Samenvatting ondernemingsrecht
Week 1:
Onderneming = organisatie van kapitaal en arbeid gericht op het maken van winst en gericht op
continuïteit.
- Omvang is irrelevant.
- Onderneming is geen goed, art. 3:1 BW en kan dus ook niet zomaar als zodanig worden
overgedragen.
- Geen ‘vast’ ondernemingsbegrip in de wet.
Rechtsvorm = de juridische jas/structuur die de onderneming aantrekt.
Motieven keuze rechtsvorm:
Alleen of met anderen?
• Eenmanszaak, BV.
• Contractuele vennootschappen; NV of BV.
Fiscaliteit:
• Personenvennootschap: fiscaal transparant.
• Kapitaalvennootschap: zelfstandig belastingplichtig.
Aansprakelijkheid:
• Personenvennootschap: maten/vennoten voor gelijke delen/hoofdelijk aansprakelijk
voor verbintenissen vennootschap.
• Kapitaalvennootschap: exclusieve aansprakelijkheid rechtspersoon,
bestuurders/aandeelhouders in principe niet aansprakelijk.
Flexibiliteit
• Rechtspersonen: dwingend recht (art. 2:25 BW).
• Personenvennootschap: regelend recht.
Rechtspersoon art. 2:5 BW:
- ‘Een rechtspersoon staat wat het vermogensrecht betreft, met een natuurlijk persoon gelijk,
tenzij uit de wet het tegendeel voortvloeit’.
- Zelfstandig drager van rechten en plichten.
Ontstaan rechtspersoon:
- Voor alle rechtspersonen van boek 2 BW geldt: notariële tussenkomst vereist.
o Eén uitzondering: art. 2:30 BW, informele vereniging (of: vereniging met beperkte
rechtsbevoegdheid).
Kenmerken BV:
- Art. 2:175 BW e.v.
- “Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid is een rechtspersoon met een in
één of meer overdraagbare aandelen verdeeld kapitaal.”
- “De aandelen zijn op naam gesteld” zijn daardoor in beginsel niet vrij overdraagbaar
, - Aandeelhouder is (in beginsel) niet persoonlijk aansprakelijk voor acties van de BV. Hij kan
maximaal de inzet van zijn aandelen verliezen.
- Blokkeringsregeling art. 2:195 lid 1 BW aandeelhouders die aandelen willen overdragen
moeten deze eerst aan medeaandeelhouders aanbieden (tenzij de statuten anders bepalen,
maar beperkt mogelijk).
o Het aanbieden van aandelen aan medeaandeelhouders gebeurt naar evenredigheid
van het aandelen dat door de andere aandeelhouders wordt gehouden.
o Ratio: je wil de verhoudingen in stand houden. Meerderheidsaandeelhouder blijft
meerderheid behouden
- Het bestuur houdt een register bij met de namen van de aandeelhouders (artikel 2:194 BW)
Kenmerken NV:
- Art. 2:64 e.v. BW
- NV is een rechtspersoon met een in overdraagbare aandelen verdeeld maatschappelijk
kapitaal
- NV heeft een minimumkapitaal van 45.000 (artikel 2:67 lid 2 BW)
o Bij oprichting moet een minimum van 45.000 in de vennootschap worden gestort (dit
mag overigens ook in natura, bijvoorbeeld auto’s en computers)
- Aandelen van NV kunnen op naam, maar kunnen ook aan toonder (2:82 BW). Aan toonder: je
hebt een aandeel als je het kan laten zien (en niet als het op je naam staat).
o Aandelen op naam? Bestuur moet register bijhouden van aandeelhouders op naam
(2:85 BW)
- Aandeelhouders zijn niet persoonlijk aansprakelijk voor acties van NV (artikel 2:64 BW)
Functies van aandelen:
1. Vermogen aantrekken
o aandeelhouder brengt vermogen in en krijgt aandelen terug. In statuten wordt
nominaal bedrag genoemd dat minimaal moet worden gestort (artikel 2:80/2:191
BW)
2. Zeggenschapsfunctie
o stemrecht in de AVA (2:118/2:228 BW)
o Let op 2:228 lid 5 BW Bij BV mogelijkheid voor stemrechtloze aandelen
3. Winstverdeling
o dividend wordt uitgekeerd aan aandeelhouders (2:105/2:216 BW)
4. Vermogensobject
o Aandeel is verhandelbaar, verpandbaar etc.
