Samenvattingen Staatsrecht
Inhoud
Hoofdstuk 1............................................................................................................................................2
1.1 De Nederlandse Staat...................................................................................................................2
1.2 Nederlanders en vreemdelingen..................................................................................................2
1.3 bronnen van staatsrecht...............................................................................................................3
Hoofdstuk 3............................................................................................................................................4
3.1 Van statenbond tot gedecentraliseerde eenheidsstaat................................................................4
3.2 Scheiding en spreiding van macht................................................................................................4
3.3 Staatshoofd en Koninklijk Huis.....................................................................................................5
Hoofdstuk 2............................................................................................................................................5
2.1 Grondrechten...............................................................................................................................5
2.2 Klassieke grondrechten.................................................................................................................5
2.3 Sociale grondrechten....................................................................................................................6
2.4 Toezicht op de naleving van grondrechten...................................................................................6
Hoofdstuk 4............................................................................................................................................6
4.1 Ontwikkeling van de parlementaire constitutionele monarchie...................................................6
4.2 Kiesstelsel.....................................................................................................................................7
4.3 Regering........................................................................................................................................8
4.4 Parlement.....................................................................................................................................8
Hoofdstuk 5............................................................................................................................................9
5.1 Wetten in formele en materiële zin..............................................................................................9
5.2 Totstandkoming van een wet in formele zin.................................................................................9
5.3 Procedure voor de Grondwet en begrotingswetten...................................................................10
5.4 Delegatie van regelgeving...........................................................................................................12
5.5 Burgerparticipatie.......................................................................................................................12
, Hoofdstuk 1
1.1 De Nederlandse Staat
We spreken van een staat als er een gemeenschap is van mensen op een bepaald
grondgebied, waarover een organisatie het hoogste gezag uitoefent.
Grondgebied (territorium) Kent grenzen die tot stand zijn gekomen door oorlogen en
in een verdrag zijn vastgelegd met buurlanden. Het luchtruim en de territoriale zone (zee)
hoort bij het grondgebied van de Staat.
Gemeenschap Gevormd door mensen die daartoe behoren vanwege hun afstamming
of die de nationaliteit van de staat hebben verkregen. Bestaat uit mensen met een
verschillende taal, godsdienst, cultuur en geschiedenis, die zich met elkaar verbonden
voelen.
Gezag Het hoogste gezag van de staat is gericht op het scheppen en handhaven van
orde en recht.
Geweldsmonopolie Om te voorkomen dat burgers voor eigen rechter gaan spelen,
mag allen het hoogste gezag geweld gebruiken.
Staat Het land en het gezag (overheid).
De staat is soeverein, dus zelfstandig en ondeelbare eenheid. De Nederlandse staat is een
rechtspersoon naar burgerlijk recht.
De staat zorgt ervoor dat het algemeen belang wordt gediend. De overheid vervult haar
taken door als wetgever op te treden, door de staat te besturen en d.m.v. rechtspraak.
Hoofdlijnen van het staatsrecht:
- Inrichting van de staat en verdeling van bevoegdheden.
- Handhaving individuele vrijheden van de burger.
- Rechtspraak en rechtsbescherming tegen de overheid.
- Totstandkoming, gelding en handhaving van het recht.
Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit:
- Nederland met overzeese BES-eilanden
- Aruba
- Curaçao
- Sint Maarten
Het Statuut Een staatsregeling waarin afspraken zijn vastgelegd over de onderlinge
verhoudingen in het Koninkrijk en de samenwerking.
Rijkswet Wetten die van toepassing zijn in het gehele Koninkrijk.
1.2 Nederlanders en vreemdelingen
Rechtsgevolgen van het Nederlanderschap:
1. Nederlanders hebben vrije toegang tot Nederland en kunnen nooit uit het land worden
gezet
2. Het Nederlandse Wetboek van Strafrecht is ook van toepassing op Nederlanders in het
buitenland. Deze wet heeft exterritoriale werking.
3. Nederlands die in het buitenland gevangengenomen worden krijgen diplomatieke
bescherming. Er wordt geprobeerd dat ze in Nederland hun straf mogen uitzitten en
moeten door de buitenlandse staat goed worden behandeld.
