Materieel strafrecht - Rechtsgeleerdheid
Week 1
Hoorcollege 1: Schuld
- Handboek van De Hullu
- Standaardarrest (Blackout)
- Actueel vonnis (Pinkpop)
Definitie van schuld (culpa): Schuld is verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid.
• Onvoorzichtigheid: de dader overtreedt een zorgvuldigheidsnorm (geschreven
en ongeschreven)
• De overtreding moet aanmerkelijk zijn. (niet iedere overtreding levert schuld op)
• Geen schuld als de dader geen verwijt kan worden gemaakt (de verwijtbaarheid ontbreekt
bij schulduitsluitingsgronden, dus dan is er verontschuldigbare onmacht)
o Dus niet verwijtbaar wanneer je een auto ongeluk veroorzaakt door een
epileptische aanval. Maar stel je heb er medicijnen voor en die neem je niet, dan is
het geen verontschuldigbare onmacht.
Blackout arrest: een mevrouw ging door een flauwe bocht en kwam tijdens het nemen van die bocht
op de andere weghelft terecht en veroorzaakte zo een botsing met een tegenligger.
• In zijn algemeenheid kan niet worden aangegeven of één overtreding schuld
(aanmerkelijke onvoorzichtigheid) oplevert.
• Het hangt af van de aard en de ernst van de overtreding af en de omstandigheden
waaronder deze overtreding is begaan.
• Uit de ernst van de gevolgen kan niet zonder meer worden afgeleid dat sprake is van schuld.
o In het specifieke geval: het op een verkeerde weghelft terechtkomen, is in
beginsel aanmerkelijk onvoorzichtig.
o De verdachte heeft echter verklaard dat zij een blackout had en dat
zou verontschuldigbare onmacht kunnen opleveren.
o Dat heeft het hof niet onderzocht en daarom casseert de Hoge Raad.
Actueel vonnis Pinkpop. Casus: ’s nachts na afloop van het popfestival Pinkpop rijdt een man met zijn
auto drie bezoekers van het festival aan die op de weg zitten.
• De man wordt vervolgd voor dood door schuld (art. 6 WVW), subsidiair veroorzaken
van gevaar op de weg (art. 5 WVW) en verlaten van de plaats van het ongeluk terwijl
daar gewonden zijn (art. 7 WVW).
• De rechtbank spreekt de verdachte vrij voor art. 6 en veroordeelt de verdachte voor art. 5
en art. 7 Wegenverkeerswet.
Hoorcollege 2: Roekeloosheid
- Handboek van de Hullu
- Standaardarrest (inhalen verhinderen)
- Actueel vonnis (Zeeuwse snelheidsduivel)
- De nieuwe wet: art. 5a WVW
Als roekeloosheid wordt bewezen, dan kan er een hogere straf opgelegd worden.
Roekeloosheid tot 1 januari 2020: art. 175 lid 2 WVW: hogere straf bij roekeloosheid (6 ipv 3)
- Tot 1 januari gaf de wet geen definitie van roekeloosheid
, - Art. 175 lid 3 WVW: tot 1 januari kon de straf met de helft worden verhoogd op grond
van bijzondere omstandigheden (veel te hard rijden, bumperkleven, gevaarlijk inhalen,
geen voorrang verlenen, dronken rijden).
Roekeloosheid volgens Hoge raad
• Uitgangspunten van Blackout gelden
• Wel een motiveringsplicht voor de rechter
o Buitengewone onvoorzichtigheid (gewone schuld = aanmerkelijke onvoorzichtigheid)
o Zeer ernstig gevaar
o De dader is zich daarvan bewust of had zich daarvan bewust moeten zijn
Buitengewoon: je buiten het gewone verkeer plaatsen (kat en muis-spel, snelheidswedstrijd, vluchten
voor de politie, dwingen tot stilstaan op snelweg)
Actueel vonnis (Zeeuwse snelheidsduivel):
- Rijgedrag grenst aan roekeloosheid, maar is het net niet
- Wel zeer onvoorzichtig rijgedrag
- Strafverzwarende omstandigheden: veel te hard rijden en gevaarlijk inhalen
Uit art. 5a WVW blijkt dat er niet daadwerkelijk een ongeluk moet volgen, maar dat de roekeloosheid
op zich al strafbaar is. = gevaarzettingsdelict
Week 2
Hoorcollege 1: Opzet
- Handboek van de Hullu
- Het standaardarrest (HIV I)
- Een actueel vonnis (Borstendokter)
De Hullu over opzet: opzet = willens en wetens handelen
Voorwaardelijke opzet: de dader aanvaardt welbewust de aanmerkelijke kans op een bepaald gevolg
Standaardarrest HIV I: voorwaardelijke opzet
• Voorwaardelijke opzet: zich willens en wetens blootstellen aan de aanmerkelijke kans op
een bepaald gevolg
• Aanmerkelijke kans op het gevolg: de kans moet naar algemene ervaringsregels
aanmerkelijk zijn. Dus objectief vast te stellen.
