14 JANUARI 2022
SAMENWERKEN DOE JE SAMEN
ONDERZOEK NAAR DE TEAMSAMENWERKING TUSSEN VEREPLEEGKUNDIGEN
EN ZORGASSISTENTEN OP DE VERPLEEGAFDELING CARDIOLOGIE IN HET
JEROEN BOSCH ZIEKENHUIS
ANNICK VONK
,Product
Onderzoeksplan afstudeerfase HBO-Verpleegkunde
Eerste gelegenheid
Onderzoeker/student: Annick Vonk
Studentnummer:
Klas:
Onderwijsinstelling
Avans Hogeschool ’s-Hertogenbosch
Opleiding: hbo Verpleegkunde
Begeleidend docent:
Eerste beoordelaar:
Leden peergroep:
Organisatie
Jeroen Bosch Ziekenhuis ’s-Hertogenbosch
Afdeling: Verpleegafdeling Cardiologie A2-Zuid
Opdrachtgever:
Inhoudsopgave
Product...................................................................................................................................................1
Onderzoeksplan afstudeerfase HBO-Verpleegkunde.........................................................................1
Eerste gelegenheid Onderzoeker/student: Annick Vonk Studentnummer: Klas:...........................1
Onderwijsinstelling.................................................................................................................................1
Avans Hogeschool ’s-Hertogenbosch..................................................................................................1
Opleiding: hbo Verpleegkunde Begeleidend docent: Eerste beoordelaar: Leden peergroep:........1
Organisatie.............................................................................................................................................1
Jeroen Bosch Ziekenhuis ’s-Hertogenbosch........................................................................................1
Afdeling: Verpleegafdeling Cardiologie A2-Zuid Opdrachtgever:...................................................1
Hoofdstuk 1 – Inleiding...........................................................................................................................4
1.1 Setting...........................................................................................................................................5
1.2 Praktijk onderbouwing.................................................................................................................6
1.3 Doelstelling...................................................................................................................................7
1.4 Onderzoeksvraag..........................................................................................................................7
1
,Hoofdstuk 2 – Methode literatuurstudie................................................................................................7
2.1 Zoekvragen en -termen................................................................................................................7
2.2 Methodische en inhoudelijke inclusie- en exclusiecriteria...........................................................8
2.3 Databanken................................................................................................................................10
2.5 Zoekstrategie schematisch.........................................................................................................10
2.6 Beschrijving zoekstrategie..........................................................................................................14
Hoofdstuk 3 – Methode praktijkonderzoek..........................................................................................15
3.1 Onderzoeksdesign......................................................................................................................15
3.2 Werving van deelnemers............................................................................................................15
3.3 Steekproef..................................................................................................................................16
3.4 Gegevensverzameling.................................................................................................................16
3.4.1 Kwantitatieve gegevensverzameling....................................................................................17
3.4.2 Kwalitatieve gegevensverzameling......................................................................................17
3.5 Analyse.......................................................................................................................................18
3.5.1 Kwantitatieve analyse..........................................................................................................18
3.5.2 Kwalitatieve analyse............................................................................................................19
3.7 Ethische aspecten.......................................................................................................................20
Hoofdstuk 4 – Planning.........................................................................................................................22
Planning in geval van herkansing......................................................................................................25
Hoofdstuk 5 – Literatuurlijst.................................................................................................................28
Bijlage A – Informed consent................................................................................................................32
Interviews.........................................................................................................................................32
Vragenlijst.........................................................................................................................................34
Bijlage B – Vragenlijst...........................................................................................................................36
Bijlage C – Project contract...................................................................................................................38
Hoofdstuk 1 – Inleiding..........................................................................................................................3
1.1 Setting...........................................................................................................................................4
