Samenvatting Geweldloze Communicatie – Marshall B. Rosenberg
Hoofdstuk 1: Geven vanuit het hart: Het hart van Geweldloze Communicatie
Wanneer we onze aandacht richten op het helder krijgen van wat we waarnemen, voelen en
nodig hebben, in plaats van te oordelen of te veroordelen, ontdekken we de diepte van ons
eigen mededogen.
De vier elementen van Geweldloze Communicatie:
1. Waarneming: wat zegt of doet de ander, wat ons leven al dan niet verrijkt? Daarbij is
het essentieel dat we duidelijk onder woorden brengen wat we waarnemen zonder te
oordelen of te veroordelen. We verwoorden uitsluitend dat, wat de mensen doen, of
we dat nu als positief ervaren of niet.
2. Gevoel: verwoorden hoe we ons bij die waarneming voelen.
3. Behoefte: verwoorden welke behoeften van ons verband houden met die gevoelens.
4. Verzoek: richt zich op dat wat we van de ander willen om ons leven rijker en
vreugdevoller te maken.
De twee onderdelen van Geweldloze Communicatie:
1. Je eerlijk uiten door middel van de vier elementen.
2. Empathisch luisteren door middel van de vier elementen.
Hoofdstuk 2: Communicatie die mededogen blokkeert
Levensvervreemdende communicatie: bepaalde vormen van taalgebruik en communicatie
die ons vervreemden van onze natuurlijke staat van mededogen.
Voorbeelden:
- moralistische oordelen (beschuldigingen, beledegingen, vernederingen, etiketten, kritiek,
vergelijkingen, beoordelingen) die impliceren dat mensen slecht zijn of verkeerd handelen
wanneer zij niet in overeenstemming met onze waarden handelen. Als we deze taal spreken,
beoordelen we anderen en hun gedrag. Door anderen te analyseren, drukken we in wezen
onze eigen behoeften en waarden uit.
- vergelijkingen zijn een vorm van oordelen.
- het ontkennen van verantwoordelijkheid. Onze taal verduistert het besef dat we allemaal
zelf verantwoordelijk zijn voor onze eigen gedachten, gevoelens en daden. Het gebruik van
‘moeten’ illustreert hoe taal onze persoonlijke verantwoordelijkheid voor onze daden kan
verduisteren. ‘Maakt dat ik me … voel’ is taalgebruik dat de persoonlijke verantwoordelijkheid
voor onze eigen gevoelens en gedachten kan ontkennen. We ontkennen de
verantwoordelijkheid voor onze handelingen, wanneer we als oorzaak voor onze acties
factoren aandragen die buiten onszelf liggen: vage, onpersoonlijke krachten (ik heb mijn
kamer opgeruimd omdat het moest), onze conditionering, diagnose of ons persoonlijk of
psychologisch verleden (ik drink omdat ik alcoholist ben), daden van anderen (ik sloeg mijn
kind omdat het zomaar de straat oprende), voorschriften van mensen boven ons (ik loog
tegen die klant omdat mijn baas me dat had opgedragen), groepsdruk (ik begon met roken
omdat al mijn vrienden rookten), beleidslijnen, regels en voorschriften (ik moet je schorsen
voor deze overtreding, want zo zijn de regels van de school), geslachtsrollen, sociale of
leeftijdsrollen (ik haat het werk maar ik moet nu eenmaal wel als echtgenoot en vader),
oncontroleerbare prikkels (ik kon niet van die reep chocola afblijven).
- het uiten van onze verlangens als eisen. Een eis houdt in dat de ander beschuldigd en
bestraft wordt als hij of zij niet aan de eis voldoet. Levensvervreemdende communicatie heeft
ook te maken met de opvatting dat bepaalde handeling een beloning verdienen en anderen
straf. Dit denken wordt uitgedrukt door het woord ‘verdienen’.
Hoofdstuk 3: Waarnemen zonder oordelen
Bij de waarneming gaat het erom dat we een scheiding aanbrengen tussen waarnemen en
oordelen. Als we waarnemen combineren met oordelen, zullen mensen geneigd zijn kritiek te
, horen. Geweldloze Communicatie stelt niet als eis dat we volledig objectief blijven en ons
onthouden van een oordeel, maar het beoogt wel dat we een duidelijk onderscheid maken
tussen onze waarnemingen en evaluaties.
Communicatievormen Voorbeelden van Voorbeelden waarin
waarnemingen waarin waarneming en oordeel
sprake is van een oordeel gescheiden zijn
1. Gebruik van het Je bent te goedgeefs. Als ik zie dat je al je zakgeld
werkwoord zijn, zonder dat aan anderen geeft, dan vind
de spreker aangeeft dat hij of ik je te goedgeefs.
zij de verantwoordelijkheid
neemt voor het oordeel.
2. Gebruik van werkwoorden Guus loopt er de kantjes Als Guus examens heeft,
die een oordeel inhouden. vanaf. studeert hij alleen op de
avond ervoor.