Vereniging en stichting:
- Vereniging artikel 2:26 e.v. BW
- Stichting artikel 2:285 e.v. BW
- Stichting en vereniging mogen geen winst uitkeren aan leden, oprichters en personen die van
hun organen deel uitmaken (artikel 2:26 lid 3 + 2:285 lid 3 BW)
o Stichting mag slechts uitkeringen doen aan anderen voor zover die uitkeringen een
ideële strekking hebben (2:285 lid 3 BW):
, • Bijvoorbeeld een familiestichting die uitkeringen doet aan een familielid om
studie te bekostigen
• Kijk naar het doel van de stichting (staat in de statuten, artikel 2:286 lid 4 sub
b BW)
- Het voordeel van een stichting boven een vereniging is dat een stichting geen leden mag
hebben (2:285 lid 1 BW). Dat betekent dat je ook geen ledenvergadering hoeft te houden (en
beslissingen dus veel sneller kan nemen)
- Ledenvergadering: alle bevoegdheden die niet aan andere organen zijn opgedragen (artikel
2:40 lid 1 BW). Alle leden hebben stemrecht.
- Op verzoek van het OM of belanghebbende kan een vereniging of stichting ontbonden
worden (2:21 lid 3 BW) indien een winstuitkering is gedaan die strijdig is met 2:26 lid 3 BW
en 2:285 lid 3 BW.
Coöperatie:
- Art. 2:53-63j BW
- Coöperatie is opgezet als een vereniging
- Doel = werkzaamheden verrichten ten dienste van haar leden; stoffelijke behoeften.
- Verschil met een vereniging: vereniging mag geen winst uitkeren aan leden (2:26 lid 3 BW);
een coöperatie mag dat wel (2:53a BW)
o Voorbeeld: alle bewoners van een straat richten een coöperatie om zonnepanelen te
kopen. Door de coöperatie kunnen de panelen goedkoper worden gekocht.
Personenvennootschappen:
- Personenvennootschappen zijn GEEN RECHTSPERSONEN
- Drie soorten personenvennootschappen
1. Maatschap (gewone maatschap)
2. Vennootschap onder firma (VOF) (gekwalificeerde maatschap)
3. Commanditaire vennootschap (CV) (gekwalificeerde maatschap)
Ontstaan personenvennootschap:
- Voor de maatschap, vennootschap onder firma en commanditaire vennootschap geldt: die is
er ‘gewoon’ (of niet).
• Een (schriftelijk) contract is wel wenselijk, maar niet vereist.
- Maatschap, art. 7A:1655 BW:
• Samenwerking van twee of meer personen (maten)
• voor gemeenschappelijke rekening
• gericht op behalen vermogensrechtelijk voordeel
• op basis van inbreng
• Beroepsuitoefening (openbare maatschap)
- Vennootschap onder firma, art. 16 WvK
• Maatschap tot het uitoefenen van bedrijf, onder gemeenschappelijke naam.
• Op de vof zijn ook alle bepalingen van de maatschap van toepassing, want het is een
gekwalificeerde maatschap.
- Commanditaire vennootschap, art. 19 WvK
• Vennootschap tussen 1 of meer (hoofdelijk) verbonden vennoten en commanditaire
vennoot/vennoten (geldschieters).
, • De cv is een gekwalificeerde vof dus de bepalingen van de vof en daarom ook die van
de maatschap zijn op de cv van toepassing.
