periode van 6 maanden aanwezig
o Voorgaande symptomen leiden tot aantoonbare gevoelens van ongemak en stress
bij de persoon in kwestie
o De seksuele dysfunctie kan niet worden verklaard door mentale stoornissen, een
slechte relatie, de aanwezigheid van stressoren, middelen of medicatiegebruik en
andere medische condities
o De stoornis wordt gespecificeerd op basis van de duur, de context en de ernst
Risicofactoren
Temperament: symptomen van angst en stemmingsstoornissen zijn sterke voorspellende
factoren voor een verlaagd seksueel verlangen bij mannen. Ongeveer de helft van de mannen
die in het verleden psychiatrische symptomen heeft gehad, heeft last van verminderde
seksuele verlangens ten opzichte van maar 15% van de mannen zonder deze geschiedenis. De
gevoelens van de man over zichzelf, zijn perceptie van het seksuele verlangen van zijn
partner, gevoelens van emotionele betrokkenheid en verschillende contextuele variabelen
kunnen een positieve of negatieve invloed hebben op het seksuele verlangen van de man
Omgeving: het gebruik van alcohol kan leiden tot een verlaagd seksueel verlangen. Bij
homoseksuele mannen kunnen interne conflicten met betrekking tot de eigen geaardheid,
interpersoonlijke problemen, overtuigingen, een gebrek aan seksuele educatie en trauma’s als
gevolg van gebeurtenissen in de kindertijd leiden tot een laag seksueel verlangen. Sociale en
culturele contextuele factoren moeten ook in beschouwing worden genomen
Genetisch en fysiologisch: stoornissen die invloed hebben op het hormoonstelsel kunnen
ook een negatieve invloed hebben op het seksuele verlangen van mannen. Leeftijd speelt
daarnaast ook een rol. Het is niet geheel duidelijk of een verlaagd testosterongehalte direct
in verband kan worden gebracht met een vermindert seksueel verlangen. Het kan zijn dat
testosteron pas echt een effect heeft bij een bepaalde drempelwaarde.
Cultuurgebonden: Azie meer mannen met verminderd seksueel verlangen.
Differentiële diagnose
Mentale stoornissen: de aanwezigheid van een zware depressieve stoornis wordt in verband
gebracht met de afname van het seksuele verlangen. Als het gebrek of de afname van het
seksuele verlangen wordt veroorzaakt door een andere mentale stoornis dan wordt de diagnose
van een mannelijke hypo-actieve seksueel verlangen stoornis niet gesteld
Middelen/medicatiegebruik: het gebruik van middelen of medicatie kan leiden tot een afname
in het seksuele verlangen
Andere medische condities: als de symptomen worden veroorzaakt door diabetes, problemen
met de schildklier of een ziekte die het centraal zenuwstelsel aantast dan wordt de diagnose
met de stoornis niet gesteld
Interpersoonlijke factoren: als een slechte relatie of de aanwezigheid van stressoren leidt tot de
symptomen dan wordt de diagnose met de stoornis niet gesteld.
Andere seksuele dysfuncties: de mannelijke hypo-actieve seksueel verlangen stoornis kan in
combinatie met andere seksuele dysfuncties gediagnosticeerd worden. Bijna de helft van de
mannen met een verlaagd seksueel verlangen heeft ook erectieproblemen. Een kleiner deel van
de mannen heeft ook last van vroegtijdige zaadlozingen. Als een man zichzelf als aseksueel
beschouwd dan zijn de symptomen van deze stoornis geen aanleiding om de diagnose te
stellen.
Vroegtijdige ejaculatie
