MGZ
Les 1
Hoorcollege MGZ
Als je als zorgverlener een nieuw ziektebeeld hoort en je dit snel wil opzoeken omdat je daarna zorg
dient te verlenen bij deze patiënt, dan wordt het aangeraden om gebruik te maken van
patiëntverenigingen. Op deze websites delen patiënten hun eigen ervaringen met deze ziekte en
bijbehorende behandelingen.
Ook kan er via wetenschappelijke sites, zoals PubMed, gekeken worden naar EBP artikelen.
Mochten er meerdere mogelijkheden/adviezen in een overzicht komen zoals onderstaand
A Veel bewijs voor dat deze ‘behandeling’ werkzaam is
B Minder bewijs
C Weinig bewijs
D Nog minder bewijs. Bijvoorbeeld dat meerdere verpleegkundigen hebben
ondervonden dat dit werkzaam is, maar dat er ook een paar zijn die zich hier niet in
kunnen vinden.
,Werkcollege MGZ
Leervragen:
Wat is systemische sclerodermie en wat is de behandeling/prognose hiervan?
Sclerodermie is een auto-immuunziekte waarbij er ontstekingen en verharding van het bindweefsel
ontstaan. Het betekent letterlijk ‘harde huid’. Systematisch betekent dat dit in het gehele lichaam
kan gebeuren, aan de binnen en buitenkant. Bindweefsel komt in het hele lichaam voor en het zorgt
ervoor dat de cellen van de huid, gewrichten, spieren en organen bij elkaar gehouden worden. Er zijn
2 stoffen in het bindweefsel; elastine zorgt voor elasticiteit en collageen zorgt voor stevigheid.
Lokale sclerodermie zijn ontstekingen en verharding van bindweefsel aan de buitenkant van het
lichaam en op gelokaliseerde plekken.
Wanneer men gediagnosticeerd is met systematische sclerodermie zal men niet oud worden. De
behandeling bestaat uit comfort zoals medicatie tegen pijn of reumaremmers. Daarnaast kan
fysiotherapie helpen om het bindweefsel zo lang mogelijk elastisch te houden.
Behandelaars:
Bij welke specialist je (als eerste) terecht komt, hangt af van je klachten. Dat kan een longarts,
reumatoloog, dermatoloog of internist zijn. Je specialist schakelt vaak ook andere zorgverleners in,
denk aan:
Een fysiotherapeut: die je helpt en adviseert met het soepel houden van je gewrichten en het sterk
houden van je spieren. Vaak krijg je oefeningen die je thuis kan doen.
Een logopedist: voor advies en begeleiding als je moeite hebt met eten, drinken en praten.
Een reumaverpleegkundige: die onder andere met je meedenkt over het omgaan met je
aandoening.
Een diëtist: die je adviseert over voeding, bijvoorbeeld als je veel last hebt van je mond of je
slokdarm.
https://reumanederland.nl/reuma/vormen-van-reuma/systemische-sclerose-sclerodermie/
Wat zijn symptomen en medicatiemogelijkheden?
Huidklachten doordat je huid dik, strak en droog wordt. De huidplooien verdwijnen. De huid die
ontstaat kan worden vergeleken met littekenweefsel.
Jeuk.
Pijnlijke zweertjes op vingertoppen.
Fenomeen van Raynaud: verkramping van de kleine bloedvaten van vingers en tenen, waardoor
er minder bloed doorheen stroomt. Vingers en tenen verkleuren dan en gaan pijn doen of
tintelen. De verkramping kan verergerd worden door kou of als reactie op spanning.
Droge ogen, mond en andere slijmvliezen omdat er teveel bindweefsel aanwezig is.
Mondproblemen (beperkte bewegingsmogelijkheden, droge mond, verhoogde kans op gaatjes
en wondjes).
Longfibrose (toenemend hoeveelheid bindweefsel wat zorgt voor een ontsteking).
Pulmonale hypertensie. Pulmonale hypertensie is een abnormale hoge bloeddruk in de longen.
Deze hoge druk in de longvaten heeft gevolgen voor de werking van het hart.
Hartritmestoornissen, kortademigheid, pijn achter je borstbeen.
Slechtwerkende sluitspier slokdarm.
Darmklachten.
Ontlastingsincontinentie.
, Erectieproblemen.
Verstoorde nierfunctie, wat leidt tot een hogere bloeddruk.
Gewrichts- en peesontstekingen.
Vermoeidheid.
Ladder van pijnmedicatie. Paracetamol > NSAID > zwakwerkende opiode > sterkwerkende opioide >
toediening van opioide met injectie. Daarnaast vaatverwijders en reuma-gerelateerde medicatie.
