VWO Economie Wereldeconomie
Hoofdstuk 1
De welvaartsindicator in een bepaald land wordt bepaald via het bruto binnenlands product
(bbp) per hoofd van de bevolking. Hoe hoger het bbp per hoofd van bevolking, hoe
welvarender de mensen in een land worden gezien. Om het bbp met andere landen te
kunnen vergelijken, wordt het omgerekend in een bepaalde munt, meestal de dollar. Dat is
tegen de wisselkoers op dat moment of het gemiddelde van de wisselkoers over een jaar.
Tot de OESO (de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) behoren de
traditionele industrielanden. Ze worden ook wel hogeinkomenslanden genoemd. Hierbij
horen: West-Europa, de VS, Canada, Japan. Tegenwoordig horen hier ook Mexico en Israël
bij.
Het bbp per hoofd van de bevolking kan een vertekend beeld geven van de koopkracht of
welvaart van een land. Het is zo dat in ontwikkelingslanden de prijzen veel lager zijn, dan in
Westerse landen. Daardoor moet er gekeken worden naar de koopkrachtpariteit. Hiermee
vergelijk je de koopkracht van bepaalde landen. Maar ook de dit gaat uit van het gemiddeld
inkomen per hoofd van de bevolking. Dit zegt niets over de inkomensverdeling. Door te
kijken naar de lorenzcurven van landen en het te vergelijken, krijg je inzicht in de
inkomensverdeling in een land. In een ontwikkelingsland is het vaak zo dat de inkomens veel
ongelijker zijn verdeeld, dan in Westerse landen.
De HDI (Human Development Index) is een welvaartsmaatstaf, waarbij rekening wordt
gehouden met meer factoren dan alleen bpp per hoofd van de bevolking. Ze houden naast
het bpp per hoofd van de bevolking ook rekening met: levensverwachting en het gemiddeld
aantal jaren genoten onderwijs.
Hoofdstuk 2
Globalisering
Globalisering is de internationale vervlechting van het economisch verkeer.
Goederenverkeer
De handelsbalans geeft een overzicht van de waarde van de goederenuitvoer en de waarde
van de goedereninvoer van een land in een bepaald jaar. Als de waarde van de
goederenuitvoer groter is dan de waarde van de goedereninvoer is er sprake van een
handelsoverschot.
Wederuitvoer omvat de goederen die ingevoerd zijn, tijdelijk eigendom worden van een
Nederlands bedrijf en vervolgens na een kleine bewerking worden uitgevoerd. De
toegevoegde waarde van de wederuitvoer is laag. Worden dit soort goederen geen
Nederlandse eigendom, dan is er sprake van doorvoer. Doorvoer wordt niet geregistreerd
op de handelsbalans.
Waarde van in- en uitvoer = volume x prijs
, Dienstenverkeer
Naast goederenverkeer onderscheiden we het dienstenverkeer. Het dienstenverkeer wordt
ook wel onzichtbare handel genoemd. Het belang van de buitenlandse handel komt tot
uitdrukking in de exportquote en de importquote. Beiden zijn een indicator voor de
openheid van een economie.
Invoerquote = (invoer / bruto binnenlands product) x 100%
Uitvoerquote = (uitvoer / bruto binnenlands product) x 100%
Kapitaalverkeer
Kapitaalverkeer betreft grensoverschrijdende kapitaalstromen. Hierbij onderscheiden we
geldstromen die betrekking hebben op buitenlandse beleggingen en die te maken hebben
met directe buitenlandse investeringen. Buitenlandse beleggingen zijn bedoeld om inkomen
te verdienen (rente, dividend) of het vermogen te vergroten via koerswinsten.
Directe buitenlandse investeringen:
Transacties in aandelen met als doel de zeggenschap in een buitenlandse
onderneming te verwerven
Investeringen in buitenlands onroerend goed als huizen, kantoren en fabrieken
Onderlinge leningen binnen een concern
Bij outsourcing worden taken uitbesteed aan een bedrijf in een ander land. De producten of
onderdelen worden ingekocht bij een buitenlands bedrijf. Bij offshoring wordt (een deel
van) het productieproces verplaatst naar een ander land. De multinational is eigenaar van
de productievestiging.
De comparatieve kostentheorie
Volgens David Ricardo moet elk land zich toeleggen op het product met de laagste
opofferingskosten. De theorie van Ricardo staat bekend als de theorie van de comparatieve
kostenverschillen, ook wel relatieve kostenverschillen genoemd. Volgens deze theorie zal
een land zich specialiseren in die goederen waarbij het een comparatief kostenvoordeel
heeft. Als twee landen zich specialiseren en daarna met elkaar gaan ruilen, kunnen beide
landen over dezelfde producten beschikken als in de oorspronkelijke situatie. Voorwaarde is
wel dat er sprake is van comparatieve kostenverschillen en dat de internationale
ruilverhouding moet liggen binnen de grenzen van de binnenlandse ruilverhouding. Tot slot
een relativering van de comparatieve kostentheorie. Volgens deze theorie zal een land met
een comparatief voordeel de gehele productie naar zich toetrekken. Bij die theorie gaat
men uit van homogeniteit van de producten, maar in de praktijk zijn de producten veelal
heterogeen.
De oorzaken van kostenverschillen
De internationale handel en de internationale arbeidsverdeling is voor een belangrijk deel
gebaseerd op het bestaan van comparatieve kostenverschillen. Landen leggen zich toe op
sectoren waarin zij een relatief hoge productiviteit hebben. Van grote invloed op het
kostenniveau is de beschikbaarheid van productiefactoren zoals natuurlijke hulpbronnen,
arbeid, kapitaal en ondernemerschap en dit zowel in kwantitatief als kwalitatief opzicht.
