VWO Aardrijkskunde Arm & Rijk
Hoofdstuk 1
§1 Leven in Ethiopië
De voedselcrisis in Ethiopië wordt ook wel de groene honger genoemd. Toch valt er
evenveel neerslag jaarlijks als in Nederlands. Om meer te begrijpen hoe zulke problemen
toch ontstaan maak je een Geografisch Beeld.
Eerst let je op de ligging van het gebied. Je maakt onderscheid tussen de absolute en
relatieve ligging. De absolute ligging wordt aangegeven in coördinaten op het geografisch
graadnet. Bij relatieve ligging horen dingen als bereikbaarheid en isolement. Dit heeft weer
te maken met relatieve afstand.
Over infrastructuur in Ethiopië kun je kort zijn. Er ligt slechts 42.00km aan wegen, daarvan is
maar 13% verhard. Grote gebieden in Ethiopië zijn niet aangesloten op het wegennet en zijn
dus onbereikbaar. Er is 1 spoorweg van Ethiopië naar Djibouti. Hierdoor kan Ethiopië de zee
weer bereiken. Ethiopië heeft 4 internationale vliegvelden en 10 regionale vliegveldjes.
Ethiopië telde in 2009 bijna 90 miljoen inwoners. Het is het een na grootste land qua
bevolkingsomvang in Afrika. De natuurlijke bevolkingsgroei is 3,2% per jaar en de hoogste
ter wereld. Het sterftecijfer ligt niet extreem hoog maar er is wel veel sprake van verborgen
kindersterfte, 1/9 sterft voor zijn vijfde ten gevolge van chronische ondervoeding. 80
miljoen inwoners wonen nog op het platteland, maar door de grote armoede is de stad erg
aantrekkelijk geworden. Het huidige aantal inwoners zal daardoor snel verdubbelen. Addis
Abeba, de hoofdstad, is een echte primate city, een stad die vergeleken met de andere
steden in het land ver voor ligt qua economie, politiek etc. Ruim driekwart van de inwoners
woont in de centrale en noordelijke hooglanden.
Er zijn vele verschillende etnische groepen in Ethiopië. De communicatie is dus moeilijk,
maar dit wordt opgelost door het Engels als lingua franca, dit is de belangrijkste vreemde
taal die wordt onderwezen. 60% van de mensen is christen. Er is een hoge graad van
analfabetisme in het land, slechts de helft van de mensen kan lezen en schrijven. Een good
governance houdt in dat men naar de rechter kan stappen als dingen verkeerd worden
geregeld, als ambtenaars niet corrupt zijn en als het systeem transparant is. Mensen
moeten kunnen zien wat er gebeurd. In Ethiopië is er nog altijd geen sprake van een good
governance.
De huidige republiek Ethiopië bestaat uit een federatie van 9 staten die een autonomie
hebben. Dit houdt zelfbestuur in. Ze kozen hiervoor om de etnische groepen bij elkaar te
houden. Toch zijn de etnische tegenstellingen er niet minder op geworden.
Het BBP per inwoner in 2008 was 180 euro. De meeste mensen zoeken werk in landbouw.
De bijdrage van landbouw aan de export is dan ook 80%. In het oosten en noorden is er veel
sprake van extensieve veeteelt. In de dichter bevolkte bergstreken worden gewassen
geteeld. Ethiopië is een bekend koffieland. Ruilvoet is de verhouding tussen de exportprijzen
en de importprijzen. De ruilvoet in Ethiopië is erg verslechterd. Er is weinig werk te vinden in
de industriële sector.
, Ethiopië krijgt veel buitenlandse hulp. Het kan bestaan uit het leveren van kennis en
kapitaal, dit kan door middel van leningen, schenkingen en investeringen. Dit laatste noemt
men directe buitenlandse investeringen. Ethiopië lokt dit soort landen door geen belasting
te vragen. Het land moet nog steeds schade verwerken van de oorlog met Eritrea. De
overgang van oorlogs- naar vredeseconomie is zwaar. Een groot probleem is ook
werkloosheid, 1 op de 3 mensen heeft geen werk. Grote aantallen trekken naar de steden
waar ze vluchten in de zogenaamde informele sector, mensen gaan zwart werken. Toerisme
is wel een positieve stimulans voor de economie van Ethiopië.
§2 Ethiopië, een paradijs boven de evenaar?