Wat is de epidemiolgie van systemische sclerodermie?
In Nederland hebben ongeveer 3000 mensen sclerodermie. Sclerodermie komt drie keer zo vaak
voor bij vrouwen als bij mannen. Meestal begint de aandoening tussen je dertigste en vijftigste
levensjaar.
Wat is een auto-immuun ziekte?
Auto-immuun betekent dat het immuunsysteem zich tegen het lichaam zelf keert. Een auto-
immuunziekte ontstaat als er bij het opruimen van lichaamseigen cellen iets verkeerd gaat.
Het niet reageren op lichaamseigen cellen wordt ook wel tolerantie genoemd. Als de tolerantie ten
opzichte van lichaamseigen cellen verstoord raakt, kan het afweersysteem antistoffen tegen het
eigen weefsel maken (auto-immuunziekte).
Vrijwel alle patiënten met een auto-immuunziekte hebben auto-antistoffen in het serum. Het is niet
altijd duidelijk of deze auto-antistoffen een rol spelen bij het ontstaan van de aandoening of een
reactie zijn op de weefselschade die door de ziekte is veroorzaakt.
Groep antistoffen Functie Opmerkingen
IgG Verdediging tegen vele Grootste groep antistoffen met
virussen/bacteriën/bacteriële verschillende subtypen
giftstoffen
IgM Anti-A en anti-B Eerste type antistof dat wordt
verantwoordelijk voor gevormd na aankomst van een
kruisreacties tussen antigeen.
incompatibele bloedgroepen
IgA Valt ziekteverwekkers aan Bevindt zich in de
voordat ze de klierproducten (tranen, slijm,
lichaamsweefsels speeksel)
binnenkomen
IgE Versnelt ontsteking na Gebonden aan oppervlakken
blootstelling aan antigeen van mestcellen en basofielen;
stimuleert afgifte histamine en
andere stoffen
(ontstekingsreactie); ook van
belang bij allergische reactie
IgD Bindt antigenen aan B-cellen
Wat kan fysiotherapie bieden bij SS?
Wat is de taak van de Verpleegkundig Specialist Reuma?
De medische behandeling richt zich binnen de reumatologie vooral op het onder controle krijgen en
houden van ontstekingsziekte. De VS is ook bevoegd tot het voorschrijven van medicatie. De
, verpleegkundige behandeling richt zich op het verbeteren van het kwaliteit van leven door
bijvoorbeeld het bespreken van leefstijl, beweging, ondersteuning bij problemen op het werk,
huishouden en in het sociaal verkeer. De VS geeft voorlichting, advies en ondersteuning aan mensen
met reuma en hun naasten.
Welke verpleegkundige diagnoses kun je stellen?
Aangetast mondslijmvlies
Huidletsel
Beperkte inspanningstolerantie
Verminderde mobiliteit
Ongemak
Ineffectief seksueel functioneren
Verstoorde slaap
Slikstoornis
Weefselbeschadiging
Zelfzorgtekort huishouden
Welke risico diagnoses zijn van toepassing?
Risico op ademhalingsstoornissen
Risico op angst
Risico op belemmerde zorgparticipatie
Risico op defecatie problematiek
Risico op mictie problematiek
Risico op overbelasting mantelzorger
Risico op vallen
Risico op verstikking
Risico op ondervoeding
Wat is een ‘DAS-score’?
DAS staat voor Disease Activity Score en is een gewrichtsscore. De zorgverlener onderzoekt
gewrichten om de DAS-score te bepalen. Middels de DAS-score kan de activiteit van reumatoïde
artritis gemeten worden. De DAS score wordt uitgedrukt in een getal tussen 0 en 10. Hoe hoger het
getal, hoe hoger de ziekteactiviteit is.
De DAS wordt berekend aan de hand van het aantal gezwollen gewrichten, het aantal pijnlijke
gewrichten, de ziekteactiviteit die de patiënt zelf ervaart en de bezinking in het bloed (om de
ontsteking te meten).
Wat is de BRAF-MDQ?
Multidimensionale beoordelingsschaal voor vermoeidheid bij reumatoïde artritis. Door middel van
twintig vragen wordt er een score berekend over de vermoeidheid van een patiënt in de afgelopen 7
dagen. Deze vragen gaan over het vermoeidheidsniveau, de ernst van de vermoeid het effect van
vermoeidheid op het dagelijks leven en over het omgaan met de vermoeidheid.
Wanneer valt iets onder palliatieve zorg?
Palliatieve zorg is zorg die gegeven wordt aan patiënten wanneer er geen genezing van een ziekte
meer mogelijk is of wanneer dit niet meer wenselijk is.
