Pedagogisch management in de kinderopvang
5: Kinderopvang in Nederland: van welzijn tot markt
5.1 Huidige voorzieningen
Vijf varianten in kinderopvang:
1. Het kinderdagverblijf: 0-4 jaar, ouders werken meestal. Vaak apart
gehuisvest.
2. De gastouder: maximaal 4 kinderen thuis, of in het huis van de kinderen
via gastouderbureau.
3. Peuterspeelzaal: peuters 2,5-4 jaar. Twee dagdelen per week lange
wachtlijsten.
4. Buitenschoolse opvang: biedt schoolkinderen (4-12 jaar) opvang buiten
schooltijden.
5. Overblijven.
Formele en informele opvang
Formele opvang: hierboven genoemde kinderopvang. Informele opvang: niet-
betaald (oma, opa etc.) formele opvang te duur.
5.2 Een terugblik
Ontstaan van kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang
Kinderdagverblijven bestaan in Nederland sinds het einde van de negentiende
eeuw vooral bezocht door kinderen van alleenstaande vrouwen en arme
gezinnen waarvan de moeder noodgedwongen moest werken. Doordat de
minimumlonen in de jaren vijftig en zestig stegen en men van één gezinsinkomen
kon leven, bleven veel moeders thuis en werden crèches minder noodzakelijk.
Alleenstaande moeders kregen recht op een bijstandsuitkering. Kinderdagverblijf
tot 1990 marginale en stedelijke voorziening. Voor de ontwikkeling van de
buitenschoolse opvang geldt hetzelfde ontstonden jaren zestig van de
twintigste eeuw in grote steden. Onder druk van de sterke toename van
werkende moeders in Nederland, zette de minister van Welzijn, Hedi d’Ancona, in
1989 een stimuleringsbeleid in ter bevordering van de uitbreiding van
kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderopvang (tot 2003)
uitbreiding kinderdagverblijven kwam er, maar vaak lange wachtlijsten. Alleen
gastouderopvang niet uitgebreid. In stimuleringsbeleid tripartiete
financiering Gemeente mochten alleen subsidie aan kinderopvang
verstrekken als bedrijven dat ook deden. Ouders betalen als derde een bijdrage
naar rato van hun gezinsinkomen Wet kinderopvang (2005).
Ontstaan van peuterspeelzalen
1965: Ontstaan peuterspeelzalen door groepen moeders en dienden als een
gelegenheid voor peuters om met leeftijdsgenootjes te kunnen spelen. Vooral in
de smaak bij hogeropgeleiden, maar al snel algemene buurtvoorziening. Ouders
zien de peuterspeelzaal tegenwoordig als een leuke speelgelegenheid en ook als
voorbereiding op de basisschool. VVE-beleid ontstond: Voor- en Vroegschoolse
Educatie; gericht op de brede (taal)ontwikkeling in de peuterspeelzaal en de
onderbouw van de basisschool voorkomen dat kinderen met achterstand aan
basisschool beginnen. Peuterspeelzaal kan nu ook voorschool worden: met VVE-
regeling wordt er al echt gewerkt aan de ontwikkeling. Een gevolg van deze
ontwikkeling is dat de aandacht van het overheidsbeleid verschoven is van de
peuterspeelzaal als algemene laagdrempelige voorziening voor alle peuters naar
de peuterspeelzaal als voorschoolse voorziening ter stimulering van de
ontwikkeling van peuters in achterstandswijken. Mede gezien het
bezuinigingsbeleid van de regering heeft dit tot gevolg dat gemeenten in
, toenemende mate op de subsidie van de gewone peuterspeelzaal beknibbelen
dreigt daardoor onbetaalbaar te worden voor ouders.
Scheiding ‘welzijn’ en ‘markt’
Peuterspeelzalen niet onder Wet Kinderopvang, maar wel onderdeel Welzijnswet.
Kinderopvang gesitueerd als instrument in het arbeidsmarktbeleid. Maar
kinderopvang ook een belangrijke pedagogische voorziening: een plek waar
baby’s een warm onthaal krijgen, waar peuters raag komen spelen en
stimulansen krijgen voor hun ontwikkeling. Een plaats waar ouders ervaringen
met de opvoeding uitwisselen en waar problemen tijdig gesignaleerd kunnen
worden. Doordat de kinderopvang onder een ander ministerie valt, is het er voor
gemeenten niet makkelijker geworden om een samenhangend beleid te voeren.
De keuze om kinderopvang onder te brengen bij Sociale Zaken en dus primair als
arbeidsmarktinstrument te beschouwen, is niet in overeenstemming met de
ontwikkelingen in andere Europese landen. De Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling) heeft het kinderopvangbeleid in twaalf westerse
landen in beeld gebracht doet dringende aanbeveling om opvang- en educatie
voorzieningen voor jonge kinderen te integreren en een doorgaande lijn vanuit de
voorschoolse opvang naar het onderwijs aan te brengen.