• Aanmerkelijke kans betekend: reële, niet onwaarschijnlijke mogelijkheid op het
gevolg (gevaarlijke honden)
- Aanvaarding van de aanmerkelijke kans: de verdachte die ervan uitgaat dat het gevolg niet
zal intreden, heeft geen opzet, maar wel schuld.
- Wanneer de verklaringen van de verdachte en/of getuigen geen inzicht geven omtrent
hetgeen ten tijde van de gedraging in de verdachte is omgegaan, zal het bewijs van
opzet afhangen van de feitelijke omstandigheden van het geval.
- Bepaalde gedragingen zijn naar hun uiterlijke verschijningsvorm zo zeer gericht op
een bepaald gevolg dat het – behoudens contra-indicaties – niet anders kan zijn dan
dat de verdachte de aanmerkelijke kans op het desbetreffende gevolg heeft
aanvaard.
Recent Vonnis: Borstendokter
, • Het gaat hier om een arts (geen chirurg maar gynacoloog), maar had wel een praktijk
voor borstoperaties.
• Na borstvergrotingsoperaties ontstaan infecties die niet goed door de borstendokter
worden behandeld
• Hof : de verdachte heeft zich niet conform de geldende professionele standaard als
goed hulpverlener gedragen en onvoldoende zorg gedragen voor de in dit verband
vereiste reiniging en desinfectie van de benodigde ruimte en materialen.
• Veroordeling voor mishandeling, zwaar lichamelijk letsel ten gevolge hebbende (art. 300 lid
2 Sr). 2 jaar gevangenisstraf, waarvan 1 jaar voorwaardelijk en 3 jaar geen medische
behandelingen verrichten.
• Dus er moet alleen opzet zijn op de infecties, en een causaal verband met de misvormde
borsten. Het lijkt stug dat verdachte opzettelijk zijn patiënten zou besmetten, maar dus wel
voorwaardelijke opzet. (dus de aanmerkelijke kans op infecties aanvaard, omdat hij niet
goed heeft gedesinfecteerd > algemene ervaringsregels)
• Grens opzet en schuld, dus voor veiligere weg voor schuld kunnen gaan.
• Uiteindelijk sprak de rechtbank de borstendokter
vrij. Hoorcollege 2: Voorbedachte raad
De Hullu: is voorbedachte raad?
- Subjectief: moet de verdachte daadwerkelijk hebben nagedacht?
- Of Objectief: moet de verdachte tijd en gelegenheid hebben
gehad? Arrest; Voorbedachte raad II
- Criterium:
o De verdachte heeft zich gedurende enige tijd kunnen beraden op het te nemen of
het genomen besluit en hij heeft niet gehandeld in een ogenblikkelijke
gemoedsopwelling, zodat hij de gelegenheid heeft gehad na te denken over de
betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen daad en zich daarvan rekenschap te
geven.
- Contra-indicaties:
o De omstandigheid dat de besluitvorming en uitvoering in plotselinge hevige drift
plaatsvinden, dat slechts sprake is van een korte tijdsspanne tussen besluit en
uitvoering of dat de gelegenheid tot beraad eerst tijdens de uitvoering van het
besluit ontstaat
- Het is redelijk om aan te nemen dat de verdachte gebruik heeft gemaakt van de
gelegenheid en dus daadwerkelijk heeft nagedacht over de betekenis en de gevolgen van
zijn voorgenomen daad en zich daarvan rekenschap heeft gegeven.
- Dat de verdachte daadwerkelijk heeft nagedacht en zich rekenschap heeft gegeven leent
zich immers moeilijk voor strafrechtelijk bewijs, zeker in het geval dat de verklaringen van
de verdachte en/of eventuele getuigen geen inzicht geven in hetgeen voor en ten tijde van
het begaan van het feit in de verdachte is omgegaan.
- De enkele omstandigheid dat niet is komen vast te staan dat is gehandeld in een
ogenblikkelijke gemoedsopwelling, is niet toereikend om daaraan de gevolgtrekking
te verbinden dat sprake is van voorbedachte raad.
