Inhoud
Handboek steunend relationeel handelen...................................................................................................1
Hoofdstuk 8; Kwetsbaarheid en kracht, een kwestie van balans.............................................................1
Hoofdstuk 37; werken in een F-ACT-team................................................................................................3
Artikelen cumlaude......................................................................................................................................4
Movisie artikel, Dossier wat werkt bij outreachend werk........................................................................4
Artikel Andres Baart; Presentie is niet per se zacht en romantisch..........................................................6
Artikel; Een beknopte schets van de presentietheorie.............................................................................6
Artikel: ACT en FACT.................................................................................................................................7
Artikel: dubbele diagnose........................................................................................................................8
Artikel: Handboek integrale rehabilitatie benadering..............................................................................8
Artikel: Dwang toepassen en de wet BOPZ..............................................................................................9
Psychiatrie een inleiding..............................................................................................................................9
Hoofdstuk 3.2 en 3.3 Classificatie en beoordeling van afwijkende emoties, gedachten en gedrag.........9
Hoofdstuk 8; middel gerelateerde en verslavingsstoornissen................................................................10
Reader Outreachend werk.........................................................................................................................11
Artikel1: Bemoeizorg A-Z.......................................................................................................................11
Artikel 2: Crisisinterventie......................................................................................................................13
Handboek steunend relationeel handelen
Hoofdstuk 8; Kwetsbaarheid en kracht, een kwestie van balans
Mensen met een psychische aandoening, autisme en andere beperkingen hebben een bijzondere
kwetsbaarheid. Vaak hebben zij een bijzondere veerkracht en andere talenten. Ene herstelproces kan
beschreven worden als een proces waarin iemand vanuit een kwetsbaarheid toegroeit naar kracht.
,De omstandigheden in je omgeving kunnen een buffer vormen voor kwetsbaarheid maar kunnen deze
ook verergeren. Kwetsbaarheid kan de oorzaak zijn van een psychische ziekte maar ook het gevolg ervan.
Kwetsbaarheid kan door zowel psychische, lichamelijke als externe factoren ontstaan. Deze factoren
kunnen leiden tot beperkingen in het uitvoeren van activiteiten en voor de deelname aan het
maatschappelijke leven.
Kwetsbaarheid wordt ook wel gezien als een specifieke gevoeligheid voor bepaalde stressfactoren. Dit
kunnen zowel interne stressfactoren zijn (stress die in het eigen lichaam ontstaat) als externe
stressfactoren (stress die veroorzaakt wordt door prikkels uit de omgeving).
Balans tussen draagkracht en draaglast→ verhouding wat iemand aan kan qua stress en wat iemand te
verduren krijgt. Wanneer de draaglast de draagkracht overstijgt raakt iemand uit balans.
Het kwetsbaarheid-stress-coping-model geeft de wisselwerking weer tussen de kwetsbaarheid, de
daarmee samenhangende gevoeligheid voor stressfactoren en de factoren die bescherming bieden
tegen overbelasting. Deze beschermende factoren bestaan uit eigen coping vaardigheden van de
persoon en de bescherming die andere personen in de omgeving kunnen bieden.
Te nauwe emotionele banden kunnen stress opleveren, zoals bij verliefdheid of wanneer iemand er op
aandringt om over een gevoel te praten. Vervloeiingsangst→ de angst om jezelf te verliezen in een
ander. Sociale druk vanuit de omgeving wordt ook een ‘hoog EE-klimaat’ genoemd. Dit staat voor
expressed emotion. Dit is de mate waarin communicatie met de psychosociaal kwetsbare persoon wordt
gekenmerkt door bijvoorbeeld kritiek of al te grote bezorgdheid.
Uit onderzoek blijkt dat mensen die stressgevoelig zijn een persoonlijke niche moeten creëren. Dit staat
voor een ruimte waar je je veilig in voelt. Een persoonlijke niche is iets van jou, het is strikt persoonlijk en
andere kunnen het beheer hiervan nooit overnemen.
Iedereen ontwikkeld in de loop van zijn herstelproces bepaalde vaardigheden en strategieën om zich te
weren tegen stressgevoeligheid en het risico van overbelasting, met als doel een evenwicht te bewaren
tussen draagkracht en draaglast.
Er zijn 2 typen coping:
1. Gericht op een basisbescherming creëren.
2. Adequaat reageren op stressfactoren die zich meestal vrij plotseling voordoen.
Een belangrijk aspect van een herstelproces is dat de persoon zijn eigen beperkingen leert kennen, kan
accepteren en manieren kan vinden om er zo goed mogelijk mee om te gaan. We streven dat de cliënt
zoveel mogelijk zijn mogelijkheden benut. We kijken naar veerkracht, hoe vroegere ervaring benut
kunnen worden en welke talenten gebruikt kunnen worden om met kwetsbaarheid om te gaan.
5 soorten krachtbronnen;
1. Ik wil
2. Ik ben
Kernkwaliteiten zijn de specifieke sterktes of eigenschappen die iemand maken tot wie
hij is.