1.2 Praktijk onderbouwing.................................................................................................................5
1.3 Doelstelling...................................................................................................................................6
1.4 Onderzoeksvraag..........................................................................................................................6
Hoofdstuk 2 – Methode literatuurstudie................................................................................................6
2.1 Zoekvragen en -termen................................................................................................................6
2.2 Methodische en inhoudelijke inclusie- en exclusie criteria..........................................................7
2.3 Databanken..................................................................................................................................8
2.5 Zoekstrategie schematisch...........................................................................................................8
2.6 Beschrijving zoekstrategie..........................................................................................................12
2
,Hoofdstuk 3 – Methode praktijkonderzoek..........................................................................................13
3.1 Onderzoeksdesign......................................................................................................................13
3.2 Werving van deelnemers............................................................................................................13
3.3 Steekproef..................................................................................................................................14
3.4 Gegevensverzameling.................................................................................................................14
3.4.1 Kwantitatieve gegevensverzameling...................................................................................15
3.4.2 Kwalitatieve gegevensverzameling......................................................................................15
3.5 Analyse.......................................................................................................................................16
3.5.1 Kwantitatieve analyse..........................................................................................................16
3.5.2 Kwalitatieve analyse............................................................................................................17
3.7 Ethische aspecten.......................................................................................................................18
Hoofdstuk 4 – Planning........................................................................................................................20
Planning in geval van herkansing......................................................................................................23
Hoofdstuk 5 – Literatuurlijst.................................................................................................................26
Bijlage A – Informed consent...............................................................................................................30
Interviews.........................................................................................................................................30
Vragenlijst........................................................................................................................................32
Bijlage B – Vragenlijst...........................................................................................................................34
Bijlage C – Project contract...................................................................................................................36
3
, Hoofdstuk 1 – Inleiding
In februari 2020 meldt het Ministerie van Algemene Zaken (2021) de eerste coronabesmetting in
Nederland. Het land zet in maart 2020 de eerste maatregelen in om verspreiding van het coronavirus
te voorkomen. Steeds meer mensen raken besmet en de intensive care capaciteit blijkt niet
voldoende. Het Ministerie van Algemene Zaken (2020) meldt dat de werkdruk op de intensive care
en op de reguliere verpleegafdelingen stijgt. In de kwaliteit en continuïteit van de zorg beginnen
knelpunten te ontstaan. Uit onderzoek van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(2020) blijkt dat door ziekte en quarantaine de uitval onder zorgverleners toeneemt en de werkdruk
verhoogt. Dit maakt samenwerking in de zorg noodzakelijker en belangrijker dan ooit.
Zorgmedewerkers komen elkaar frequenter tegen op de werkvloer wat mogelijkheden biedt in het
creëren van nieuwe samenwerkingen maar tegelijkertijd ook voor knelpunten zorgt (Zorg voor beter,
2021).
In 2020 werkten gemiddeld 1,4 miljoen mensen in de gezondheidszorg, dit betekent dat 1 op de 6
mensen in de sector zorg en welzijn werkzaam zijn. Desondanks is er sprake van personeelstekort
wat naar verwachting de komende jaren blijft toenemen (Centraal Bureau voor de Statistiek, 2020).
Door het wereldwijde tekort aan gediplomeerde verpleegkundigen is het van belang om het gehele
team bestaande uit artsen, verpleegkundigen en zorgassistenten zo efficiënt mogelijk in te zetten. Uit
recent onderzoek van Campbell et al. (2020) komt naar voren dat de samenwerking tussen
verpleegkundigen en artsen frequent is onderzocht. In deze onderzoeken komt naar voren dat 75%
van de accidentele sterfgevallen wordt veroorzaakt door slechte communicatie in het
interdisciplinaire team. Nu de zorg steeds complexer wordt blijkt dat ook de samenwerking tussen
verpleegkundigen en zorgassistenten van groot belang is. Echter worden door de huidige hoge
algemene werkdruk nieuwe samenwerkingen belemmerd en samenwerkingsverbanden worden niet
tot nauwelijks benut. Er zijn weinig mogelijkheden om in de teamsamenwerking te investeren. Dit
wordt veroorzaakt door andere prioriteiten zoals het coronavirus en personeelstekort dat recentelijk
op de voorgrond staat (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2020).