Les 1
Hoorcollege MGZ
Als je als zorgverlener een nieuw ziektebeeld hoort en je dit snel wil opzoeken omdat je daarna zorg
dient te verlenen bij deze patiënt, dan wordt het aangeraden om gebruik te maken van
patiëntverenigingen. Op deze websites delen patiënten hun eigen ervaringen met deze ziekte en
bijbehorende behandelingen.
Ook kan er via wetenschappelijke sites, zoals PubMed, gekeken worden naar EBP artikelen.
Mochten er meerdere mogelijkheden/adviezen in een overzicht komen zoals onderstaand
A Veel bewijs voor dat deze ‘behandeling’ werkzaam is
B Minder bewijs
C Weinig bewijs
D Nog minder bewijs. Bijvoorbeeld dat meerdere verpleegkundigen hebben
ondervonden dat dit werkzaam is, maar dat er ook een paar zijn die zich hier niet in
kunnen vinden.
,Werkcollege MGZ
Leervragen:
Wat is systemische sclerodermie en wat is de behandeling/prognose hiervan?
Sclerodermie is een auto-immuunziekte waarbij er ontstekingen en verharding van het bindweefsel
ontstaan. Het betekent letterlijk ‘harde huid’. Systematisch betekent dat dit in het gehele lichaam
kan gebeuren, aan de binnen en buitenkant. Bindweefsel komt in het hele lichaam voor en het zorgt
ervoor dat de cellen van de huid, gewrichten, spieren en organen bij elkaar gehouden worden. Er zijn
2 stoffen in het bindweefsel; elastine zorgt voor elasticiteit en collageen zorgt voor stevigheid.
Lokale sclerodermie zijn ontstekingen en verharding van bindweefsel aan de buitenkant van het
lichaam en op gelokaliseerde plekken.
Wanneer men gediagnosticeerd is met systematische sclerodermie zal men niet oud worden. De
behandeling bestaat uit comfort zoals medicatie tegen pijn of reumaremmers. Daarnaast kan
fysiotherapie helpen om het bindweefsel zo lang mogelijk elastisch te houden.
Behandelaars:
Bij welke specialist je (als eerste) terecht komt, hangt af van je klachten. Dat kan een longarts,
reumatoloog, dermatoloog of internist zijn. Je specialist schakelt vaak ook andere zorgverleners in,
denk aan:
Een fysiotherapeut: die je helpt en adviseert met het soepel houden van je gewrichten en het sterk
houden van je spieren. Vaak krijg je oefeningen die je thuis kan doen.
Een logopedist: voor advies en begeleiding als je moeite hebt met eten, drinken en praten.
Een reumaverpleegkundige: die onder andere met je meedenkt over het omgaan met je
aandoening.
Een diëtist: die je adviseert over voeding, bijvoorbeeld als je veel last hebt van je mond of je
slokdarm.
https://reumanederland.nl/reuma/vormen-van-reuma/systemische-sclerose-sclerodermie/
Wat zijn symptomen en medicatiemogelijkheden?
Huidklachten doordat je huid dik, strak en droog wordt. De huidplooien verdwijnen. De huid die
ontstaat kan worden vergeleken met littekenweefsel.
Jeuk.
Pijnlijke zweertjes op vingertoppen.
Fenomeen van Raynaud: verkramping van de kleine bloedvaten van vingers en tenen, waardoor
er minder bloed doorheen stroomt. Vingers en tenen verkleuren dan en gaan pijn doen of
tintelen. De verkramping kan verergerd worden door kou of als reactie op spanning.
Droge ogen, mond en andere slijmvliezen omdat er teveel bindweefsel aanwezig is.
Mondproblemen (beperkte bewegingsmogelijkheden, droge mond, verhoogde kans op gaatjes
en wondjes).
Longfibrose (toenemend hoeveelheid bindweefsel wat zorgt voor een ontsteking).
Pulmonale hypertensie. Pulmonale hypertensie is een abnormale hoge bloeddruk in de longen.
Deze hoge druk in de longvaten heeft gevolgen voor de werking van het hart.
Hartritmestoornissen, kortademigheid, pijn achter je borstbeen.
Slechtwerkende sluitspier slokdarm.
Darmklachten.
Ontlastingsincontinentie.
, Erectieproblemen.
Verstoorde nierfunctie, wat leidt tot een hogere bloeddruk.
Gewrichts- en peesontstekingen.
Vermoeidheid.
Ladder van pijnmedicatie. Paracetamol > NSAID > zwakwerkende opiode > sterkwerkende opioide >
toediening van opioide met injectie. Daarnaast vaatverwijders en reuma-gerelateerde medicatie.