Maatschap:
- Art. 7A:1655-1688 BW
- Doel van een maatschap: door middel van samenwerking vermogensrechtelijk voordeel
behalen
- Overeenkomst is vormvrij zie ook 7A:1670 BW
- Vereisten maatschap:
1. Overeenkomst tot samenwerking van 2 of meer personen (samenwerking op basis
van gelijkheid)
2. De maatschap heeft winstoogmerk (dit kan je vaak al halen uit een afspraak over
winstverdeling)
3. Iedere vennoot dient iets in te brengen. Inbreng kan geld zijn, maar ook goederen of
arbeid (artikel 7A:1662 BW)
- Maatschap kan stil of openbaar
- Opbrengsten van de maatschap worden verdeeld volgens in de maatschapsovereenkomst
opgenomen verdeelsleutel.
o Als geen verdeelsleutel is opgenomen, geldt artikel 7A:1670 BW opbrengst
evenredig aan hetgeen door de individuele maat is ingebracht. Dit geldt ook voor
verlies.
VOF:
- Voor de VOF (en CV) gelden de regels van de maatschap (7A:1655-1688 BW) met
aanvullende regels regels van maatschap, tenzij specifiek wordt afgeweken
- De aanvullende regels zijn geregeld in art. 16-34 WvK
- Belangrijk verschil: hoofdelijke aansprakelijkheid (18 WvK), in tegenstelling tot de maatschap.
- Vereisten VOF:
1. Er is sprake van een maatschap (zie hierboven voor vereisten maatschap)
2. Onder gemeenschappelijke naam (openbare samenwerking)
3. Tot uitoefening van een bedrijf
- Belangrijk verschil met maatschap: VOF is dus altijd openbaar.
Onderscheid maatschap & VOF kijk naar:
1. Stille samenwerking of openbare samenwerking?
a. Stille samenwerking: buitenwereld (‘derden’) weet/ziet niet dat wordt
samengewerkt
Als er geen gemeenschappelijke naam is;
Of deze naam slechts voor intern gebruik is;
Dan is altijd sprake van een maatschap
b. Openbare samenwerking: buitenwereld (‘derden’) weet/ziet wel dat er wordt
samengewerkt
Als er een gemeenschappelijke naam is en men naar buiten toe gezamenlijk
optreedt
Dan is sprake van of een maatschap, of een VOF
Let op: als de vennoten hun naam onder elkaar op briefpapier zetten, is er
nog niet gelijk sprake van een gemeenschappelijke naam
2. Beroeps- of bedrijfsuitoefening?
Week 1:
Onderneming = organisatie van kapitaal en arbeid gericht op het maken van winst en gericht op
continuïteit.
- Omvang is irrelevant.
- Onderneming is geen goed, art. 3:1 BW en kan dus ook niet zomaar als zodanig worden
overgedragen.
- Geen ‘vast’ ondernemingsbegrip in de wet.
Rechtsvorm = de juridische jas/structuur die de onderneming aantrekt.
Motieven keuze rechtsvorm:
Alleen of met anderen?
• Eenmanszaak, BV.
• Contractuele vennootschappen; NV of BV.
Fiscaliteit:
• Personenvennootschap: fiscaal transparant.
• Kapitaalvennootschap: zelfstandig belastingplichtig.
Aansprakelijkheid:
• Personenvennootschap: maten/vennoten voor gelijke delen/hoofdelijk aansprakelijk
voor verbintenissen vennootschap.
• Kapitaalvennootschap: exclusieve aansprakelijkheid rechtspersoon,
bestuurders/aandeelhouders in principe niet aansprakelijk.
Flexibiliteit
• Rechtspersonen: dwingend recht (art. 2:25 BW).
• Personenvennootschap: regelend recht.
Rechtspersoon art. 2:5 BW:
- ‘Een rechtspersoon staat wat het vermogensrecht betreft, met een natuurlijk persoon gelijk,
tenzij uit de wet het tegendeel voortvloeit’.
- Zelfstandig drager van rechten en plichten.
Ontstaan rechtspersoon:
- Voor alle rechtspersonen van boek 2 BW geldt: notariële tussenkomst vereist.
o Eén uitzondering: art. 2:30 BW, informele vereniging (of: vereniging met beperkte
rechtsbevoegdheid).
Kenmerken BV:
- Art. 2:175 BW e.v.
- “Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid is een rechtspersoon met een in
één of meer overdraagbare aandelen verdeeld kapitaal.”