Integrated Health Services (2011) omschrijft dat een succesvol team moet voldoen aan de volgende
karakteristieken: gezamenlijke en haalbare doelen, effectief leiderschap, effectieve communicatie,
veilige teamsfeer en wederzijds respect. Om teamsamenwerking en de kwaliteit van de zorg te
kunnen waarborgen is het essentieel dat zorgassistenten en verpleegkundigen op een goede manier
met elkaar samenwerken. Teamsamenwerking tussen verpleegkundigen en zorgassistenten in de
gezondheidszorg wordt volgens Emich (2018) gedefinieerd als een interprofessioneel proces waar
zorgpersoneel samenkomt, een team vormt, met als doel het gezamenlijk verlenen van zorg. In dit
proces gaan alle teamleden op een respectvolle manier met elkaar om en brengen elkaar waar
mogelijk kennis bij. Uit onderzoek van Van Zaalen et al. (2018) blijkt dat de samenwerking tussen de
verpleegkundigen en zorgassistenten als een natuurlijk proces wordt gezien dat zonder knelpunten
hoort te verlopen. In de praktijk is dit echter niet het geval.
De oplopende druk in de gezondheidszorg heeft als resultaat dat van zowel verpleegkundigen als
zorgassistenten verwacht wordt dat ze efficiënter werken. De zorgassistenten krijgen een steeds
belangrijkere rol, door verschuivingen in de taken komen ze steeds dichter bij de patiënt (Goh et al.,
2020). Echter zijn veel factoren van belang om een goede teamsamenwerking te creëren tussen
verpleegkundigen en zorgassistenten. Uit het onderzoek van Campbell et al. (2020) blijkt dat deze
samenwerking vaak belemmerd wordt door de hoge werkdruk, verminderd teamgevoel, moeite te
communiceren en het delegeren van taken gaat vaak mis.
4
SAMENWERKEN DOE JE SAMEN
ONDERZOEK NAAR DE TEAMSAMENWERKING TUSSEN VEREPLEEGKUNDIGEN
EN ZORGASSISTENTEN OP DE VERPLEEGAFDELING CARDIOLOGIE IN HET
JEROEN BOSCH ZIEKENHUIS
ANNICK VONK
,Product
Onderzoeksplan afstudeerfase HBO-Verpleegkunde
Eerste gelegenheid
Onderzoeker/student: Annick Vonk
Studentnummer:
Klas:
Onderwijsinstelling
Avans Hogeschool ’s-Hertogenbosch
Opleiding: hbo Verpleegkunde
Begeleidend docent:
Eerste beoordelaar:
Leden peergroep:
Organisatie
Jeroen Bosch Ziekenhuis ’s-Hertogenbosch
Afdeling: Verpleegafdeling Cardiologie A2-Zuid
Opdrachtgever:
Inhoudsopgave
Product...................................................................................................................................................1
Onderzoeksplan afstudeerfase HBO-Verpleegkunde.........................................................................1
Eerste gelegenheid Onderzoeker/student: Annick Vonk Studentnummer: Klas:...........................1
Onderwijsinstelling.................................................................................................................................1
Avans Hogeschool ’s-Hertogenbosch..................................................................................................1
Opleiding: hbo Verpleegkunde Begeleidend docent: Eerste beoordelaar: Leden peergroep:........1
Organisatie.............................................................................................................................................1
Jeroen Bosch Ziekenhuis ’s-Hertogenbosch........................................................................................1
Afdeling: Verpleegafdeling Cardiologie A2-Zuid Opdrachtgever:...................................................1
Hoofdstuk 1 – Inleiding...........................................................................................................................4
1.1 Setting...........................................................................................................................................5
1.2 Praktijk onderbouwing.................................................................................................................6
1.3 Doelstelling...................................................................................................................................7
1.4 Onderzoeksvraag..........................................................................................................................7
1
,Hoofdstuk 2 – Methode literatuurstudie................................................................................................7
2.1 Zoekvragen en -termen................................................................................................................7
2.2 Methodische en inhoudelijke inclusie- en exclusiecriteria...........................................................8
2.3 Databanken................................................................................................................................10
2.5 Zoekstrategie schematisch.........................................................................................................10
2.6 Beschrijving zoekstrategie..........................................................................................................14
Hoofdstuk 3 – Methode praktijkonderzoek..........................................................................................15
3.1 Onderzoeksdesign......................................................................................................................15
3.2 Werving van deelnemers............................................................................................................15
3.3 Steekproef..................................................................................................................................16
3.4 Gegevensverzameling.................................................................................................................16
3.4.1 Kwantitatieve gegevensverzameling....................................................................................17
3.4.2 Kwalitatieve gegevensverzameling......................................................................................17
3.5 Analyse.......................................................................................................................................18
3.5.1 Kwantitatieve analyse..........................................................................................................18
3.5.2 Kwalitatieve analyse............................................................................................................19