Het Ethiopische hoogland functioneert als 1 van de watertorens van Afrika. Er zijn veel
beken en rivieren. De vochtige hooglanden worden omsloten door drogere savannes,
steppes en halfwoestijnen, dit wordt weer doorsneden door Rift Valley, een reusachtig
breukenstelsel waarlangs het Afrikaanse continent steeds verder scheurt. Ondanks het aan
de evenaar ligt is er in grote delen een gematigd klimaat. Er is nauwelijks verschil tussen
seizoenen. De hoeveelheid neerslag wisselt daarentegen wel. Hoe droger, hoe extensiever
de veehouderij. De variatie in de drogere gebieden is groot, het ene jaar valt er in het natte
seizoen veel, soms valt er niks. Dit heet neerslagvariabiliteit. Je hebt 4 neerslaggebieden in
Ethiopië:
- De aride of droge zone : Ronduit droog, maximaal 200 mm regen in 3
wintermaanden. Dit is in het noordoosten. Verder naar het westen valt 500 mm
verspreid over 2 seizoenen. De vegetatie in dit soort gebieden zijn struikjes en korte
grassen
- De semi-aride of half-droge zone : Aan de rand van het hoogland beneden de 1500
meter. 2 natte perioden, 500-700 mm regen. De bodems zijn iets vruchtbaarder.
- De subhumide of vrij natte zone : Hoger gelegen rondom het hoogland, een
halfjaar regen. Er worden voedselgewassen verbouwd.
- De humide of zeer natte zone : Het hoogland heeft tijdens de zomerperiode ook de
regenperiode en het valt dan met bakken uit de lucht. Tussen de 1500 en 2500 mm
per jaar. Het bestaat dus uit tropische bossen.
Dankzij het reliëf kunnen er stuwmeren worden aangelegd om irrigatie-projecten op te
zetten. Dan zouden nog meer gebieden geschikt zijn voor land en tuinbouw. De productie is
nu nog in handen van kleine boeren. De agrarische productie is oneerlijk verdeeld. Meestal
is er in het midden en het westen een graanoverschot maar door de slechte infrastructuur
kan dit de rest van het land niet bereiken.
De hoge agrarische bevolkingsdichtheid leidt tot ontbossing van de hellingen en versterkt de
bodemuitputting. Door watererosie spoelt de grond weg. Drogere gebieden hebben last van
overbegrazing. Al deze processen zorgen voor bodemdegradatie. Hierdoor ontstaan grote
overstromingen. De handelsbalans van Ethiopië is ontzettend slecht omdat er nog steeds
voedselproducten moeten worden ingekocht.
Hoofdstuk 1
§1 Leven in Ethiopië
De voedselcrisis in Ethiopië wordt ook wel de groene honger genoemd. Toch valt er
evenveel neerslag jaarlijks als in Nederlands. Om meer te begrijpen hoe zulke problemen
toch ontstaan maak je een Geografisch Beeld.
Eerst let je op de ligging van het gebied. Je maakt onderscheid tussen de absolute en
relatieve ligging. De absolute ligging wordt aangegeven in coördinaten op het geografisch
graadnet. Bij relatieve ligging horen dingen als bereikbaarheid en isolement. Dit heeft weer
te maken met relatieve afstand.
Over infrastructuur in Ethiopië kun je kort zijn. Er ligt slechts 42.00km aan wegen, daarvan is
maar 13% verhard. Grote gebieden in Ethiopië zijn niet aangesloten op het wegennet en zijn
dus onbereikbaar. Er is 1 spoorweg van Ethiopië naar Djibouti. Hierdoor kan Ethiopië de zee
weer bereiken. Ethiopië heeft 4 internationale vliegvelden en 10 regionale vliegveldjes.
Ethiopië telde in 2009 bijna 90 miljoen inwoners. Het is het een na grootste land qua
bevolkingsomvang in Afrika. De natuurlijke bevolkingsgroei is 3,2% per jaar en de hoogste
ter wereld. Het sterftecijfer ligt niet extreem hoog maar er is wel veel sprake van verborgen
kindersterfte, 1/9 sterft voor zijn vijfde ten gevolge van chronische ondervoeding. 80
miljoen inwoners wonen nog op het platteland, maar door de grote armoede is de stad erg
aantrekkelijk geworden. Het huidige aantal inwoners zal daardoor snel verdubbelen. Addis
Abeba, de hoofdstad, is een echte primate city, een stad die vergeleken met de andere
steden in het land ver voor ligt qua economie, politiek etc. Ruim driekwart van de inwoners
woont in de centrale en noordelijke hooglanden.