Wat is de epidemiolgie van systemische sclerodermie?
In Nederland hebben ongeveer 3000 mensen sclerodermie. Sclerodermie komt drie keer zo vaak
voor bij vrouwen als bij mannen. Meestal begint de aandoening tussen je dertigste en vijftigste
levensjaar.
Wat is een auto-immuun ziekte?
Auto-immuun betekent dat het immuunsysteem zich tegen het lichaam zelf keert. Een auto-
immuunziekte ontstaat als er bij het opruimen van lichaamseigen cellen iets verkeerd gaat.
Het niet reageren op lichaamseigen cellen wordt ook wel tolerantie genoemd. Als de tolerantie ten
opzichte van lichaamseigen cellen verstoord raakt, kan het afweersysteem antistoffen tegen het
eigen weefsel maken (auto-immuunziekte).
Vrijwel alle patiënten met een auto-immuunziekte hebben auto-antistoffen in het serum. Het is niet
altijd duidelijk of deze auto-antistoffen een rol spelen bij het ontstaan van de aandoening of een
reactie zijn op de weefselschade die door de ziekte is veroorzaakt.
Groep antistoffen Functie Opmerkingen
IgG Verdediging tegen vele Grootste groep antistoffen met
virussen/bacteriën/bacteriële verschillende subtypen
giftstoffen
IgM Anti-A en anti-B Eerste type antistof dat wordt
verantwoordelijk voor gevormd na aankomst van een
kruisreacties tussen antigeen.
incompatibele bloedgroepen
IgA Valt ziekteverwekkers aan Bevindt zich in de
voordat ze de klierproducten (tranen, slijm,
lichaamsweefsels speeksel)
binnenkomen
IgE Versnelt ontsteking na Gebonden aan oppervlakken
blootstelling aan antigeen van mestcellen en basofielen;
stimuleert afgifte histamine en
andere stoffen
(ontstekingsreactie); ook van
belang bij allergische reactie
IgD Bindt antigenen aan B-cellen
Wat kan fysiotherapie bieden bij SS?
Wat is de taak van de Verpleegkundig Specialist Reuma?
De medische behandeling richt zich binnen de reumatologie vooral op het onder controle krijgen en
houden van ontstekingsziekte. De VS is ook bevoegd tot het voorschrijven van medicatie. De
, verpleegkundige behandeling richt zich op het verbeteren van het kwaliteit van leven door
bijvoorbeeld het bespreken van leefstijl, beweging, ondersteuning bij problemen op het werk,
huishouden en in het sociaal verkeer. De VS geeft voorlichting, advies en ondersteuning aan mensen
met reuma en hun naasten.
Welke verpleegkundige diagnoses kun je stellen?
Aangetast mondslijmvlies
Huidletsel
Beperkte inspanningstolerantie
Verminderde mobiliteit
Ongemak
Ineffectief seksueel functioneren
Verstoorde slaap
Slikstoornis
Weefselbeschadiging
Zelfzorgtekort huishouden
Welke risico diagnoses zijn van toepassing?
Risico op ademhalingsstoornissen
Risico op angst
Risico op belemmerde zorgparticipatie
Risico op defecatie problematiek
Risico op mictie problematiek
Risico op overbelasting mantelzorger
Risico op vallen
Risico op verstikking
Risico op ondervoeding
Wat is een ‘DAS-score’?
DAS staat voor Disease Activity Score en is een gewrichtsscore. De zorgverlener onderzoekt
gewrichten om de DAS-score te bepalen. Middels de DAS-score kan de activiteit van reumatoïde
artritis gemeten worden. De DAS score wordt uitgedrukt in een getal tussen 0 en 10. Hoe hoger het
getal, hoe hoger de ziekteactiviteit is.
De DAS wordt berekend aan de hand van het aantal gezwollen gewrichten, het aantal pijnlijke
gewrichten, de ziekteactiviteit die de patiënt zelf ervaart en de bezinking in het bloed (om de
ontsteking te meten).
Wat is de BRAF-MDQ?
Multidimensionale beoordelingsschaal voor vermoeidheid bij reumatoïde artritis. Door middel van
twintig vragen wordt er een score berekend over de vermoeidheid van een patiënt in de afgelopen 7
dagen. Deze vragen gaan over het vermoeidheidsniveau, de ernst van de vermoeid het effect van
vermoeidheid op het dagelijks leven en over het omgaan met de vermoeidheid.
Wanneer valt iets onder palliatieve zorg?
Palliatieve zorg is zorg die gegeven wordt aan patiënten wanneer er geen genezing van een ziekte
meer mogelijk is of wanneer dit niet meer wenselijk is.