, 3. Ik kan
4. Ik weet
Al onze levenservaringen zijn onze krachtbronnen. Terugkijkend zien we hoe we
moeilijke periodes en tegenslagen te boven zijn gekomen en dat we blijkbaar een grote
veerkracht hebben.
5. Ik heb
Hoofdstuk 37; werken in een F-ACT-team
Flexibele ACT (F-ACT) staat voor Flexible Assertive Community Treatment. Bij deze werkvorm draait het
om behandeling en begeleiding van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening. Hierbij wordt
behandeling en herstel ondersteunende zorg gecombineerd. Het team werkt met een gedeelde
caseload; alle hulpverleners kennen alle cliënten en werken samen in de behandeling. Het team bestaat
uit een multidisciplinair gezelschap welke de cliënten op meerdere levensgebieden kunnen helpen. Het
biedt naast psychiatrische diagnostiek en behandeling ook focus op het herstellen van matschappelijke
rollen.
Het is binnen F-ACT van belang om systemisch te werken. Met systeeminterventies kunnen de interacties
positief ingezet worden, hierdoor ervaart de cliënt extra steun, wordt het evenwicht hersteld en ervaart
de cliënt weer steun van zijn/haar naasten.
Wanneer er sprake is van een crisis en het thuis niet meer lukt is er mogelijkheid tot opname in een
kliniek. Bij zo’n klinische opname is het de bedoeling dat het F-ACT team de behandeling blijft
voortzetten gedurende het verblijf. Hierbij kan het F-ACT team van dienst zijn door
achtergrondinformatie te geven aan de klinische opname.
Er worden binnen het F-ACT team 5 fasen van hulpverlening gehanteerd:
1. Aanmelding.
Het F-ACT team probeert ook zorgmijders te bereiken.
2. Kennismaking.
Alle levensterreinen komen aan bod, we kijken niet alleen naar klachtenanamnese.
3. Opstellen van een persoonlijk plan.
Er wordt op gelijkwaardige basis gezocht naar de beste oplossing, shared dicision
making.
4. Uitvoering van het persoonlijke plan.
We sluiten aan bij de prioriteiten van de cliënt.
5. Afsluiting.
Er kan sprake zijn van symptomatisch herstel.
Er is maatschappelijk herstel.
Er is persoonlijk herstel.
De kans op een goede band is groot wanneer een cliënt actieve steun ervaart, dit is belangrijk om samen
therapeutisch in beweging te blijven. Professionele nabijheid komt bij herstelondersteuning in de plaats
van professionele distantie. Dit houdt in dat je, passend in het herstelproces van de ander, ook
Handboek steunend relationeel handelen...................................................................................................1
Hoofdstuk 8; Kwetsbaarheid en kracht, een kwestie van balans.............................................................1
Hoofdstuk 37; werken in een F-ACT-team................................................................................................3
Artikelen cumlaude......................................................................................................................................4
Movisie artikel, Dossier wat werkt bij outreachend werk........................................................................4
Artikel Andres Baart; Presentie is niet per se zacht en romantisch..........................................................6
Artikel; Een beknopte schets van de presentietheorie.............................................................................6
Artikel: ACT en FACT.................................................................................................................................7
Artikel: dubbele diagnose........................................................................................................................8
Artikel: Handboek integrale rehabilitatie benadering..............................................................................8
Artikel: Dwang toepassen en de wet BOPZ..............................................................................................9
Psychiatrie een inleiding..............................................................................................................................9
Hoofdstuk 3.2 en 3.3 Classificatie en beoordeling van afwijkende emoties, gedachten en gedrag.........9
Hoofdstuk 8; middel gerelateerde en verslavingsstoornissen................................................................10
Reader Outreachend werk.........................................................................................................................11
Artikel1: Bemoeizorg A-Z.......................................................................................................................11
Artikel 2: Crisisinterventie......................................................................................................................13
Handboek steunend relationeel handelen
Hoofdstuk 8; Kwetsbaarheid en kracht, een kwestie van balans
Mensen met een psychische aandoening, autisme en andere beperkingen hebben een bijzondere
kwetsbaarheid. Vaak hebben zij een bijzondere veerkracht en andere talenten. Ene herstelproces kan
beschreven worden als een proces waarin iemand vanuit een kwetsbaarheid toegroeit naar kracht.
,De omstandigheden in je omgeving kunnen een buffer vormen voor kwetsbaarheid maar kunnen deze
ook verergeren. Kwetsbaarheid kan de oorzaak zijn van een psychische ziekte maar ook het gevolg ervan.
Kwetsbaarheid kan door zowel psychische, lichamelijke als externe factoren ontstaan. Deze factoren
kunnen leiden tot beperkingen in het uitvoeren van activiteiten en voor de deelname aan het
maatschappelijke leven.
Kwetsbaarheid wordt ook wel gezien als een specifieke gevoeligheid voor bepaalde stressfactoren. Dit
kunnen zowel interne stressfactoren zijn (stress die in het eigen lichaam ontstaat) als externe
stressfactoren (stress die veroorzaakt wordt door prikkels uit de omgeving).
