4b: Thema 4 Evolutie
Basisstof 1 Ontwikkeling van het leven
Chemische evolutie; stoffen werden gevormd → eerste eencelligen
Oeratmosfeer had geen zuurstof (vergelijkbare samenstelling nu is bij vulkaanuitbarsting)
Anorganische stoffen komen voor in organismen én levenloze natuur
- Opgebouwd uit kleine/eenvoudig gebouwde moleculen
- CO, CO2, H2O, NaCl, O2
Organische stoffen; afkomstig van organismen
- Relatief grote/ingewikkeld gebouwde moleculen
- Altijd koolstof-, water- en meestal ook zuurstofmoleculen (+ evt. N, P, S)
- Glucose > C6H12O6
Aminozuren, nucleotiden, sachariden, vetzuren → eiwitten, DNA,
koolhydraatketens, vetten
Zelforganisatie; eenheden met nieuwe eigenschappen op hoger organisatieniveau ontstaan
- Celdifferentiatie, apoptose, vorming cellen uit organische stoffen
Cyanobacteriën waren in staat tot fotosynthese
Belangrijkste kenmerken van leven op aarde:
- Water (zonder water = geen leven mogelijk)
- Eiwitten en andere organische moleculen vormen de basis
- Voortplanting
Theorieën ontstaan leven op aarde;
Autogenese
Het leven is vanzelf ontstaan
Dachten mensen vroeger; uit wasgoed ontstaan muizen, bladluizen door dauwdruppels etc.
Biogenese
Leven ontstaat uit levenloos materie
In de oeratmosfeer ontstonden door o.a. bliksemontladingen kleine organische moleculen
➔ bijv. aminozuren en nucleotiden
In oerzeeën ontstond door indikking een organische oersoep, waarin grotere moleculen en
uiteindelijk de eerste cellen zijn ontstaan
De eerste organismen waren prokaryoot; heterotrofe, anaërobe bacteriën
Panspermia
“Basis van het leven op aarde komt uit de ruimte?”
Endosymbiose
Geeft verklaring voor ontstaan organellen
Door instulpingen vh celmembraan → celkern → eukaryote eencelligen
Vrij levende aërobe bacteriën werden ingesloten en ontwikkelden zich tot mitochondriën
Basisstof 1 Ontwikkeling van het leven
Chemische evolutie; stoffen werden gevormd → eerste eencelligen
Oeratmosfeer had geen zuurstof (vergelijkbare samenstelling nu is bij vulkaanuitbarsting)
Anorganische stoffen komen voor in organismen én levenloze natuur
- Opgebouwd uit kleine/eenvoudig gebouwde moleculen
- CO, CO2, H2O, NaCl, O2
Organische stoffen; afkomstig van organismen
- Relatief grote/ingewikkeld gebouwde moleculen
- Altijd koolstof-, water- en meestal ook zuurstofmoleculen (+ evt. N, P, S)
- Glucose > C6H12O6
Aminozuren, nucleotiden, sachariden, vetzuren → eiwitten, DNA,
koolhydraatketens, vetten
Zelforganisatie; eenheden met nieuwe eigenschappen op hoger organisatieniveau ontstaan
- Celdifferentiatie, apoptose, vorming cellen uit organische stoffen
Cyanobacteriën waren in staat tot fotosynthese
Belangrijkste kenmerken van leven op aarde:
- Water (zonder water = geen leven mogelijk)
- Eiwitten en andere organische moleculen vormen de basis
- Voortplanting
Theorieën ontstaan leven op aarde;
Autogenese
Het leven is vanzelf ontstaan
Dachten mensen vroeger; uit wasgoed ontstaan muizen, bladluizen door dauwdruppels etc.
Biogenese
Leven ontstaat uit levenloos materie
In de oeratmosfeer ontstonden door o.a. bliksemontladingen kleine organische moleculen
➔ bijv. aminozuren en nucleotiden
In oerzeeën ontstond door indikking een organische oersoep, waarin grotere moleculen en
uiteindelijk de eerste cellen zijn ontstaan
De eerste organismen waren prokaryoot; heterotrofe, anaërobe bacteriën
Panspermia
“Basis van het leven op aarde komt uit de ruimte?”
Endosymbiose
Geeft verklaring voor ontstaan organellen
Door instulpingen vh celmembraan → celkern → eukaryote eencelligen
Vrij levende aërobe bacteriën werden ingesloten en ontwikkelden zich tot mitochondriën