3. Het doen voorkomen alsof Dat lukt haar nooit. Ik denk niet dat het haar lukt.
de eigen conclusies ten Ze zei: Ik denk niet dat het
aanzien van iemands me lukt.
gedachten, gevoelens,
intenties of verlangens de
enig mogelijke zijn.
4. Een voorspelling met een Als je niet goed eet, zal je Als je niet goed eet, ben ik
zekerheid verwarren. gezondheid daaronder lijden. bang dat je gezondheid
eronder zal lijden.
5. Generaliseren zonder Allochtonen houden de boel Ik heb het allochtone gezin
nadere gronden aan te niet schoon. dat verderop woont, nooit
geven. hun stoep zien vegen.
6. Spreken over iemands Henk Smits is een slecht Henk Smits heeft de
capaciteiten zonder aan te voetballer. afgelopen twintig wedstrijden
geven dat er een oordeel geen doelpunten gemaakt.
wordt uitgesproken.
7. Bijwoorden en bijvoeglijke Jim is lelijk. Jims uiterlijk staat me tegen.
naamwoorden zodanig
gebruiken, dat niet blijkt of er
wordt geoordeeld.
De woorden altijd, nooit, ooit, telkens wanneer, etc. roepen vaak weerstand op als ze gebuikt
worden om iets extra te benadrukken.
Hoofdstuk 4: Gevoelens herkennen en uiten
Maak onderscheid tussen gevoelens en gedachten. Over het algemeen worden gevoelens
niet duidelijk verwoord als de woorden ‘voelen’ of ‘het gevoel hebben’ worden gevolgd door:
1. woorden van het type ‘als’, ‘zoals’ en ‘alsof’
2. het woord ‘dat’, gevolgd door voornaamwoorden (ik, jij, hij, zij, ze, het),
persoonsnamen of zelfstandige naamwoorden die naar een persoon verwijzen
Andersom kan ook, dat we ons gevoel tot uitdrukking brengen zonder het woord ‘voelen’ in
de mond te nemen.
In Geweldloze Communicatie maken we onderscheid tussen woorden die werkelijke
gevoelens weergeven en woorden die beschrijven wat we denken te zijn of hoe we denken
dat anderen op ons reageren of zich ten opzichte van ons gedragen. Bijvoorbeeld ‘Ik voel me
niet begrepen’ ‘Ik voel me angstig’ of ‘Ik heb het gevoel dat ik onbelangrijk ben’ ‘Ik voel
verdriet’.
Hoofdstuk 1: Geven vanuit het hart: Het hart van Geweldloze Communicatie
Wanneer we onze aandacht richten op het helder krijgen van wat we waarnemen, voelen en
nodig hebben, in plaats van te oordelen of te veroordelen, ontdekken we de diepte van ons
eigen mededogen.
De vier elementen van Geweldloze Communicatie:
1. Waarneming: wat zegt of doet de ander, wat ons leven al dan niet verrijkt? Daarbij is
het essentieel dat we duidelijk onder woorden brengen wat we waarnemen zonder te
oordelen of te veroordelen. We verwoorden uitsluitend dat, wat de mensen doen, of
we dat nu als positief ervaren of niet.
2. Gevoel: verwoorden hoe we ons bij die waarneming voelen.
3. Behoefte: verwoorden welke behoeften van ons verband houden met die gevoelens.
4. Verzoek: richt zich op dat wat we van de ander willen om ons leven rijker en
vreugdevoller te maken.
De twee onderdelen van Geweldloze Communicatie:
1. Je eerlijk uiten door middel van de vier elementen.
2. Empathisch luisteren door middel van de vier elementen.
Hoofdstuk 2: Communicatie die mededogen blokkeert
Levensvervreemdende communicatie: bepaalde vormen van taalgebruik en communicatie
die ons vervreemden van onze natuurlijke staat van mededogen.
Voorbeelden:
- moralistische oordelen (beschuldigingen, beledegingen, vernederingen, etiketten, kritiek,
vergelijkingen, beoordelingen) die impliceren dat mensen slecht zijn of verkeerd handelen
wanneer zij niet in overeenstemming met onze waarden handelen. Als we deze taal spreken,
beoordelen we anderen en hun gedrag. Door anderen te analyseren, drukken we in wezen
onze eigen behoeften en waarden uit.
- vergelijkingen zijn een vorm van oordelen.