5.3 Kinderopvang vanaf 2005
Verandering na Wet Kinderopvang 1 januari 2005:
Vraagfinanciering
Belangrijkste verandering: macht ligt bij de ouders. Niet de overheid, maar de
ouders moeten de kosten en de kwaliteit van de kinderopvang bewaken. Ouders
krijgen tegemoetkoming van de overheid en nog één derde wordt betaald door
bedrijven (mits in cao geregeld), rest betalen de ouders.
Kwaliteitsregels
In 1995 legde de overheid kwaliteitsregels op, waaronder de maximale
groepsgrootte, de leidster-kindratio, de minimaal beschikbare speelruimte, de
vereiste opleiding van de leidster, de verplichting om ouders te informeren en de
noodzakelijke veiligheid en hygiëne. Bij Wet Kinderopvang zijn deze regels
teruggetrokken: zouden de concurrentie belemmeren. Onderling zijn er nu wel
kwaliteitsregels afgesproken en de minister heeft deze kwaliteitsregels als
onderlegger voor de inspectie overgenomen. Één regel nog wel in de wet:
‘Verantwoorde kinderopvang, waaronder wordt verstaan opvang die bijdraagt aan
een goede en gezonde ontwikkeling van het kind in een veilige en gezonde
omgeving.’ hierbij vier doelen: (Riksen-walraven, 2001):
1. Bieden van een (emotioneel) veilige omgeving
2. Stimuleren van persoonlijke competenties
3. Stimuleren van sociale competentie
4. Overdracht van cultuur, waarden en normen
Je kunt aan een groep kinderen zien of de kinderopvang van goede kwaliteit is
aan de hand van hun welbevinden en betrokkenheid (begrippen uit
wetenschappelijke theorie van Laevers door NIZW geintroduceerd in de
kinderopvang). Een groep wetenschappers in Nederland legt zich toe op de
ontwikkeling van een inspectieinstrument dat is toegespitst op de
kwaliteitsparagraaf in de Wet Kinderopvang. Deze werkgroep is het Nederlands
Consortium Kinderopvang Onderzoek (NCKO) waarin de professionals IJzendoorn,
Tavecchio en Riksen-Walraven verenigd zijn.
Zelfreguleringssysteem
Derde richtsnoer om haar kwaliteit aan af te meten: kwaliteitssysteem op basis
van zelfregulering. De sector kinderopvang (met peuterspeelzaal) heeft een set
normen opgesteld waaraan zij zich wenst te houden. Bij positieve door een
5: Kinderopvang in Nederland: van welzijn tot markt
5.1 Huidige voorzieningen
Vijf varianten in kinderopvang:
1. Het kinderdagverblijf: 0-4 jaar, ouders werken meestal. Vaak apart
gehuisvest.
2. De gastouder: maximaal 4 kinderen thuis, of in het huis van de kinderen
via gastouderbureau.
3. Peuterspeelzaal: peuters 2,5-4 jaar. Twee dagdelen per week lange
wachtlijsten.
4. Buitenschoolse opvang: biedt schoolkinderen (4-12 jaar) opvang buiten
schooltijden.
5. Overblijven.
Formele en informele opvang
Formele opvang: hierboven genoemde kinderopvang. Informele opvang: niet-
betaald (oma, opa etc.) formele opvang te duur.
5.2 Een terugblik
Ontstaan van kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang
Kinderdagverblijven bestaan in Nederland sinds het einde van de negentiende
eeuw vooral bezocht door kinderen van alleenstaande vrouwen en arme
gezinnen waarvan de moeder noodgedwongen moest werken. Doordat de
minimumlonen in de jaren vijftig en zestig stegen en men van één gezinsinkomen
kon leven, bleven veel moeders thuis en werden crèches minder noodzakelijk.
Alleenstaande moeders kregen recht op een bijstandsuitkering. Kinderdagverblijf
tot 1990 marginale en stedelijke voorziening. Voor de ontwikkeling van de
buitenschoolse opvang geldt hetzelfde ontstonden jaren zestig van de
twintigste eeuw in grote steden. Onder druk van de sterke toename van
werkende moeders in Nederland, zette de minister van Welzijn, Hedi d’Ancona, in
1989 een stimuleringsbeleid in ter bevordering van de uitbreiding van
kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderopvang (tot 2003)
uitbreiding kinderdagverblijven kwam er, maar vaak lange wachtlijsten. Alleen
gastouderopvang niet uitgebreid. In stimuleringsbeleid tripartiete
financiering Gemeente mochten alleen subsidie aan kinderopvang
verstrekken als bedrijven dat ook deden. Ouders betalen als derde een bijdrage
naar rato van hun gezinsinkomen Wet kinderopvang (2005).