Balans tussen draagkracht en draaglast→ verhouding wat iemand aan kan qua stress en wat iemand te
verduren krijgt. Wanneer de draaglast de draagkracht overstijgt raakt iemand uit balans.
Het kwetsbaarheid-stress-coping-model geeft de wisselwerking weer tussen de kwetsbaarheid, de
daarmee samenhangende gevoeligheid voor stressfactoren en de factoren die bescherming bieden
tegen overbelasting. Deze beschermende factoren bestaan uit eigen coping vaardigheden van de
persoon en de bescherming die andere personen in de omgeving kunnen bieden.
Te nauwe emotionele banden kunnen stress opleveren, zoals bij verliefdheid of wanneer iemand er op
aandringt om over een gevoel te praten. Vervloeiingsangst→ de angst om jezelf te verliezen in een
ander. Sociale druk vanuit de omgeving wordt ook een ‘hoog EE-klimaat’ genoemd. Dit staat voor
expressed emotion. Dit is de mate waarin communicatie met de psychosociaal kwetsbare persoon wordt
gekenmerkt door bijvoorbeeld kritiek of al te grote bezorgdheid.
Uit onderzoek blijkt dat mensen die stressgevoelig zijn een persoonlijke niche moeten creëren. Dit staat
voor een ruimte waar je je veilig in voelt. Een persoonlijke niche is iets van jou, het is strikt persoonlijk en
andere kunnen het beheer hiervan nooit overnemen.
Iedereen ontwikkeld in de loop van zijn herstelproces bepaalde vaardigheden en strategieën om zich te
weren tegen stressgevoeligheid en het risico van overbelasting, met als doel een evenwicht te bewaren
tussen draagkracht en draaglast.
Er zijn 2 typen coping:
1. Gericht op een basisbescherming creëren.
2. Adequaat reageren op stressfactoren die zich meestal vrij plotseling voordoen.
Een belangrijk aspect van een herstelproces is dat de persoon zijn eigen beperkingen leert kennen, kan
accepteren en manieren kan vinden om er zo goed mogelijk mee om te gaan. We streven dat de cliënt
zoveel mogelijk zijn mogelijkheden benut. We kijken naar veerkracht, hoe vroegere ervaring benut
kunnen worden en welke talenten gebruikt kunnen worden om met kwetsbaarheid om te gaan.
5 soorten krachtbronnen;
1. Ik wil
2. Ik ben
Kernkwaliteiten zijn de specifieke sterktes of eigenschappen die iemand maken tot wie
hij is.
, 3. Ik kan
4. Ik weet
Al onze levenservaringen zijn onze krachtbronnen. Terugkijkend zien we hoe we
moeilijke periodes en tegenslagen te boven zijn gekomen en dat we blijkbaar een grote
veerkracht hebben.
5. Ik heb
Hoofdstuk 37; werken in een F-ACT-team
Flexibele ACT (F-ACT) staat voor Flexible Assertive Community Treatment. Bij deze werkvorm draait het
om behandeling en begeleiding van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening. Hierbij wordt
behandeling en herstel ondersteunende zorg gecombineerd. Het team werkt met een gedeelde
caseload; alle hulpverleners kennen alle cliënten en werken samen in de behandeling. Het team bestaat
uit een multidisciplinair gezelschap welke de cliënten op meerdere levensgebieden kunnen helpen. Het
biedt naast psychiatrische diagnostiek en behandeling ook focus op het herstellen van matschappelijke
rollen.
Het is binnen F-ACT van belang om systemisch te werken. Met systeeminterventies kunnen de interacties
positief ingezet worden, hierdoor ervaart de cliënt extra steun, wordt het evenwicht hersteld en ervaart
de cliënt weer steun van zijn/haar naasten.
Wanneer er sprake is van een crisis en het thuis niet meer lukt is er mogelijkheid tot opname in een
kliniek. Bij zo’n klinische opname is het de bedoeling dat het F-ACT team de behandeling blijft
voortzetten gedurende het verblijf. Hierbij kan het F-ACT team van dienst zijn door
achtergrondinformatie te geven aan de klinische opname.
Er worden binnen het F-ACT team 5 fasen van hulpverlening gehanteerd:
1. Aanmelding.
Het F-ACT team probeert ook zorgmijders te bereiken.
2. Kennismaking.
Alle levensterreinen komen aan bod, we kijken niet alleen naar klachtenanamnese.
3. Opstellen van een persoonlijk plan.
Er wordt op gelijkwaardige basis gezocht naar de beste oplossing, shared dicision
making.
4. Uitvoering van het persoonlijke plan.
We sluiten aan bij de prioriteiten van de cliënt.
5. Afsluiting.
Er kan sprake zijn van symptomatisch herstel.
Er is maatschappelijk herstel.
Er is persoonlijk herstel.
De kans op een goede band is groot wanneer een cliënt actieve steun ervaart, dit is belangrijk om samen
therapeutisch in beweging te blijven. Professionele nabijheid komt bij herstelondersteuning in de plaats
van professionele distantie. Dit houdt in dat je, passend in het herstelproces van de ander, ook
