Samenvatting Hoorcolleges Inleiding Bestuursrecht

Hoorcolleges Inleiding Bestuursrecht

Hoorcollege 1 Inleiding Bestuursrecht
Algemene Wet Bestuursrecht is belangrijk!

Onderwerpen vandaag:

• Kenmerken van het bestuursrecht

• Opbouw van de Algemene wet bestuursrecht

• Algemeen en bijzonder bestuursrecht

Waarom apart bestuursrecht?

• Staatsrecht: grondregels voor organisatie van de Nederlandse Staat, de manier
waarop de openbare orde geregeld is. Instelling, werkwijze en globale bevoegdheden
van de overheid. Bestuursrecht heeft betrekking op relaties tussen de overheid
(bestuursorganen) en burgers (belanghebbenden). Het geeft regels voor de
verhouding tussen bestuursorganen en belanghebbenden, in het bijzonder voor de
situatie waarin het bestuur handelt op basis van publiekrechtelijke bevoegdheden.

• Privaatrecht gaat, anders dan bestuursrecht, niet om eenzijdig vaststellen van de
rechtspositie van burgers – geen gelijkwaardigheid van betrokken partijen. Op de
overheid is ook privaatrecht van toepassing, maar het privaatrecht voldoet niet
volledig want privaatrecht gaat over gelijkwaardige partijen. Bestuursrecht gaat over
niet gelijkwaardige partijen, het gaat om een partij die boven een andere partij staat
(overheidburger).

• Privaatrecht gaat uit van ‘eigen belang’ van burgers; overheid dient algemeen
belang. De overheid mag alleen het algemeen belang nastreven, dit moet altijd
voorop staan.

• Strafrecht richt zich op bestraffing, bestuursrecht op bereiken of herstellen van
legale situatie. Doelstelling van strafrecht: partijen te straffen voor strafbaar gedrag.
Bestuursrecht is vaak voorwaardelijk geformuleerd: iets is verboden tenzij je een
vergunning hebt. Als deze regels overtreden worden zal de overheid bestuursdwang
toepassen, als je een gebouw illegaal hebt gebouwd moet je het zelf afbreken anders
moet je een boete betalen.

Vragen in het bestuursrecht:

- Hoe is het bestuur georganiseerd? Het is bv. onjuist om te stellen dat de gemeente
een vergunning heeft verleend, binnen de gemeente zijn er meerdere
bestuursorganen. Niet de gemeente maar een van deze bestuursorganen verleent de
vergunning, niet de rechtspersoon, de gemeente.
- Welke bevoegdheden heeft het bestuur (bestuursorganen)? Hierbij is het
legaliteitsbeginsel enorm van belang. De overheid mag iets gebieden of verbieden als
de overheid op basis van wetgeving een bevoegdheid heeft. Dit heeft te maken met
de democratische legitimatie: Een overheid krijgt een bevoegdheid toegekent via

, de wet, de regering en het parlement gaan over deze wet en deze
volksvertegenwoordigers zijn door de burgers gekozen. Dit is een van de
waarborgen voor de uitvoering van de bevoegdheden van de overheid.
Rechtsbescherming tegen besluiten van de overheid is een ander van deze
waarborgen, je kan als burger naar de rechter gaan.
- Aan welke rechtsnormen moet het bestuur zich houden? We kijken niet alleen naar
de wet zelf, maar ook naar algemene rechtsbeginselen tussen de overheid en burger.
Bv. het vertrouwensbeginsel, evenredigheidsbeginsel. Dit zijn de algemene
beginselen van behoorlijk bestuur. Het handelen van de overheid wordt dus
genormeerd door de wet en regels en algemene rechtsbeginselen.
- Hoe kan het bestuur zorgen dat burgers zich aan de regels houden? Handhaving van
de regels staan we bij bestuursrecht niet stil dit jaar.
- Welke rechtsbescherming staat tegen overheidshandelingen open? Als je het als
burger oneens bent met een beslissing van een bestuursorgaan kan je naar de
bestuursrechter gaan. Dit is naast de democratische legitimatie de andere waarborg
tegen het overheidshandelen.

Ontstaansgeschiedenis:

- AWB is een recente wet uit 1994. Bestuursrecht van oudsher vooral bijzonder
bestuursrecht: een bepaald bijzonder terrein van overheidsoptreden die in bijzondere
wetten geregeld wordt. De enige wet over algemeen bestuursrecht is de AWB, die is
ontstaan uit de ideeen van de bijzondere wetten.
- Groeifactoren van het bestuursrecht: groei van de bevolking (als er meer burgers
bijkomen zijn er meer regels nodig om de orde voor deze burgers te handhaven),
technische ontwikkelingen (industrialisatie, er moeten regels bijkomen m.b.t.
bedrijven en wat zij mogen doen), rampen en crises ( na de waternoodsramp, zijn er
allemaal wetten gekomen over waterkeringen), verzorgingsstaat ( veel regels omdat
de overheid goed voor de burgers moeten zorgen), Europese integratie ( 20% van
onze regels gaan over Europa).

Waartoe dient de Awb, doelen?

- Bevorderen eenheid: eerst was er tussen de bijzondere wetten geen eenheid, de
bezwaartermijnen waren bv. verschillend.
- Systematiseren en vereenvoudigen: er waren in de bijzondere wetten 54
verschillende manieren waarop de overheid boetes kon opleggen, dankzij de Awb
werd het vereenvoudigd en systematischer.
- Codificeren van jurisprudentie van de bestuursrechter.
- Regelen van algemene onderwerpen die niet goed passen in bijzondere
regelgeving: bv. bezwaarprocedure: bezwaar maken tegen een besluit bij het
bestuursorgaan, dit moet je doen volgens de Awb voordat je naar de rechter gaat.

De Awb is nooit af: Awb is opgebouwd uit ‘tranches’: grote stukken wetgeving waaruit de Awb
is opgebouwd. 1994: 1e en 2e tranche (definities, normen, procedures, rechtsbescherming),
1998: 3e tranche (beleidsregels, subsidies, handhaving, toezicht, mandaat, delegatie), 2004:
4e tranche (geldschulden, boete, attributie aan ambtenaren). Je hoeft niet te weten wat in
welke tranche zit. Maar je moet weten: de wetgever kijkt wanneer de tijd rijp is over bepaalde
wetgeving om deze op te nemen in een tranche. Ook in andere onderdelen wordt de Awb