Volkenrecht - Rechtsgeleerdheid
WEEK 1
Soevereiniteit van de staat: Het meeste bepalende markant van de staat is dat hij formeel
onafhankelijk is van andere staten. De staat heeft het exclusieve recht om binnen zijn
grondgebied publiek gezag uit te oefenen, ongehinderd door en afhankelijk van andere
staten. Staten hebben binnen hun grondgebied in beginsel de vrijheid om hun eigen
politieke, sociale en economische orde te kiezen, daarbinnen naar eigen oordeel
maatschappelijke prioriteiten te stellen en de samenleving naar eigen opvatting in te
richten. Bepalend is de juridische onafhankelijkheid.
> Soevereiniteit is, naast het recht op onafhankelijkheid, ook het recht om te participeren in
de internationale rechtsorde
> Het beginsel van soevereiniteit is onlosmakelijk verbonden met het beginsel van
soevereine gelijkheid van staten. Alle staten zijn formeel gelijk en hebben in gelijke mate
aanspraak op de rechten die voortvloeien uit hun soevereiniteit. In het moderne volkenrecht
vinden we het beginsel van soevereine gelijkheid terug in art 2 lid 1 VN Handvest.
> Het beginsel van staatsimmuniteit vloeit voort uit de soevereine gelijkheid van staten.
Gelijken hebben geen gezag over elkaar. Een nationale rechter kan geen rechtsmacht in
beginsel uitoefenen over een andere staat (5 VN)
1.6.2 Staatssoevereiniteit
o Intern = staat is alleenheerser over eigen grondgebied en mag zelf over zijn
eigen bevolking bepalen wat het doet
> Interne soevereiniteit is uitoefening van rechtsmacht
o Extern = niet over andere staten oordelen m.b.t. buitenlands beleid . Geen
enkele staat kan gedwongen worden tot een bepaald buitenlands beleid
> Externe soevereiniteit is van belang voor het zijn van een staat
> Gevolg: Juridische staatsgelijkheid
karakteristieken staatssoevereiniteit.
o • Juridische gelijkheid voor staten
o • Non-interventie (geen recht op interventie/ingrijpen grondgebied andere staat)
o • Decentrale structuur
,Het non-interventiebeginsel verbiedt in ieder geval dat een staat financi 攃 lࠀ e of logistieke
steun verleent aan opstandelingen in een andere staat die tot doel hebben het beleid van de
regering te be 椃 n
ࠀ vloeden of deze omver te werpen
> Het verbod treft zowel handelingen van de staat zelf als het door een staat laten
gebruiken van zijn grondgebied voor handelingen van particulieren die schade aan andere
staten kunnen veroorzaken.
> Dit beginsel is van groot belang in het licht van de vele grensoverschrijdende gevallen van
vervuiling van water en lucht
Lotus: Internationaal recht als ‘consent based’ systeem: Regels worden gemaakt door staten
zelf op vrije instemming van staten (soeverein). Staten hebben vrije wil om zich al dan niet te
binden aan regels van internationaal recht
• Lotus: Internationaal recht is permissive systeem:
o Staten mogen alles doen totdat het verboden is in internationaal recht en ze daarmee
hebben ingestemd
o Er zijn echter uitzonderingen o.b.v. ius cogens normen (dwingend recht
van internationale normen) .
> Hieraan is een staat gebonden ongeacht instemming ervan(53 WVV). En een
schendende staat mag iedereen aansprakelijk stellen
> En als je hebt ingestemd, geldt pacta sunt sarvanda(26 WVV): gebonden aan
verdrag zodra ondertekend, geratificeerd en verdrag van kracht is
>• Art. 103 jo. 25 HV – Handvest kan verdrag op zij zetten
o Maar moet zich wel houden aan ius cogens normen
> 27 WVV: Staat kan zich niet beroepen op nationaal recht om aan
verdagsverplichtingen te ontkomen
Uit Lotus zaak blijkt dat staten vanwege soevereiniteit internationaal recht kunnen maken
doormiddel van instemming.
Leerstuk voorbehouden:
Idee hierachter is de decentrale structuur: dat er geen hogere macht is die kan zeggen tegen de staat
dat je je aan de regels moet houden. 2e punt is dat staten alleen gebonden zijn aan regels waar ze
expliciet uitdrukken dat ze hiermee instemmen (Lotus)
Voorbehouden = rechtsgevolg van eenzijdige handeling waardoor individuele staten delen van het
verdrag kunnen wijzigen of uitsluiten (art. 2 lid 1 sub d WVV).