Ontstaan van peuterspeelzalen
1965: Ontstaan peuterspeelzalen door groepen moeders en dienden als een
gelegenheid voor peuters om met leeftijdsgenootjes te kunnen spelen. Vooral in
de smaak bij hogeropgeleiden, maar al snel algemene buurtvoorziening. Ouders
zien de peuterspeelzaal tegenwoordig als een leuke speelgelegenheid en ook als
voorbereiding op de basisschool. VVE-beleid ontstond: Voor- en Vroegschoolse
Educatie; gericht op de brede (taal)ontwikkeling in de peuterspeelzaal en de
onderbouw van de basisschool voorkomen dat kinderen met achterstand aan
basisschool beginnen. Peuterspeelzaal kan nu ook voorschool worden: met VVE-
regeling wordt er al echt gewerkt aan de ontwikkeling. Een gevolg van deze
ontwikkeling is dat de aandacht van het overheidsbeleid verschoven is van de
peuterspeelzaal als algemene laagdrempelige voorziening voor alle peuters naar
de peuterspeelzaal als voorschoolse voorziening ter stimulering van de
ontwikkeling van peuters in achterstandswijken. Mede gezien het
bezuinigingsbeleid van de regering heeft dit tot gevolg dat gemeenten in
, toenemende mate op de subsidie van de gewone peuterspeelzaal beknibbelen
dreigt daardoor onbetaalbaar te worden voor ouders.
Scheiding ‘welzijn’ en ‘markt’
Peuterspeelzalen niet onder Wet Kinderopvang, maar wel onderdeel Welzijnswet.
Kinderopvang gesitueerd als instrument in het arbeidsmarktbeleid. Maar
kinderopvang ook een belangrijke pedagogische voorziening: een plek waar
baby’s een warm onthaal krijgen, waar peuters raag komen spelen en
stimulansen krijgen voor hun ontwikkeling. Een plaats waar ouders ervaringen
met de opvoeding uitwisselen en waar problemen tijdig gesignaleerd kunnen
worden. Doordat de kinderopvang onder een ander ministerie valt, is het er voor
gemeenten niet makkelijker geworden om een samenhangend beleid te voeren.
De keuze om kinderopvang onder te brengen bij Sociale Zaken en dus primair als
arbeidsmarktinstrument te beschouwen, is niet in overeenstemming met de
ontwikkelingen in andere Europese landen. De Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling) heeft het kinderopvangbeleid in twaalf westerse
landen in beeld gebracht doet dringende aanbeveling om opvang- en educatie
voorzieningen voor jonge kinderen te integreren en een doorgaande lijn vanuit de
voorschoolse opvang naar het onderwijs aan te brengen.
5.3 Kinderopvang vanaf 2005
Verandering na Wet Kinderopvang 1 januari 2005:
Vraagfinanciering
Belangrijkste verandering: macht ligt bij de ouders. Niet de overheid, maar de
ouders moeten de kosten en de kwaliteit van de kinderopvang bewaken. Ouders
krijgen tegemoetkoming van de overheid en nog één derde wordt betaald door
bedrijven (mits in cao geregeld), rest betalen de ouders.
Kwaliteitsregels
In 1995 legde de overheid kwaliteitsregels op, waaronder de maximale
groepsgrootte, de leidster-kindratio, de minimaal beschikbare speelruimte, de
vereiste opleiding van de leidster, de verplichting om ouders te informeren en de
noodzakelijke veiligheid en hygiëne. Bij Wet Kinderopvang zijn deze regels
teruggetrokken: zouden de concurrentie belemmeren. Onderling zijn er nu wel
kwaliteitsregels afgesproken en de minister heeft deze kwaliteitsregels als
onderlegger voor de inspectie overgenomen. Één regel nog wel in de wet:
‘Verantwoorde kinderopvang, waaronder wordt verstaan opvang die bijdraagt aan
een goede en gezonde ontwikkeling van het kind in een veilige en gezonde
omgeving.’ hierbij vier doelen: (Riksen-walraven, 2001):
1. Bieden van een (emotioneel) veilige omgeving
2. Stimuleren van persoonlijke competenties
3. Stimuleren van sociale competentie
4. Overdracht van cultuur, waarden en normen
Je kunt aan een groep kinderen zien of de kinderopvang van goede kwaliteit is
aan de hand van hun welbevinden en betrokkenheid (begrippen uit
wetenschappelijke theorie van Laevers door NIZW geintroduceerd in de
kinderopvang). Een groep wetenschappers in Nederland legt zich toe op de
ontwikkeling van een inspectieinstrument dat is toegespitst op de
kwaliteitsparagraaf in de Wet Kinderopvang. Deze werkgroep is het Nederlands
Consortium Kinderopvang Onderzoek (NCKO) waarin de professionals IJzendoorn,
Tavecchio en Riksen-Walraven verenigd zijn.
Zelfreguleringssysteem
Derde richtsnoer om haar kwaliteit aan af te meten: kwaliteitssysteem op basis
van zelfregulering. De sector kinderopvang (met peuterspeelzaal) heeft een set
normen opgesteld waaraan zij zich wenst te houden. Bij positieve door een
