Ontleden van zinnen
Zinsdeel/deel van zinsdeel omschrijving voorbeeld
1. Zoek de persoonsvorm. De werkwoordsvorm die verandert als je de zin in Douwe gaat naar de gymles. Douwe
een andere tijd zet (de tijdproef) en de ging naar de gymles.
werkwoordsvorm die verandert als het deel van
de zin dat het getal aangeeft, verandert (de Finn maakt een verslag.
getalproef). Finn en Douwe maken een verslag.
2. Verdeel de zin in Een woord of een groepje woorden dat je voor de Nadia I koopt I die nieuwe telefoon.
zinsdelen persoonsvorm kunt zetten. Die nieuwe telefoon I koopt I Nadia.
3. Zoek het Als er een koppelwerkwoord in de zin staat, dan Mijn buurjongen is Nederlands
naamwoordelijk heeft de zin een naamwoordelijk gezegde. Het kampioen judo.
gezegde (nwg) naamwoordelijk gezegde (nwg) bestaat uit twee nwg: is Nederlands kampioen judo
delen: een werkwoordelijk deel en een ww. deel: is
naamwoordelijk deel. nw. deel: Nederlands kampioen judo
4. Zoek het Alle werkwoordsvormen van een zin samen. Hugo heeft de trein gemist. wwg:
werkwoordelijk heeft gemist
gezegde (wwg)
5. Zoek het onderwerp Het antwoord op de vraag wie of wat + gezegde? Geeft Omar een presentatie?
(ond) ond: Omar
6. Zoek het lijdend Het antwoord op de vraag wie of wat + gezegde + Ditte is haar sleutels verloren. lv: haar
voorwerp (lv) onderwerp? sleutels
7. Zoek het meewerkend Het antwoord op de vraag aan wie of voor wie + lk heb het boek aan Julian gegeven.
voorwerp (mv) gezegde + onderwerp + lijdend voorwerp? mv: aan Julian
8. Zoek het Het begint altijd met een voorzetsel. Dit Vigo moest wekenlang wachten op
voorzetselvoorwerp voorzetsel is een vast voorzetsel bij een zijn vakantiegeld.
(vzv) zelfstandig werkwoord of het naamwoordelijk vzv: op zijn vakantiegeld
gezegde van de zin. Dit voorzetsel kun je niet of
bijna niet vervangen door een ander voorzetsel.
9. Zoek de bijwoordelijke De bijwoordelijke bepaling geeft antwoord op Waar ben je gisteren geweest? bwb:
bepaling(en) (bwb) vragen als: waar, wanneer, waardoor, waarmee, Waar, gisteren
waarnaar, wanneer, hoe, hoeveel?
10. Zoek de bijvoeglijke De bijvoeglijke bepaling is geen zinsdeel, maar Voor de deur van het café
bepaling(en) (bvb) een deel van een ander zinsdeel. stonden twee uitsmijters in
De bijvoeglijke bepaling noemt een bijzonderheid hun bodywarmers.
een kenmerk of een eigenschap van een bvb: van het café bij deur twee bij
zelfstandig naamwoord in een zinsdeel. De uitsmijters hun bij bodywarmers
bijvoeglijke bepaling kan voor of achter het
zelfstandig naamwoord staan. Als de bijvoeglijke
bepaling achter het zelfstandig naamwoord staat,
begint hij met een voorzetsel
11. Zoek de bijstelling De bijstelling is geen zinsdeel, maar een deel van Milo verdediger in ons team, heeft zijn
een ander zinsdeel. pols gebroken. bijstelling: de
De bijstelling staat altijd tussen komma’s achter verdediger in ons team
het zelfstandig naamwoord. Hij noemt dezelfde
zaak of persoon nog een keer, maar dan met
andere woorden.
Zinsdeel/deel van zinsdeel omschrijving voorbeeld
1. Zoek de persoonsvorm. De werkwoordsvorm die verandert als je de zin in Douwe gaat naar de gymles. Douwe
een andere tijd zet (de tijdproef) en de ging naar de gymles.
werkwoordsvorm die verandert als het deel van
de zin dat het getal aangeeft, verandert (de Finn maakt een verslag.
getalproef). Finn en Douwe maken een verslag.
2. Verdeel de zin in Een woord of een groepje woorden dat je voor de Nadia I koopt I die nieuwe telefoon.
zinsdelen persoonsvorm kunt zetten. Die nieuwe telefoon I koopt I Nadia.
3. Zoek het Als er een koppelwerkwoord in de zin staat, dan Mijn buurjongen is Nederlands
naamwoordelijk heeft de zin een naamwoordelijk gezegde. Het kampioen judo.
gezegde (nwg) naamwoordelijk gezegde (nwg) bestaat uit twee nwg: is Nederlands kampioen judo
delen: een werkwoordelijk deel en een ww. deel: is
naamwoordelijk deel. nw. deel: Nederlands kampioen judo
4. Zoek het Alle werkwoordsvormen van een zin samen. Hugo heeft de trein gemist. wwg:
werkwoordelijk heeft gemist
gezegde (wwg)
5. Zoek het onderwerp Het antwoord op de vraag wie of wat + gezegde? Geeft Omar een presentatie?
(ond) ond: Omar
6. Zoek het lijdend Het antwoord op de vraag wie of wat + gezegde + Ditte is haar sleutels verloren. lv: haar
voorwerp (lv) onderwerp? sleutels
7. Zoek het meewerkend Het antwoord op de vraag aan wie of voor wie + lk heb het boek aan Julian gegeven.
voorwerp (mv) gezegde + onderwerp + lijdend voorwerp? mv: aan Julian
8. Zoek het Het begint altijd met een voorzetsel. Dit Vigo moest wekenlang wachten op
voorzetselvoorwerp voorzetsel is een vast voorzetsel bij een zijn vakantiegeld.
(vzv) zelfstandig werkwoord of het naamwoordelijk vzv: op zijn vakantiegeld
gezegde van de zin. Dit voorzetsel kun je niet of
bijna niet vervangen door een ander voorzetsel.
9. Zoek de bijwoordelijke De bijwoordelijke bepaling geeft antwoord op Waar ben je gisteren geweest? bwb:
bepaling(en) (bwb) vragen als: waar, wanneer, waardoor, waarmee, Waar, gisteren
waarnaar, wanneer, hoe, hoeveel?
10. Zoek de bijvoeglijke De bijvoeglijke bepaling is geen zinsdeel, maar Voor de deur van het café
bepaling(en) (bvb) een deel van een ander zinsdeel. stonden twee uitsmijters in
De bijvoeglijke bepaling noemt een bijzonderheid hun bodywarmers.
een kenmerk of een eigenschap van een bvb: van het café bij deur twee bij
zelfstandig naamwoord in een zinsdeel. De uitsmijters hun bij bodywarmers
bijvoeglijke bepaling kan voor of achter het
zelfstandig naamwoord staan. Als de bijvoeglijke
bepaling achter het zelfstandig naamwoord staat,
begint hij met een voorzetsel
11. Zoek de bijstelling De bijstelling is geen zinsdeel, maar een deel van Milo verdediger in ons team, heeft zijn
een ander zinsdeel. pols gebroken. bijstelling: de
De bijstelling staat altijd tussen komma’s achter verdediger in ons team
het zelfstandig naamwoord. Hij noemt dezelfde
zaak of persoon nog een keer, maar dan met
andere woorden.