,Voordeel: flexibel, soevereiniteit van staten. Lastig om alle landen het eens te laten worden over alle
woorden, punten en komma’s. Zo krijg je zo veel mogelijk staten aan boord.
Reservations to the Genocide Convention (advies IGH)
> hier wordt de vrijheid van staten om voorbehouden te maken begrenst door doel en
voorwerp van het verdrag
> Het Hof oordeelde dat het belang van universele participatie bij het verdrag het
onontkoombaar maakt dat staten voorbehouden moeten kunnen maken, maar dat dit
er niet toe mag leiden dat het doel van het verdrag wordt opgeofferd. Het Hof
aanvaardde dus dat staten voorbehouden konden maken zolang deze niet strijdig waren
met voorwerp en doel van het Verdrag, maar voegde daaraan toe dat het aan elke
afzonderlijke staat was om de geldigheid van een voorbehoud te bepalen
Rechtsvraag: mogen voorbehouden bij het genocide verdrag?
Rawle Kennedy v Trinidad and Tobago
Wie: Rawle Kennedy versus Trinidad en
Tobago Rechtsvraag: Is het voorbehoud in
casus geldig? Forum: Mensenrechtencomité
Casus: Rawle Kennedy was veroordeeld tot de doodstraf en had een individuele krachtenprocedure
opgestart voor de Mensenrechtencomité. Trinidad en Tobago hadden echter een voorbehoud
gemaakt bij het Optionele Protocol bij het IVBPR: dat land erkende het individuele klachtenrecht
niet voor wat betreft gevangen die tot de doodstraf waren veroordeeld.
Uitspraak: Mensenrechtencomite bepaalt zelf over de toelaatbaarheid van de staat en niet de staat
zelf. Dit wijkt af van wat IGH en WVV zegt. Kijk foto van wg week 1. Volgens deze comite heeft
het voorbehoud geen effect. Je bent alsnog gebonden aan het verdrag, ookal heb je voorbehoud
gemaakt. En voorbehoud bestaat dus eig niet. Dat is gebaseerd op severability: voorbehoud wordt
gescheiden van de rest van het verdrag. Idee hierbij is dat belangen van burgers onderdrukt
worden en dan wordt er niet gekeken naar belang van staat maar burger. Dus
mensenrechtencomite onderdrukt hiermee de decentrale structuur omdat het meer gaat om
belangen van burgers dan staten en die vrijheid van staten worden hiermee onderdrukt.
Het is aan het Mensenrechtencomite om te bepalen of een voorbehoud geldig is of niet. Het
voorbehoud in deze zaak is in strijd met doel en voorwerp van het desbetreffende verdrag, omdat
het het onmogelijk maakt voor een groep mensen om zich op het verdrag te beroepen
Rechtsvragen:
, 1. wie bepaalt over de toelaatbaarheid van een voorbehoud
2. Wie bepaalt over de aard van het voorbehoud
3. Wat zijn de gevolgen voor de verdragsrelatie
Voorwerp hierbij is dat zoveel staten zich binden aan het verdrag. Maar ze mogen niet in strijd met het
doel van het verdrag zich binden d.m.v voorbehouden.
Antwoorden vragen
1. Staten bepalen of zij een voorbehoud van een ander toestaan.
2. Staten bepalen ook of een voorbehoud in strijd is met het doel en voorwerp van het verdrag
3. Er is geen verdragsrelatie als een voorbehoud in strijd is met het doel en voorwerp van
het verdrag.
Art. 14 Verdrag van Wenen: als je je verdrag hebt ondertekend maar niet geratificeerd, ben
je officieel niet gebonden aan het verdrag en heb je geen verdragsrelatie.
Art. 18 Verdag van Wenen jo 19 sub c: ookal niet geratificeerd, moet je alsnog
na ondertekenen niet handelen in strijd met doel en voorwerp van het verdrag
18 WVV: Als het voorbehoud tegen het voorwerp en doel van het verdrag is, kan de staat geen
verdragspartij worden.