- “De aandelen zijn op naam gesteld” zijn daardoor in beginsel niet vrij overdraagbaar
, - Aandeelhouder is (in beginsel) niet persoonlijk aansprakelijk voor acties van de BV. Hij kan
maximaal de inzet van zijn aandelen verliezen.
- Blokkeringsregeling art. 2:195 lid 1 BW aandeelhouders die aandelen willen overdragen
moeten deze eerst aan medeaandeelhouders aanbieden (tenzij de statuten anders bepalen,
maar beperkt mogelijk).
o Het aanbieden van aandelen aan medeaandeelhouders gebeurt naar evenredigheid
van het aandelen dat door de andere aandeelhouders wordt gehouden.
o Ratio: je wil de verhoudingen in stand houden. Meerderheidsaandeelhouder blijft
meerderheid behouden
- Het bestuur houdt een register bij met de namen van de aandeelhouders (artikel 2:194 BW)
Kenmerken NV:
- Art. 2:64 e.v. BW
- NV is een rechtspersoon met een in overdraagbare aandelen verdeeld maatschappelijk
kapitaal
- NV heeft een minimumkapitaal van 45.000 (artikel 2:67 lid 2 BW)
o Bij oprichting moet een minimum van 45.000 in de vennootschap worden gestort (dit
mag overigens ook in natura, bijvoorbeeld auto’s en computers)
- Aandelen van NV kunnen op naam, maar kunnen ook aan toonder (2:82 BW). Aan toonder: je
hebt een aandeel als je het kan laten zien (en niet als het op je naam staat).
o Aandelen op naam? Bestuur moet register bijhouden van aandeelhouders op naam
(2:85 BW)
- Aandeelhouders zijn niet persoonlijk aansprakelijk voor acties van NV (artikel 2:64 BW)
Functies van aandelen:
1. Vermogen aantrekken
o aandeelhouder brengt vermogen in en krijgt aandelen terug. In statuten wordt
nominaal bedrag genoemd dat minimaal moet worden gestort (artikel 2:80/2:191
BW)
2. Zeggenschapsfunctie
o stemrecht in de AVA (2:118/2:228 BW)
o Let op 2:228 lid 5 BW Bij BV mogelijkheid voor stemrechtloze aandelen
3. Winstverdeling
o dividend wordt uitgekeerd aan aandeelhouders (2:105/2:216 BW)
4. Vermogensobject
o Aandeel is verhandelbaar, verpandbaar etc.
Vereniging en stichting:
- Vereniging artikel 2:26 e.v. BW
- Stichting artikel 2:285 e.v. BW
- Stichting en vereniging mogen geen winst uitkeren aan leden, oprichters en personen die van
hun organen deel uitmaken (artikel 2:26 lid 3 + 2:285 lid 3 BW)
o Stichting mag slechts uitkeringen doen aan anderen voor zover die uitkeringen een
ideële strekking hebben (2:285 lid 3 BW):
, • Bijvoorbeeld een familiestichting die uitkeringen doet aan een familielid om
studie te bekostigen
• Kijk naar het doel van de stichting (staat in de statuten, artikel 2:286 lid 4 sub
b BW)
- Het voordeel van een stichting boven een vereniging is dat een stichting geen leden mag
hebben (2:285 lid 1 BW). Dat betekent dat je ook geen ledenvergadering hoeft te houden (en
beslissingen dus veel sneller kan nemen)
- Ledenvergadering: alle bevoegdheden die niet aan andere organen zijn opgedragen (artikel
2:40 lid 1 BW). Alle leden hebben stemrecht.
- Op verzoek van het OM of belanghebbende kan een vereniging of stichting ontbonden
worden (2:21 lid 3 BW) indien een winstuitkering is gedaan die strijdig is met 2:26 lid 3 BW
en 2:285 lid 3 BW.
Coöperatie:
- Art. 2:53-63j BW
- Coöperatie is opgezet als een vereniging
- Doel = werkzaamheden verrichten ten dienste van haar leden; stoffelijke behoeften.
- Verschil met een vereniging: vereniging mag geen winst uitkeren aan leden (2:26 lid 3 BW);
een coöperatie mag dat wel (2:53a BW)
o Voorbeeld: alle bewoners van een straat richten een coöperatie om zonnepanelen te
kopen. Door de coöperatie kunnen de panelen goedkoper worden gekocht.