3.7 Ethische aspecten.......................................................................................................................20
Hoofdstuk 4 – Planning.........................................................................................................................22
Planning in geval van herkansing......................................................................................................25
Hoofdstuk 5 – Literatuurlijst.................................................................................................................28
Bijlage A – Informed consent................................................................................................................32
Interviews.........................................................................................................................................32
Vragenlijst.........................................................................................................................................34
Bijlage B – Vragenlijst...........................................................................................................................36
Bijlage C – Project contract...................................................................................................................38
Hoofdstuk 1 – Inleiding..........................................................................................................................3
1.1 Setting...........................................................................................................................................4
1.2 Praktijk onderbouwing.................................................................................................................5
1.3 Doelstelling...................................................................................................................................6
1.4 Onderzoeksvraag..........................................................................................................................6
Hoofdstuk 2 – Methode literatuurstudie................................................................................................6
2.1 Zoekvragen en -termen................................................................................................................6
2.2 Methodische en inhoudelijke inclusie- en exclusie criteria..........................................................7
2.3 Databanken..................................................................................................................................8
2.5 Zoekstrategie schematisch...........................................................................................................8
2.6 Beschrijving zoekstrategie..........................................................................................................12
2
,Hoofdstuk 3 – Methode praktijkonderzoek..........................................................................................13
3.1 Onderzoeksdesign......................................................................................................................13
3.2 Werving van deelnemers............................................................................................................13
3.3 Steekproef..................................................................................................................................14
3.4 Gegevensverzameling.................................................................................................................14
3.4.1 Kwantitatieve gegevensverzameling...................................................................................15
3.4.2 Kwalitatieve gegevensverzameling......................................................................................15
3.5 Analyse.......................................................................................................................................16
3.5.1 Kwantitatieve analyse..........................................................................................................16
3.5.2 Kwalitatieve analyse............................................................................................................17
3.7 Ethische aspecten.......................................................................................................................18
Hoofdstuk 4 – Planning........................................................................................................................20
Planning in geval van herkansing......................................................................................................23
Hoofdstuk 5 – Literatuurlijst.................................................................................................................26
Bijlage A – Informed consent...............................................................................................................30
Interviews.........................................................................................................................................30
Vragenlijst........................................................................................................................................32
Bijlage B – Vragenlijst...........................................................................................................................34
Bijlage C – Project contract...................................................................................................................36
3
, Hoofdstuk 1 – Inleiding
In februari 2020 meldt het Ministerie van Algemene Zaken (2021) de eerste coronabesmetting in
Nederland. Het land zet in maart 2020 de eerste maatregelen in om verspreiding van het coronavirus
te voorkomen. Steeds meer mensen raken besmet en de intensive care capaciteit blijkt niet
voldoende. Het Ministerie van Algemene Zaken (2020) meldt dat de werkdruk op de intensive care
en op de reguliere verpleegafdelingen stijgt. In de kwaliteit en continuïteit van de zorg beginnen
knelpunten te ontstaan. Uit onderzoek van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(2020) blijkt dat door ziekte en quarantaine de uitval onder zorgverleners toeneemt en de werkdruk
verhoogt. Dit maakt samenwerking in de zorg noodzakelijker en belangrijker dan ooit.