Arrest: Boksbeugel
Week 1
Hoorcollege 1: Schuld
- Handboek van De Hullu
- Standaardarrest (Blackout)
- Actueel vonnis (Pinkpop)
Definitie van schuld (culpa): Schuld is verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid.
• Onvoorzichtigheid: de dader overtreedt een zorgvuldigheidsnorm (geschreven
en ongeschreven)
• De overtreding moet aanmerkelijk zijn. (niet iedere overtreding levert schuld op)
• Geen schuld als de dader geen verwijt kan worden gemaakt (de verwijtbaarheid ontbreekt
bij schulduitsluitingsgronden, dus dan is er verontschuldigbare onmacht)
o Dus niet verwijtbaar wanneer je een auto ongeluk veroorzaakt door een
epileptische aanval. Maar stel je heb er medicijnen voor en die neem je niet, dan is
het geen verontschuldigbare onmacht.
Blackout arrest: een mevrouw ging door een flauwe bocht en kwam tijdens het nemen van die bocht
op de andere weghelft terecht en veroorzaakte zo een botsing met een tegenligger.
• In zijn algemeenheid kan niet worden aangegeven of één overtreding schuld
(aanmerkelijke onvoorzichtigheid) oplevert.
• Het hangt af van de aard en de ernst van de overtreding af en de omstandigheden
waaronder deze overtreding is begaan.
• Uit de ernst van de gevolgen kan niet zonder meer worden afgeleid dat sprake is van schuld.
o In het specifieke geval: het op een verkeerde weghelft terechtkomen, is in
beginsel aanmerkelijk onvoorzichtig.
o De verdachte heeft echter verklaard dat zij een blackout had en dat
zou verontschuldigbare onmacht kunnen opleveren.
o Dat heeft het hof niet onderzocht en daarom casseert de Hoge Raad.
Actueel vonnis Pinkpop. Casus: ’s nachts na afloop van het popfestival Pinkpop rijdt een man met zijn
auto drie bezoekers van het festival aan die op de weg zitten.
• De man wordt vervolgd voor dood door schuld (art. 6 WVW), subsidiair veroorzaken
van gevaar op de weg (art. 5 WVW) en verlaten van de plaats van het ongeluk terwijl
daar gewonden zijn (art. 7 WVW).
• De rechtbank spreekt de verdachte vrij voor art. 6 en veroordeelt de verdachte voor art. 5
en art. 7 Wegenverkeerswet.
Hoorcollege 2: Roekeloosheid
- Handboek van de Hullu
- Standaardarrest (inhalen verhinderen)
- Actueel vonnis (Zeeuwse snelheidsduivel)
- De nieuwe wet: art. 5a WVW
Als roekeloosheid wordt bewezen, dan kan er een hogere straf opgelegd worden.
Roekeloosheid tot 1 januari 2020: art. 175 lid 2 WVW: hogere straf bij roekeloosheid (6 ipv 3)
- Tot 1 januari gaf de wet geen definitie van roekeloosheid
, - Art. 175 lid 3 WVW: tot 1 januari kon de straf met de helft worden verhoogd op grond
van bijzondere omstandigheden (veel te hard rijden, bumperkleven, gevaarlijk inhalen,
geen voorrang verlenen, dronken rijden).
Roekeloosheid volgens Hoge raad
• Uitgangspunten van Blackout gelden
• Wel een motiveringsplicht voor de rechter
o Buitengewone onvoorzichtigheid (gewone schuld = aanmerkelijke onvoorzichtigheid)
o Zeer ernstig gevaar
o De dader is zich daarvan bewust of had zich daarvan bewust moeten zijn
Buitengewoon: je buiten het gewone verkeer plaatsen (kat en muis-spel, snelheidswedstrijd, vluchten
voor de politie, dwingen tot stilstaan op snelweg)
Actueel vonnis (Zeeuwse snelheidsduivel):
- Rijgedrag grenst aan roekeloosheid, maar is het net niet
- Wel zeer onvoorzichtig rijgedrag
- Strafverzwarende omstandigheden: veel te hard rijden en gevaarlijk inhalen
Uit art. 5a WVW blijkt dat er niet daadwerkelijk een ongeluk moet volgen, maar dat de roekeloosheid
op zich al strafbaar is. = gevaarzettingsdelict
Week 2
Hoorcollege 1: Opzet
- Handboek van de Hullu
- Het standaardarrest (HIV I)
- Een actueel vonnis (Borstendokter)
De Hullu over opzet: opzet = willens en wetens handelen
Voorwaardelijke opzet: de dader aanvaardt welbewust de aanmerkelijke kans op een bepaald gevolg
Standaardarrest HIV I: voorwaardelijke opzet
• Voorwaardelijke opzet: zich willens en wetens blootstellen aan de aanmerkelijke kans op
een bepaald gevolg
• Aanmerkelijke kans op het gevolg: de kans moet naar algemene ervaringsregels
aanmerkelijk zijn. Dus objectief vast te stellen.