De verdragsrelatie is afhankelijk van instemming van beide staten, Art. 19-21 WVV geeft meerdere
reactiemogelijkheden:
1. Acceptatie
2. Niks (als je niet binnen 12 maanden reageert, wordt verondersteld dat je
het accepteert)
3. Afwijzen, maar behouden van overige verdragsrelaties.
1. Verdrag blijft in stand, met uitzondering van ene artikel, m.b.t. die partijen
2. wederkerig
4. Afwijzen, hele verdrag geldt niet tussen die twee staten.
WEEK 1
Soevereiniteit van de staat: Het meeste bepalende markant van de staat is dat hij formeel
onafhankelijk is van andere staten. De staat heeft het exclusieve recht om binnen zijn
grondgebied publiek gezag uit te oefenen, ongehinderd door en afhankelijk van andere
staten. Staten hebben binnen hun grondgebied in beginsel de vrijheid om hun eigen
politieke, sociale en economische orde te kiezen, daarbinnen naar eigen oordeel
maatschappelijke prioriteiten te stellen en de samenleving naar eigen opvatting in te
richten. Bepalend is de juridische onafhankelijkheid.
> Soevereiniteit is, naast het recht op onafhankelijkheid, ook het recht om te participeren in
de internationale rechtsorde
> Het beginsel van soevereiniteit is onlosmakelijk verbonden met het beginsel van
soevereine gelijkheid van staten. Alle staten zijn formeel gelijk en hebben in gelijke mate
aanspraak op de rechten die voortvloeien uit hun soevereiniteit. In het moderne volkenrecht
vinden we het beginsel van soevereine gelijkheid terug in art 2 lid 1 VN Handvest.
> Het beginsel van staatsimmuniteit vloeit voort uit de soevereine gelijkheid van staten.
Gelijken hebben geen gezag over elkaar. Een nationale rechter kan geen rechtsmacht in
beginsel uitoefenen over een andere staat (5 VN)
1.6.2 Staatssoevereiniteit
o Intern = staat is alleenheerser over eigen grondgebied en mag zelf over zijn
eigen bevolking bepalen wat het doet
> Interne soevereiniteit is uitoefening van rechtsmacht
o Extern = niet over andere staten oordelen m.b.t. buitenlands beleid . Geen
enkele staat kan gedwongen worden tot een bepaald buitenlands beleid
> Externe soevereiniteit is van belang voor het zijn van een staat
> Gevolg: Juridische staatsgelijkheid
karakteristieken staatssoevereiniteit.
o • Juridische gelijkheid voor staten
o • Non-interventie (geen recht op interventie/ingrijpen grondgebied andere staat)
o • Decentrale structuur
,Het non-interventiebeginsel verbiedt in ieder geval dat een staat financi 攃 lࠀ e of logistieke
steun verleent aan opstandelingen in een andere staat die tot doel hebben het beleid van de
regering te be 椃 n
ࠀ vloeden of deze omver te werpen
> Het verbod treft zowel handelingen van de staat zelf als het door een staat laten
gebruiken van zijn grondgebied voor handelingen van particulieren die schade aan andere
staten kunnen veroorzaken.
> Dit beginsel is van groot belang in het licht van de vele grensoverschrijdende gevallen van
vervuiling van water en lucht
Lotus: Internationaal recht als ‘consent based’ systeem: Regels worden gemaakt door staten
zelf op vrije instemming van staten (soeverein). Staten hebben vrije wil om zich al dan niet te
binden aan regels van internationaal recht
• Lotus: Internationaal recht is permissive systeem:
o Staten mogen alles doen totdat het verboden is in internationaal recht en ze daarmee
hebben ingestemd
o Er zijn echter uitzonderingen o.b.v. ius cogens normen (dwingend recht
van internationale normen) .
> Hieraan is een staat gebonden ongeacht instemming ervan(53 WVV). En een
schendende staat mag iedereen aansprakelijk stellen
> En als je hebt ingestemd, geldt pacta sunt sarvanda(26 WVV): gebonden aan
verdrag zodra ondertekend, geratificeerd en verdrag van kracht is
>• Art. 103 jo. 25 HV – Handvest kan verdrag op zij zetten
o Maar moet zich wel houden aan ius cogens normen
> 27 WVV: Staat kan zich niet beroepen op nationaal recht om aan
verdagsverplichtingen te ontkomen
Uit Lotus zaak blijkt dat staten vanwege soevereiniteit internationaal recht kunnen maken
doormiddel van instemming.
Leerstuk voorbehouden:
Idee hierachter is de decentrale structuur: dat er geen hogere macht is die kan zeggen tegen de staat
dat je je aan de regels moet houden. 2e punt is dat staten alleen gebonden zijn aan regels waar ze
expliciet uitdrukken dat ze hiermee instemmen (Lotus)
Voorbehouden = rechtsgevolg van eenzijdige handeling waardoor individuele staten delen van het
verdrag kunnen wijzigen of uitsluiten (art. 2 lid 1 sub d WVV).
