Samenvatting Vakdidactiek 1 Leerjaar 1 Periode 1 Lerarenopleiding Geschiedenis

Vakdidactiek 1; periode 1
College 1; Geschiedenis & geschiedenisonderwijs
Wat is geschiedenis?
Geschiedenis zn. ‘Gebeurtenis; beschrijving van wat gebeurd is; geheel van de kennis van
het verleden.
 Geen verschil tussen vroeger en nu → geschiedenis gaat overal over?
 Ontwikkeling van de menselijke cultuur
 Traditioneel onderscheid gemaakt tussen prehistorie en historie
(beetje achterhaald)
o Voorgeschiedenis en geschiedenis
o Geschreven cultuur en ongeschreven cultuur.
Definitie geschiedenis
 Geschiedenis is datgene wat er in het verleden gebeurd is (Het verleden, de loop der
gebeurtenissen).
 Beeldende geschiedenis is datgene wat er over het verleden geschreven en verteld
wordt (Beelden van het verleden, geschiedenis beschrijving; collectieve herinnering).
Meer de belevingswereld van de mens, dan letterlijk feitelijke informatie.
o Datgene wat wij belangrijk vinden uit het verleden om te onthouden, om
verder te vertellen, om over te schrijven.

Wat is geschiedenisonderwijs?
 Onderwijs over geschiedenis
o Ontwikkeling van de menselijke cultuur vanaf de homo sapiens
o Geschiedenis: beelden van het verleden.
Geschiedenisonderwijs is altijd een samenvatting van een samenvatting
 Niet alles kan behandeld worden. Niet alles wordt als belangrijk ervaren.
 Daarom altijd discussie/ruzie over de inhoud van het geschiedenisonderwijs.

Kerndoelen (iedereen)
 Onderdeel E-Mens en Maatschappij
 Doelen voor onderbouw voortgezet onderwijs

Eindtermen (examenkandidaten)
 Geschiedenis en staatsinrichting
 Bovenbouw vmbo, havo en vwo

Nederlands Canon (BS)

 In opdracht van Nederlandse staat
 Sinds 2006, 2020 nieuwe versie
 Openluchtmuseum Arnhem (sinds 2017)
 50 vensters
 Chronologisch overzicht van Nederlandse geschiedenis
 ‘ Wat iedereen in elk geval zou moeten weten van de geschiedenis en cultuur van
Nederland’

10 tijdvakken (VO)
 Referentiekader
 Sinds 2007 opgenomen in kerndoelen en eindtermen
 10 periodes in de geschiedenis
 Kenmerkende aspecten

3

,  Personen, gebeurtenissen, ontwikkelingen en verschijnselen.
College 2; Historisch denken
Wat is historisch denken?
 Bewust rekening houden met veranderingen gedurende een langdurig tijdsverloop.
 Het heeft betrekking op het vormen van een waarheidsgetrouw beeld van een
tijdsverloop van vele eeuwen

<1800 >1800

Veranderingen in de Lange termijn Korte termijn veranderingen
samenleving veranderingen (industriële revolutie)

Besef (levensperiode van Continuïteit Discontinuïteit
één mens)

Werkveld Vakmanschap Vernieuwing

Denkwijze Eigentijds Nostalgie
Aspecten historisch denken
 Realiteitsbewustzijn
o Feitelijk of fictief
o Onjuiste opvattingen hebben een hardnekkig bestaan. Geschiedenis is vaak
meer een zaak van wat men wil geloven dan
van wat als bewezen moet worden beschouwd.
 Chronologie en periodisering
o Tijdbalken aflezen bijvoorbeeld
 Historische distantie
o Afstand tussen heden en verleden
o Waarom besteden we daar zoveel aandacht aan? Zijn we verbonden met de
watergeuzen bijvoorbeeld? Wij tegen zij. We verkleinen de afstand alsof wij bij
de watergeuzen horen, maar zo creëren wij ook een zij die tegen ons zijn.
 Tijdgebondenheid
o Verschijnselen in de ene tijd kunnen niet zomaar met de maatstaven van een
andere tijd worden beoordeeld.
 Onvoorspelbaarheid
o Ontwikkelingen zijn altijd tot op zekere hoogte onvoorspelbaar. Steeds moet
bedacht worden dat het ook anders had kunnen gaan.
 Anachronisme
o Een verkeerde beoordeling van een historische situatie onder invloed van de
kennis van latere ontwikkelingen.

Functies van geschiedenis
 Moreel-pragmatische functie
o Lessen leren uit de geschiedenis?
o Goed en kwaad?
 Staatsburgerlijke functie
o De geschiedenis speelt een rol als bindende natievormende factor.
 Identiteitsvormende functie
o Bevestigende houding
o Ontkennende houding
o Reflectieve houding
 Kritisch analytische functie
o Historisch denken

4