• Aanmerkelijke kans betekend: reële, niet onwaarschijnlijke mogelijkheid op het
gevolg (gevaarlijke honden)
- Aanvaarding van de aanmerkelijke kans: de verdachte die ervan uitgaat dat het gevolg niet
zal intreden, heeft geen opzet, maar wel schuld.
- Wanneer de verklaringen van de verdachte en/of getuigen geen inzicht geven omtrent
hetgeen ten tijde van de gedraging in de verdachte is omgegaan, zal het bewijs van
opzet afhangen van de feitelijke omstandigheden van het geval.
- Bepaalde gedragingen zijn naar hun uiterlijke verschijningsvorm zo zeer gericht op
een bepaald gevolg dat het – behoudens contra-indicaties – niet anders kan zijn dan
dat de verdachte de aanmerkelijke kans op het desbetreffende gevolg heeft
aanvaard.
Recent Vonnis: Borstendokter
, • Het gaat hier om een arts (geen chirurg maar gynacoloog), maar had wel een praktijk
voor borstoperaties.
• Na borstvergrotingsoperaties ontstaan infecties die niet goed door de borstendokter
worden behandeld
• Hof : de verdachte heeft zich niet conform de geldende professionele standaard als
goed hulpverlener gedragen en onvoldoende zorg gedragen voor de in dit verband
vereiste reiniging en desinfectie van de benodigde ruimte en materialen.
• Veroordeling voor mishandeling, zwaar lichamelijk letsel ten gevolge hebbende (art. 300 lid
2 Sr). 2 jaar gevangenisstraf, waarvan 1 jaar voorwaardelijk en 3 jaar geen medische
behandelingen verrichten.
• Dus er moet alleen opzet zijn op de infecties, en een causaal verband met de misvormde
borsten. Het lijkt stug dat verdachte opzettelijk zijn patiënten zou besmetten, maar dus wel
voorwaardelijke opzet. (dus de aanmerkelijke kans op infecties aanvaard, omdat hij niet
goed heeft gedesinfecteerd > algemene ervaringsregels)
• Grens opzet en schuld, dus voor veiligere weg voor schuld kunnen gaan.
• Uiteindelijk sprak de rechtbank de borstendokter
vrij. Hoorcollege 2: Voorbedachte raad
De Hullu: is voorbedachte raad?
- Subjectief: moet de verdachte daadwerkelijk hebben nagedacht?
- Of Objectief: moet de verdachte tijd en gelegenheid hebben
gehad? Arrest; Voorbedachte raad II
- Criterium:
o De verdachte heeft zich gedurende enige tijd kunnen beraden op het te nemen of
het genomen besluit en hij heeft niet gehandeld in een ogenblikkelijke
gemoedsopwelling, zodat hij de gelegenheid heeft gehad na te denken over de
betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen daad en zich daarvan rekenschap te
geven.
- Contra-indicaties:
o De omstandigheid dat de besluitvorming en uitvoering in plotselinge hevige drift
plaatsvinden, dat slechts sprake is van een korte tijdsspanne tussen besluit en
uitvoering of dat de gelegenheid tot beraad eerst tijdens de uitvoering van het
besluit ontstaat
- Het is redelijk om aan te nemen dat de verdachte gebruik heeft gemaakt van de
gelegenheid en dus daadwerkelijk heeft nagedacht over de betekenis en de gevolgen van
zijn voorgenomen daad en zich daarvan rekenschap heeft gegeven.
- Dat de verdachte daadwerkelijk heeft nagedacht en zich rekenschap heeft gegeven leent
zich immers moeilijk voor strafrechtelijk bewijs, zeker in het geval dat de verklaringen van
de verdachte en/of eventuele getuigen geen inzicht geven in hetgeen voor en ten tijde van
het begaan van het feit in de verdachte is omgegaan.
- De enkele omstandigheid dat niet is komen vast te staan dat is gehandeld in een
ogenblikkelijke gemoedsopwelling, is niet toereikend om daaraan de gevolgtrekking
te verbinden dat sprake is van voorbedachte raad.
Arrest: Boksbeugel