Personenvennootschappen:
- Personenvennootschappen zijn GEEN RECHTSPERSONEN
- Drie soorten personenvennootschappen
1. Maatschap (gewone maatschap)
2. Vennootschap onder firma (VOF) (gekwalificeerde maatschap)
3. Commanditaire vennootschap (CV) (gekwalificeerde maatschap)
Ontstaan personenvennootschap:
- Voor de maatschap, vennootschap onder firma en commanditaire vennootschap geldt: die is
er ‘gewoon’ (of niet).
• Een (schriftelijk) contract is wel wenselijk, maar niet vereist.
- Maatschap, art. 7A:1655 BW:
• Samenwerking van twee of meer personen (maten)
• voor gemeenschappelijke rekening
• gericht op behalen vermogensrechtelijk voordeel
• op basis van inbreng
• Beroepsuitoefening (openbare maatschap)
- Vennootschap onder firma, art. 16 WvK
• Maatschap tot het uitoefenen van bedrijf, onder gemeenschappelijke naam.
• Op de vof zijn ook alle bepalingen van de maatschap van toepassing, want het is een
gekwalificeerde maatschap.
- Commanditaire vennootschap, art. 19 WvK
• Vennootschap tussen 1 of meer (hoofdelijk) verbonden vennoten en commanditaire
vennoot/vennoten (geldschieters).
, • De cv is een gekwalificeerde vof dus de bepalingen van de vof en daarom ook die van
de maatschap zijn op de cv van toepassing.
Maatschap:
- Art. 7A:1655-1688 BW
- Doel van een maatschap: door middel van samenwerking vermogensrechtelijk voordeel
behalen
- Overeenkomst is vormvrij zie ook 7A:1670 BW
- Vereisten maatschap:
1. Overeenkomst tot samenwerking van 2 of meer personen (samenwerking op basis
van gelijkheid)
2. De maatschap heeft winstoogmerk (dit kan je vaak al halen uit een afspraak over
winstverdeling)
3. Iedere vennoot dient iets in te brengen. Inbreng kan geld zijn, maar ook goederen of
arbeid (artikel 7A:1662 BW)
- Maatschap kan stil of openbaar
- Opbrengsten van de maatschap worden verdeeld volgens in de maatschapsovereenkomst
opgenomen verdeelsleutel.
o Als geen verdeelsleutel is opgenomen, geldt artikel 7A:1670 BW opbrengst
evenredig aan hetgeen door de individuele maat is ingebracht. Dit geldt ook voor
verlies.
VOF:
- Voor de VOF (en CV) gelden de regels van de maatschap (7A:1655-1688 BW) met
aanvullende regels regels van maatschap, tenzij specifiek wordt afgeweken
- De aanvullende regels zijn geregeld in art. 16-34 WvK
- Belangrijk verschil: hoofdelijke aansprakelijkheid (18 WvK), in tegenstelling tot de maatschap.
- Vereisten VOF:
1. Er is sprake van een maatschap (zie hierboven voor vereisten maatschap)
2. Onder gemeenschappelijke naam (openbare samenwerking)
3. Tot uitoefening van een bedrijf
- Belangrijk verschil met maatschap: VOF is dus altijd openbaar.
Onderscheid maatschap & VOF kijk naar:
1. Stille samenwerking of openbare samenwerking?
a. Stille samenwerking: buitenwereld (‘derden’) weet/ziet niet dat wordt
samengewerkt
Als er geen gemeenschappelijke naam is;
Of deze naam slechts voor intern gebruik is;
Dan is altijd sprake van een maatschap
b. Openbare samenwerking: buitenwereld (‘derden’) weet/ziet wel dat er wordt
samengewerkt
Als er een gemeenschappelijke naam is en men naar buiten toe gezamenlijk
optreedt
Dan is sprake van of een maatschap, of een VOF
Let op: als de vennoten hun naam onder elkaar op briefpapier zetten, is er
nog niet gelijk sprake van een gemeenschappelijke naam
2. Beroeps- of bedrijfsuitoefening?