- het ontkennen van verantwoordelijkheid. Onze taal verduistert het besef dat we allemaal
zelf verantwoordelijk zijn voor onze eigen gedachten, gevoelens en daden. Het gebruik van
‘moeten’ illustreert hoe taal onze persoonlijke verantwoordelijkheid voor onze daden kan
verduisteren. ‘Maakt dat ik me … voel’ is taalgebruik dat de persoonlijke verantwoordelijkheid
voor onze eigen gevoelens en gedachten kan ontkennen. We ontkennen de
verantwoordelijkheid voor onze handelingen, wanneer we als oorzaak voor onze acties
factoren aandragen die buiten onszelf liggen: vage, onpersoonlijke krachten (ik heb mijn
kamer opgeruimd omdat het moest), onze conditionering, diagnose of ons persoonlijk of
psychologisch verleden (ik drink omdat ik alcoholist ben), daden van anderen (ik sloeg mijn
kind omdat het zomaar de straat oprende), voorschriften van mensen boven ons (ik loog
tegen die klant omdat mijn baas me dat had opgedragen), groepsdruk (ik begon met roken
omdat al mijn vrienden rookten), beleidslijnen, regels en voorschriften (ik moet je schorsen
voor deze overtreding, want zo zijn de regels van de school), geslachtsrollen, sociale of
leeftijdsrollen (ik haat het werk maar ik moet nu eenmaal wel als echtgenoot en vader),
oncontroleerbare prikkels (ik kon niet van die reep chocola afblijven).
- het uiten van onze verlangens als eisen. Een eis houdt in dat de ander beschuldigd en
bestraft wordt als hij of zij niet aan de eis voldoet. Levensvervreemdende communicatie heeft
ook te maken met de opvatting dat bepaalde handeling een beloning verdienen en anderen
straf. Dit denken wordt uitgedrukt door het woord ‘verdienen’.
Hoofdstuk 3: Waarnemen zonder oordelen
Bij de waarneming gaat het erom dat we een scheiding aanbrengen tussen waarnemen en
oordelen. Als we waarnemen combineren met oordelen, zullen mensen geneigd zijn kritiek te
, horen. Geweldloze Communicatie stelt niet als eis dat we volledig objectief blijven en ons
onthouden van een oordeel, maar het beoogt wel dat we een duidelijk onderscheid maken
tussen onze waarnemingen en evaluaties.
Communicatievormen Voorbeelden van Voorbeelden waarin
waarnemingen waarin waarneming en oordeel
sprake is van een oordeel gescheiden zijn
1. Gebruik van het Je bent te goedgeefs. Als ik zie dat je al je zakgeld
werkwoord zijn, zonder dat aan anderen geeft, dan vind
de spreker aangeeft dat hij of ik je te goedgeefs.
zij de verantwoordelijkheid
neemt voor het oordeel.
2. Gebruik van werkwoorden Guus loopt er de kantjes Als Guus examens heeft,
die een oordeel inhouden. vanaf. studeert hij alleen op de
avond ervoor.
3. Het doen voorkomen alsof Dat lukt haar nooit. Ik denk niet dat het haar lukt.
de eigen conclusies ten Ze zei: Ik denk niet dat het
aanzien van iemands me lukt.
gedachten, gevoelens,
intenties of verlangens de
enig mogelijke zijn.
4. Een voorspelling met een Als je niet goed eet, zal je Als je niet goed eet, ben ik
zekerheid verwarren. gezondheid daaronder lijden. bang dat je gezondheid
eronder zal lijden.
5. Generaliseren zonder Allochtonen houden de boel Ik heb het allochtone gezin
nadere gronden aan te niet schoon. dat verderop woont, nooit
geven. hun stoep zien vegen.
6. Spreken over iemands Henk Smits is een slecht Henk Smits heeft de
capaciteiten zonder aan te voetballer. afgelopen twintig wedstrijden
geven dat er een oordeel geen doelpunten gemaakt.
wordt uitgesproken.
7. Bijwoorden en bijvoeglijke Jim is lelijk. Jims uiterlijk staat me tegen.
naamwoorden zodanig
gebruiken, dat niet blijkt of er
wordt geoordeeld.
De woorden altijd, nooit, ooit, telkens wanneer, etc. roepen vaak weerstand op als ze gebuikt
worden om iets extra te benadrukken.
Hoofdstuk 4: Gevoelens herkennen en uiten
Maak onderscheid tussen gevoelens en gedachten. Over het algemeen worden gevoelens
niet duidelijk verwoord als de woorden ‘voelen’ of ‘het gevoel hebben’ worden gevolgd door:
1. woorden van het type ‘als’, ‘zoals’ en ‘alsof’
2. het woord ‘dat’, gevolgd door voornaamwoorden (ik, jij, hij, zij, ze, het),
persoonsnamen of zelfstandige naamwoorden die naar een persoon verwijzen
Andersom kan ook, dat we ons gevoel tot uitdrukking brengen zonder het woord ‘voelen’ in
de mond te nemen.
In Geweldloze Communicatie maken we onderscheid tussen woorden die werkelijke
gevoelens weergeven en woorden die beschrijven wat we denken te zijn of hoe we denken
dat anderen op ons reageren of zich ten opzichte van ons gedragen. Bijvoorbeeld ‘Ik voel me
niet begrepen’ ‘Ik voel me angstig’ of ‘Ik heb het gevoel dat ik onbelangrijk ben’ ‘Ik voel
verdriet’.