,Voordeel: flexibel, soevereiniteit van staten. Lastig om alle landen het eens te laten worden over alle
woorden, punten en komma’s. Zo krijg je zo veel mogelijk staten aan boord.
Reservations to the Genocide Convention (advies IGH)
> hier wordt de vrijheid van staten om voorbehouden te maken begrenst door doel en
voorwerp van het verdrag
> Het Hof oordeelde dat het belang van universele participatie bij het verdrag het
onontkoombaar maakt dat staten voorbehouden moeten kunnen maken, maar dat dit
er niet toe mag leiden dat het doel van het verdrag wordt opgeofferd. Het Hof
aanvaardde dus dat staten voorbehouden konden maken zolang deze niet strijdig waren
met voorwerp en doel van het Verdrag, maar voegde daaraan toe dat het aan elke
afzonderlijke staat was om de geldigheid van een voorbehoud te bepalen
Rechtsvraag: mogen voorbehouden bij het genocide verdrag?
Rawle Kennedy v Trinidad and Tobago
Wie: Rawle Kennedy versus Trinidad en
Tobago Rechtsvraag: Is het voorbehoud in
casus geldig? Forum: Mensenrechtencomité
Casus: Rawle Kennedy was veroordeeld tot de doodstraf en had een individuele krachtenprocedure
opgestart voor de Mensenrechtencomité. Trinidad en Tobago hadden echter een voorbehoud
gemaakt bij het Optionele Protocol bij het IVBPR: dat land erkende het individuele klachtenrecht
niet voor wat betreft gevangen die tot de doodstraf waren veroordeeld.
Uitspraak: Mensenrechtencomite bepaalt zelf over de toelaatbaarheid van de staat en niet de staat
zelf. Dit wijkt af van wat IGH en WVV zegt. Kijk foto van wg week 1. Volgens deze comite heeft
het voorbehoud geen effect. Je bent alsnog gebonden aan het verdrag, ookal heb je voorbehoud
gemaakt. En voorbehoud bestaat dus eig niet. Dat is gebaseerd op severability: voorbehoud wordt
gescheiden van de rest van het verdrag. Idee hierbij is dat belangen van burgers onderdrukt
worden en dan wordt er niet gekeken naar belang van staat maar burger. Dus
mensenrechtencomite onderdrukt hiermee de decentrale structuur omdat het meer gaat om
belangen van burgers dan staten en die vrijheid van staten worden hiermee onderdrukt.
Het is aan het Mensenrechtencomite om te bepalen of een voorbehoud geldig is of niet. Het
voorbehoud in deze zaak is in strijd met doel en voorwerp van het desbetreffende verdrag, omdat
het het onmogelijk maakt voor een groep mensen om zich op het verdrag te beroepen
Rechtsvragen:
, 1. wie bepaalt over de toelaatbaarheid van een voorbehoud
2. Wie bepaalt over de aard van het voorbehoud
3. Wat zijn de gevolgen voor de verdragsrelatie
Voorwerp hierbij is dat zoveel staten zich binden aan het verdrag. Maar ze mogen niet in strijd met het
doel van het verdrag zich binden d.m.v voorbehouden.
Antwoorden vragen
1. Staten bepalen of zij een voorbehoud van een ander toestaan.
2. Staten bepalen ook of een voorbehoud in strijd is met het doel en voorwerp van het verdrag
3. Er is geen verdragsrelatie als een voorbehoud in strijd is met het doel en voorwerp van
het verdrag.
Art. 14 Verdrag van Wenen: als je je verdrag hebt ondertekend maar niet geratificeerd, ben
je officieel niet gebonden aan het verdrag en heb je geen verdragsrelatie.
Art. 18 Verdag van Wenen jo 19 sub c: ookal niet geratificeerd, moet je alsnog
na ondertekenen niet handelen in strijd met doel en voorwerp van het verdrag
18 WVV: Als het voorbehoud tegen het voorwerp en doel van het verdrag is, kan de staat geen
verdragspartij worden.
De verdragsrelatie is afhankelijk van instemming van beide staten, Art. 19-21 WVV geeft meerdere
reactiemogelijkheden:
1. Acceptatie
2. Niks (als je niet binnen 12 maanden reageert, wordt verondersteld dat je
het accepteert)
3. Afwijzen, maar behouden van overige verdragsrelaties.
1. Verdrag blijft in stand, met uitzondering van ene artikel, m.b.t. die partijen
2. wederkerig
4. Afwijzen, hele verdrag geldt niet tussen die twee staten.