Er zijn vele verschillende etnische groepen in Ethiopië. De communicatie is dus moeilijk,
maar dit wordt opgelost door het Engels als lingua franca, dit is de belangrijkste vreemde
taal die wordt onderwezen. 60% van de mensen is christen. Er is een hoge graad van
analfabetisme in het land, slechts de helft van de mensen kan lezen en schrijven. Een good
governance houdt in dat men naar de rechter kan stappen als dingen verkeerd worden
geregeld, als ambtenaars niet corrupt zijn en als het systeem transparant is. Mensen
moeten kunnen zien wat er gebeurd. In Ethiopië is er nog altijd geen sprake van een good
governance.
De huidige republiek Ethiopië bestaat uit een federatie van 9 staten die een autonomie
hebben. Dit houdt zelfbestuur in. Ze kozen hiervoor om de etnische groepen bij elkaar te
houden. Toch zijn de etnische tegenstellingen er niet minder op geworden.
Het BBP per inwoner in 2008 was 180 euro. De meeste mensen zoeken werk in landbouw.
De bijdrage van landbouw aan de export is dan ook 80%. In het oosten en noorden is er veel
sprake van extensieve veeteelt. In de dichter bevolkte bergstreken worden gewassen
geteeld. Ethiopië is een bekend koffieland. Ruilvoet is de verhouding tussen de exportprijzen
en de importprijzen. De ruilvoet in Ethiopië is erg verslechterd. Er is weinig werk te vinden in
de industriële sector.
, Ethiopië krijgt veel buitenlandse hulp. Het kan bestaan uit het leveren van kennis en
kapitaal, dit kan door middel van leningen, schenkingen en investeringen. Dit laatste noemt
men directe buitenlandse investeringen. Ethiopië lokt dit soort landen door geen belasting
te vragen. Het land moet nog steeds schade verwerken van de oorlog met Eritrea. De
overgang van oorlogs- naar vredeseconomie is zwaar. Een groot probleem is ook
werkloosheid, 1 op de 3 mensen heeft geen werk. Grote aantallen trekken naar de steden
waar ze vluchten in de zogenaamde informele sector, mensen gaan zwart werken. Toerisme
is wel een positieve stimulans voor de economie van Ethiopië.
§2 Ethiopië, een paradijs boven de evenaar?
Het Ethiopische hoogland functioneert als 1 van de watertorens van Afrika. Er zijn veel
beken en rivieren. De vochtige hooglanden worden omsloten door drogere savannes,
steppes en halfwoestijnen, dit wordt weer doorsneden door Rift Valley, een reusachtig
breukenstelsel waarlangs het Afrikaanse continent steeds verder scheurt. Ondanks het aan
de evenaar ligt is er in grote delen een gematigd klimaat. Er is nauwelijks verschil tussen
seizoenen. De hoeveelheid neerslag wisselt daarentegen wel. Hoe droger, hoe extensiever
de veehouderij. De variatie in de drogere gebieden is groot, het ene jaar valt er in het natte
seizoen veel, soms valt er niks. Dit heet neerslagvariabiliteit. Je hebt 4 neerslaggebieden in
Ethiopië:
- De aride of droge zone : Ronduit droog, maximaal 200 mm regen in 3
wintermaanden. Dit is in het noordoosten. Verder naar het westen valt 500 mm
verspreid over 2 seizoenen. De vegetatie in dit soort gebieden zijn struikjes en korte
grassen
- De semi-aride of half-droge zone : Aan de rand van het hoogland beneden de 1500
meter. 2 natte perioden, 500-700 mm regen. De bodems zijn iets vruchtbaarder.
- De subhumide of vrij natte zone : Hoger gelegen rondom het hoogland, een
halfjaar regen. Er worden voedselgewassen verbouwd.
- De humide of zeer natte zone : Het hoogland heeft tijdens de zomerperiode ook de
regenperiode en het valt dan met bakken uit de lucht. Tussen de 1500 en 2500 mm
per jaar. Het bestaat dus uit tropische bossen.
Dankzij het reliëf kunnen er stuwmeren worden aangelegd om irrigatie-projecten op te
zetten. Dan zouden nog meer gebieden geschikt zijn voor land en tuinbouw. De productie is
nu nog in handen van kleine boeren. De agrarische productie is oneerlijk verdeeld. Meestal
is er in het midden en het westen een graanoverschot maar door de slechte infrastructuur
kan dit de rest van het land niet bereiken.
De hoge agrarische bevolkingsdichtheid leidt tot ontbossing van de hellingen en versterkt de
bodemuitputting. Door watererosie spoelt de grond weg. Drogere gebieden hebben last van
overbegrazing. Al deze processen zorgen voor bodemdegradatie. Hierdoor ontstaan grote
overstromingen. De handelsbalans van Ethiopië is ontzettend slecht omdat er nog steeds
voedselproducten moeten worden ingekocht.