4. Nederlanders worden niet aan andere staten uitgeleverd.
2
Inhoud
Hoofdstuk 1............................................................................................................................................2
1.1 De Nederlandse Staat...................................................................................................................2
1.2 Nederlanders en vreemdelingen..................................................................................................2
1.3 bronnen van staatsrecht...............................................................................................................3
Hoofdstuk 3............................................................................................................................................4
3.1 Van statenbond tot gedecentraliseerde eenheidsstaat................................................................4
3.2 Scheiding en spreiding van macht................................................................................................4
3.3 Staatshoofd en Koninklijk Huis.....................................................................................................5
Hoofdstuk 2............................................................................................................................................5
2.1 Grondrechten...............................................................................................................................5
2.2 Klassieke grondrechten.................................................................................................................5
2.3 Sociale grondrechten....................................................................................................................6
2.4 Toezicht op de naleving van grondrechten...................................................................................6
Hoofdstuk 4............................................................................................................................................6
4.1 Ontwikkeling van de parlementaire constitutionele monarchie...................................................6
4.2 Kiesstelsel.....................................................................................................................................7
4.3 Regering........................................................................................................................................8
4.4 Parlement.....................................................................................................................................8
Hoofdstuk 5............................................................................................................................................9
5.1 Wetten in formele en materiële zin..............................................................................................9
5.2 Totstandkoming van een wet in formele zin.................................................................................9
5.3 Procedure voor de Grondwet en begrotingswetten...................................................................10
5.4 Delegatie van regelgeving...........................................................................................................12
5.5 Burgerparticipatie.......................................................................................................................12
, Hoofdstuk 1
1.1 De Nederlandse Staat
We spreken van een staat als er een gemeenschap is van mensen op een bepaald
grondgebied, waarover een organisatie het hoogste gezag uitoefent.
Grondgebied (territorium) Kent grenzen die tot stand zijn gekomen door oorlogen en
in een verdrag zijn vastgelegd met buurlanden. Het luchtruim en de territoriale zone (zee)
hoort bij het grondgebied van de Staat.
Gemeenschap Gevormd door mensen die daartoe behoren vanwege hun afstamming
of die de nationaliteit van de staat hebben verkregen. Bestaat uit mensen met een
verschillende taal, godsdienst, cultuur en geschiedenis, die zich met elkaar verbonden
voelen.
Gezag Het hoogste gezag van de staat is gericht op het scheppen en handhaven van
orde en recht.
Geweldsmonopolie Om te voorkomen dat burgers voor eigen rechter gaan spelen,
mag allen het hoogste gezag geweld gebruiken.
Staat Het land en het gezag (overheid).
De staat is soeverein, dus zelfstandig en ondeelbare eenheid. De Nederlandse staat is een
rechtspersoon naar burgerlijk recht.
De staat zorgt ervoor dat het algemeen belang wordt gediend. De overheid vervult haar
taken door als wetgever op te treden, door de staat te besturen en d.m.v. rechtspraak.
Hoofdlijnen van het staatsrecht:
- Inrichting van de staat en verdeling van bevoegdheden.
- Handhaving individuele vrijheden van de burger.
- Rechtspraak en rechtsbescherming tegen de overheid.
- Totstandkoming, gelding en handhaving van het recht.
Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit:
- Nederland met overzeese BES-eilanden
- Aruba
- Curaçao
- Sint Maarten
Het Statuut Een staatsregeling waarin afspraken zijn vastgelegd over de onderlinge
verhoudingen in het Koninkrijk en de samenwerking.
Rijkswet Wetten die van toepassing zijn in het gehele Koninkrijk.
1.2 Nederlanders en vreemdelingen
Rechtsgevolgen van het Nederlanderschap:
1. Nederlanders hebben vrije toegang tot Nederland en kunnen nooit uit het land worden
gezet
2. Het Nederlandse Wetboek van Strafrecht is ook van toepassing op Nederlanders in het
buitenland. Deze wet heeft exterritoriale werking.
3. Nederlands die in het buitenland gevangengenomen worden krijgen diplomatieke
bescherming. Er wordt geprobeerd dat ze in Nederland hun straf mogen uitzitten en
moeten door de buitenlandse staat goed worden behandeld.
4. Nederlanders worden niet aan andere staten uitgeleverd.
2