Zorgmedewerkers komen elkaar frequenter tegen op de werkvloer wat mogelijkheden biedt in het
creëren van nieuwe samenwerkingen maar tegelijkertijd ook voor knelpunten zorgt (Zorg voor beter,
2021).
In 2020 werkten gemiddeld 1,4 miljoen mensen in de gezondheidszorg, dit betekent dat 1 op de 6
mensen in de sector zorg en welzijn werkzaam zijn. Desondanks is er sprake van personeelstekort
wat naar verwachting de komende jaren blijft toenemen (Centraal Bureau voor de Statistiek, 2020).
Door het wereldwijde tekort aan gediplomeerde verpleegkundigen is het van belang om het gehele
team bestaande uit artsen, verpleegkundigen en zorgassistenten zo efficiënt mogelijk in te zetten. Uit
recent onderzoek van Campbell et al. (2020) komt naar voren dat de samenwerking tussen
verpleegkundigen en artsen frequent is onderzocht. In deze onderzoeken komt naar voren dat 75%
van de accidentele sterfgevallen wordt veroorzaakt door slechte communicatie in het
interdisciplinaire team. Nu de zorg steeds complexer wordt blijkt dat ook de samenwerking tussen
verpleegkundigen en zorgassistenten van groot belang is. Echter worden door de huidige hoge
algemene werkdruk nieuwe samenwerkingen belemmerd en samenwerkingsverbanden worden niet
tot nauwelijks benut. Er zijn weinig mogelijkheden om in de teamsamenwerking te investeren. Dit
wordt veroorzaakt door andere prioriteiten zoals het coronavirus en personeelstekort dat recentelijk
op de voorgrond staat (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2020).
Integrated Health Services (2011) omschrijft dat een succesvol team moet voldoen aan de volgende
karakteristieken: gezamenlijke en haalbare doelen, effectief leiderschap, effectieve communicatie,
veilige teamsfeer en wederzijds respect. Om teamsamenwerking en de kwaliteit van de zorg te
kunnen waarborgen is het essentieel dat zorgassistenten en verpleegkundigen op een goede manier
met elkaar samenwerken. Teamsamenwerking tussen verpleegkundigen en zorgassistenten in de
gezondheidszorg wordt volgens Emich (2018) gedefinieerd als een interprofessioneel proces waar
zorgpersoneel samenkomt, een team vormt, met als doel het gezamenlijk verlenen van zorg. In dit
proces gaan alle teamleden op een respectvolle manier met elkaar om en brengen elkaar waar
mogelijk kennis bij. Uit onderzoek van Van Zaalen et al. (2018) blijkt dat de samenwerking tussen de
verpleegkundigen en zorgassistenten als een natuurlijk proces wordt gezien dat zonder knelpunten
hoort te verlopen. In de praktijk is dit echter niet het geval.
De oplopende druk in de gezondheidszorg heeft als resultaat dat van zowel verpleegkundigen als
zorgassistenten verwacht wordt dat ze efficiënter werken. De zorgassistenten krijgen een steeds
belangrijkere rol, door verschuivingen in de taken komen ze steeds dichter bij de patiënt (Goh et al.,
2020). Echter zijn veel factoren van belang om een goede teamsamenwerking te creëren tussen
verpleegkundigen en zorgassistenten. Uit het onderzoek van Campbell et al. (2020) blijkt dat deze
samenwerking vaak belemmerd wordt door de hoge werkdruk, verminderd teamgevoel, moeite te
communiceren en het delegeren van taken gaat vaak mis.
4
