Samenvatting Psychopathologie 1.2

Niet-aangeboren hersenletsel

 Een uiteenlopende groep stoornissen die ontstaan door permanente beschadiging van de hersenen. Het
ontstaat van de ene op de andere dag, bij iemand die zich tot die tijd normaal heeft ontwikkeld. Het is geen
erfelijke aandoening (prenataal) of ontstaan door geboortecomplicatie (perinataal).

Veelvoorkomende klachten:

 Snel vermoeid
 Snel geïrriteerd
 Trager denken
 Moeite met concentratie
 Hoofdpijn
 Geheugenproblemen
 Problemen met plannen en organiseren
 Overzicht verliezen

Afhankelijk van de omvang en locatie:

 Verlies van spierkracht of spasme
 Epileptische aanvallen
 Taalproblemen
 Evenwichtsproblemen
 Coördinatiestoornis
 Veranderingen in persoonlijkheid
 Zintuigelijke problemen (zien, horen, proeven, voelen, ruiken)
 Hallucinaties en achterdocht
 Depressie



Etiologie

Traumatisch hersenletsel

 Een val
 Verkeersongeluk
 Klap tegen het hoofd door bijvoorbeeld vechtpartij
 Zwaar voorwerp tegen het hoofd
 Shaken-baby syndroom

Open brain injury  Hersenen worden direct beschadigd, bijvoorbeeld door een steek- of schotwond of
afgebroken stuk schedel.

Closed brain injury  De schedel blijft in tact, maar bewegen bij val of klap.

 Coup  Botsen van hersenen tegen schedel aan de kant van de klap. Er ontstaan kneuzingen van het
hersenweefsel en bloedingen door het afscheuren van bloedvaatjes.
 Contracoup  Hersenen veren terug en botsen tegen andere kant van de schedel. Er ontstaat ook
schade aan de tegenoverliggende kant.

Bij een hersenkneuzing zijn de hersencellen in die gebieden van de coup en contracoup afgescheurd. Als de
axonen van hun cellichamen afscheuren, sterven beide delen van de neuron af.

Als hersenbloedvaten gescheurd zijn, kan de druk in de schedel stijgen. Hierdoor kunnen belangrijke functies
uitvallen. Schade neemt toe in de eerste 24 uur na het trauma, door verschillende processen. Uit dode

1

,hersencellen komen giftige stoffen vrij de gezonde hersencellen beschadigen. Complementsysteem wordt
actief, waardoor een ontstekingsreactie optreed. Dit geeft zwelling in de hersenen, waardoor het klem komt
te zitten in de schedel.

Niet-traumatische beschadiging

 CVA  Het betekent letterlijk: een ongeluk (accident) in de bloedvaten (vasculair) van de hersenen
(cerebro).
o Herseninfarct  Een verstopping van een slagader waardoor weefsel afsterft. Verschijnselen
hiervan zijn: scheve mond, verlamde arm/been en moeilijkheden met spreken.
o Hersenbloeding  Een afwijking van een slagader(tje): aneurysma, framboosje, broze vaten.
Er is hierbij sprake van een verhoogde hersendruk door bloeding.
 Beroerte
 Hersentumor
 Zuurstoftekort  Tijdelijke onderbreking van de zuurstofaanvoer. Dit kan komen door een
hartstilstand, ademhalingsstilstand, bijna verdrinking, verstikking, verslikking, epileptische aanval,
rookvergifting.
 Hersenvliesontsteking
 Hersenoperatie



Epidemiologie

Ongeveer 1 op de 30 mensen in Nederland heeft een NAH.

Aandoening Prevalentie
Ongeval 85.000 per jaar (30.000 op SEH, 1000 overlijden)
CVA (hersenbloeding, herseninfarct, 45.000 per jaar (9000 overlijden) Van overlevenden 55%
aneurysma) na zes maanden niet zelfstandig.


Per leeftijd verschil het risico op traumatisch hersenletsel.

Risicogroep Prevalentie Oorzaak
Kinderen (tot 5 jaar) 15.000 - Val thuis of op school
- Shaken baby-syndroom
Jongeren (15-25 jaar) 15.000 - Ongevallen in het verkeer
- Ongevallen bij sport
- Letsel na geweld
Ouderen - Vallen in en rondom huis.


Prognose en beloop

In de eerste periode treedt het meeste herstel op. Dingen zoals misselijkheid en verwardheid verdwijnen
soms al na enkele uren. Klachten als bijvoorbeeld vermoeidheid, verminderde concentratie en
geheugenproblemen houden meestal langer aan en kunnen blijven van aard zijn. Na zes maanden is er nog
herstel, maar gaat het minder snel. Na een jaar is er meer inzicht op welke klachten blijven zijn en wat de
precieze gevolgen zijn.



Domein Gevolgen
Fysieke stoornissen Verlies kracht, (gedeeltelijke) verlamming, uitval zintuigen,
evenwichtsproblemen
2

, Gedragsveranderingen Weinig ziekte-inzicht, gebrek aan inlevingsvermogen, ontremd
gedrag, minder geduld, snelle irritatie, heftige emoties
Cognitieve problemen Aandachts- en concentratiestoornissen, overgevoeligheid voor
prikkels, geheugenstoornissen, stoornissen in planning en
uitvoering, constante vermoeidheid
Psychische stoornissen Stemmingsstoornissen (depressie), angststoornissen,
hallucinaties, wanen, PTSS, verslaving
Sociale gevolgen Verlies zelfredzaamheid, eenzaamheid, sociale isolatie, afname
werk- en sociale participatie.


Behandeling

 Acute fase  Hierbij horen vaak medische behandelingen. Denk aan een operatie en/of het goed
monitoren van iemand na een ongeval.
 Revalidatie- / herstelfase  Hierbij gaat iemand herstellen. Denk aan het herstellen van een
(wellichte) operatie. Ook kijken ze hier naar de uitgevallen functies van een patiënt en welke ze
hiervan wellicht terug kunnen krijgen.
 Re-integratie- / participatiefase  Hierbij gaan ze kijken wat iemand nodig heeft om weer dingen te
kunnen doen de ook gedaan werden voor het ongeluk/hersenbeschadiging. Hierbij gaan ze ook kijken
of iemand wellicht weer werken kan.
 Chronische- / stabilisatiefase  Hierbij gaan mensen weer naar huis. Er wordt hierbij ook vanuit
gegaan dat wat gedaan kan worden, is gebeurd. Er kunnen dan meestal ook niet meer heel snel
functies bij komen, al kan dit vanuit thuis wellicht aangeleerd worden. De persoon wordt dan
opgevangen door het gezin.

Preventie

 Risicogroepen als kinderen en ouderen beschermen
 Fietshelm
 Alcohol
 Beroertes: hoge bloeddruk, overgewicht, roken, te hoog suiker- en cholesterolgehalte.

Multidisciplinair werken:

 Medische specialisten: neuroloog, neurochirurg, revalidatiearts, psychiater, radioloog, huisarts,
traumatoloog, geriater.
 Farmaceut / apotheker
 Gedragswetenschappers: klinisch neuropsycholoog, gezondheidspsycholoog, klinisch psycholoog
 Paramedici: verpleegkundig specialist, fysiotherapeut, ergotherapeut, logopedist.
 Verpleegkundigen: Intensive Care, Medium Care, GGZ, revalidatiecentra.
 Psychosociaal medewerkers: gezinsbegeleider, speltherapeut, muziektherapeut.
 Professionals in onderwijs: docent. Zorgcoördinator, intern begeleider.
 Professionals in werk: arbeidsdeskundige, keuringsarts.




Verstandelijke beperking




3