Hoofdstuk 1
De welvaartsindicator in een bepaald land wordt bepaald via het bruto binnenlands product
(bbp) per hoofd van de bevolking. Hoe hoger het bbp per hoofd van bevolking, hoe
welvarender de mensen in een land worden gezien. Om het bbp met andere landen te
kunnen vergelijken, wordt het omgerekend in een bepaalde munt, meestal de dollar. Dat is
tegen de wisselkoers op dat moment of het gemiddelde van de wisselkoers over een jaar.
Tot de OESO (de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) behoren de
traditionele industrielanden. Ze worden ook wel hogeinkomenslanden genoemd. Hierbij
horen: West-Europa, de VS, Canada, Japan. Tegenwoordig horen hier ook Mexico en Israël
bij.
Het bbp per hoofd van de bevolking kan een vertekend beeld geven van de koopkracht of
welvaart van een land. Het is zo dat in ontwikkelingslanden de prijzen veel lager zijn, dan in
Westerse landen. Daardoor moet er gekeken worden naar de koopkrachtpariteit. Hiermee
vergelijk je de koopkracht van bepaalde landen. Maar ook de dit gaat uit van het gemiddeld
inkomen per hoofd van de bevolking. Dit zegt niets over de inkomensverdeling. Door te
kijken naar de lorenzcurven van landen en het te vergelijken, krijg je inzicht in de
inkomensverdeling in een land. In een ontwikkelingsland is het vaak zo dat de inkomens veel
ongelijker zijn verdeeld, dan in Westerse landen.
De HDI (Human Development Index) is een welvaartsmaatstaf, waarbij rekening wordt
gehouden met meer factoren dan alleen bpp per hoofd van de bevolking. Ze houden naast
het bpp per hoofd van de bevolking ook rekening met: levensverwachting en het gemiddeld
aantal jaren genoten onderwijs.
Hoofdstuk 2
Globalisering
Globalisering is de internationale vervlechting van het economisch verkeer.
Goederenverkeer
De handelsbalans geeft een overzicht van de waarde van de goederenuitvoer en de waarde
van de goedereninvoer van een land in een bepaald jaar. Als de waarde van de
goederenuitvoer groter is dan de waarde van de goedereninvoer is er sprake van een
handelsoverschot.
Wederuitvoer omvat de goederen die ingevoerd zijn, tijdelijk eigendom worden van een
Nederlands bedrijf en vervolgens na een kleine bewerking worden uitgevoerd. De
toegevoegde waarde van de wederuitvoer is laag. Worden dit soort goederen geen
Nederlandse eigendom, dan is er sprake van doorvoer. Doorvoer wordt niet geregistreerd
op de handelsbalans.
Waarde van in- en uitvoer = volume x prijs
, Dienstenverkeer
Naast goederenverkeer onderscheiden we het dienstenverkeer. Het dienstenverkeer wordt
ook wel onzichtbare handel genoemd. Het belang van de buitenlandse handel komt tot
uitdrukking in de exportquote en de importquote. Beiden zijn een indicator voor de
openheid van een economie.
Invoerquote = (invoer / bruto binnenlands product) x 100%
Uitvoerquote = (uitvoer / bruto binnenlands product) x 100%
Kapitaalverkeer
Kapitaalverkeer betreft grensoverschrijdende kapitaalstromen. Hierbij onderscheiden we
geldstromen die betrekking hebben op buitenlandse beleggingen en die te maken hebben
met directe buitenlandse investeringen. Buitenlandse beleggingen zijn bedoeld om inkomen
te verdienen (rente, dividend) of het vermogen te vergroten via koerswinsten.
Directe buitenlandse investeringen:
Transacties in aandelen met als doel de zeggenschap in een buitenlandse
onderneming te verwerven
Investeringen in buitenlands onroerend goed als huizen, kantoren en fabrieken
Onderlinge leningen binnen een concern
Bij outsourcing worden taken uitbesteed aan een bedrijf in een ander land. De producten of
onderdelen worden ingekocht bij een buitenlands bedrijf. Bij offshoring wordt (een deel
van) het productieproces verplaatst naar een ander land. De multinational is eigenaar van
de productievestiging.
De comparatieve kostentheorie
Volgens David Ricardo moet elk land zich toeleggen op het product met de laagste
opofferingskosten. De theorie van Ricardo staat bekend als de theorie van de comparatieve
kostenverschillen, ook wel relatieve kostenverschillen genoemd. Volgens deze theorie zal
een land zich specialiseren in die goederen waarbij het een comparatief kostenvoordeel
heeft. Als twee landen zich specialiseren en daarna met elkaar gaan ruilen, kunnen beide
landen over dezelfde producten beschikken als in de oorspronkelijke situatie. Voorwaarde is
wel dat er sprake is van comparatieve kostenverschillen en dat de internationale
ruilverhouding moet liggen binnen de grenzen van de binnenlandse ruilverhouding. Tot slot
een relativering van de comparatieve kostentheorie. Volgens deze theorie zal een land met
een comparatief voordeel de gehele productie naar zich toetrekken. Bij die theorie gaat
men uit van homogeniteit van de producten, maar in de praktijk zijn de producten veelal
heterogeen.
De oorzaken van kostenverschillen
De internationale handel en de internationale arbeidsverdeling is voor een belangrijk deel
gebaseerd op het bestaan van comparatieve kostenverschillen. Landen leggen zich toe op
sectoren waarin zij een relatief hoge productiviteit hebben. Van grote invloed op het
kostenniveau is de beschikbaarheid van productiefactoren zoals natuurlijke hulpbronnen,
arbeid, kapitaal en ondernemerschap en dit zowel in kwantitatief als kwalitatief opzicht.
