Week 1 College 2: Diabetes mellitus en farmacologie
Dinsdag 15 november 2016
Reina Timmer
Literatuur:
▪ Vuuren A. en Verweij T. De verpleegkundige in de zorg aan chronisch zieken. Blz. 116- 131
▪ Ross en Wilson, (2006) Anatomie en fysiologie in gezondheid en ziekte, 10e editie, Elsevier; Sectie
1, blz. 224, 233-235, blz. 318-319 ketoacidose.
▪ Sesink, Jungen, Kerstens, De verpleegkundige in de AGZ. Bohn Stafleu van Loghun DM blz. 205-213.
Doelstellingen
1. De student kan benoemen en beschrijven wat diabetes mellitus is en welke soorten er zijn.
2. De student kan de hormonen van de endocriene alvleesklier noemen.
3. De student kan de werking van insuline en glucagon beschrijven.
4. De student kan uitleggen hoe de bloedsuikerspiegel wordt gereguleerd.
5. De student kan het ontstaan en de symptomen van diabetes mellitus type 1 en type 2 met elkaar vergelijken.
6. De student kan de relatie tussen diabetes mellitus en insuline uitleggen.
7. De student kan de oorzaak en symptomen van diabetische ketoacidose en hypoglycemisch coma verklaren.
8. De student kan de complicaties van diabetes mellitus op langere termijn beschrijven.
9. De student kan benoemen welke medicatie er voor deze patiënten categorie ter beschikking is.
10. De student kan benoemen wat een hypo en hyper is en hoe je dit kan voorkomen en wat er preventief aan
kan worden gedaan.
,Pancreas = de alvleesklier
Bron: Boek Anatomie en fysiologie bladzijde 308.
Anatomie
▪ Lichtgrijze klier;
▪ Ongeveer 60 gram;
▪ Ongeveer 12-15 cm lang;
▪ Orgaan bestaat uit een brede kop, lichaam en een
smalle staart;
▪ Lichaam ligt achter de maag;
▪ Ligt vrij in de buikholte, kan ver groeien zonder dat je
eerst klachten krijgt;
▪ Speelt een belangrijke rol bij diabetes;
▪ Maakt deel uit je spijsverteringsstelsel;
▪ Pancreas is exocrien en endocrien.
▪ De alvleesklier scheidt stoffen af die in de
twaalfvingerige darm helpen bij de vertering van
koolhydraten, eiwitten en vetten.
De alvleesklier produceert per dag ongeveer 1,2 liter pancreas sap. Dit sap speelt een belangrijke rol bij
de spijsvertering. Het pancreas sap wordt niet de hele dag door afgegeven aan de darm. Pas wanneer we
voedsel zien, ruiken, proeven of doorslikken krijgen de hersenen een seintje dat er voedsel in aantocht is.
Dit signaal wordt doorgegeven aan de alvleesklier. Deze begint vervolgens met het aanmaken van
pancreas sap. Ook prikkeling van de wand van de maag en de twaalfvingerige darm door voedsel,
stimuleert de alvleesklier tot het aanmaken van pancreas sap.
Bron: http://www.alvleeskliervereniging.nl/de-alvleesklier/over-de-alvleesklier/wat-is-de-exocriene-functie-van-de-
alvleesklier-.aspx
Filmpje over spijsverteringkanaal en wat de functie van de alvleesklier hierbij is:
https://www.youtube.com/watch?v=ecUq2TD0blE
,Exocriene pancreas
Bron: http://www.ronaldschulte.nl/exocriene-pancreas--alvleesklier-.html en het boek Anatomie en Fysiologie
bladzijde 308.
▪ Bestaat uit een groot deel aantal kwabjes.
▪ Elk kwabje heeft een afvoerkanaaltje.
▪ Bestaat uit exocriene klieren (afvoerkanaaltjes).
▪ Functie afvoerkanaaltjes: zorgen voor excretie of uitscheiding.
▪ Geven spijsverteringsenzymen aan duodenum (begin vd dunne darm = 12-vingerige darm).
▪ Het systeem werkt tegengesteld aan het endocrien systeem dat hormonen afscheidt aan het organisme
zelf, aan bloed en weefselvloeistof.
▪ Sommige exocriene klieren geven hun stoffen af in het spijsverteringskanaal:
- speekselklieren
- maag- en darmwandkliertjes
- alvleesklier
- lever (gal)
Functie exocriene pancreas:
▪ Produceren van pancreas sap.
Pancreas sap bevat enzymen die koolhydraten, eiwitten en vetten verteren.
Endocrien pancreas
Bron: http://www.ronaldschulte.nl/exocriene-pancreas--alvleesklier-.html en het boek Anatomie en Fysiologie
bladzijde 308.
▪ Verdeeld door de hele klier liggen groepjes gespecialiseerde cellen, die de eilandjes van Langerhans heten.
▪ Bevatten geen afvoerkanaaltjes.
▪ Endocrien systeem scheidt hormonen aan het organisme zelf, aan bloed en weefselvloeistof.
2. De student kan de hormonen van de endocriene alvleesklier noemen.
Functie endocrien pancreas:
▪ Scheidt de hormonen insuline en glucagon uit. Zijn betrokken bij de regulering van glycemie.
, Eilandjes van Langerhans
Bron: Boek Anatomie en fysiologie bladzijde 224-225 en https://www.youtube.com/watch?v=xQeqXMsw79M.
Anatomie
▪ Onderdeel van de alvleesklier (pancreas);
▪ Endocriene alvleesklier;
▪ Leiden geen kanalen van de eilandjes naar buiten.
▪ Alvleesklierhormonen worden rechtstreeks in de bloedsomloop afgescheiden en circuleren in het lichaam.
Heel goed filmpje over de werking van de alvleesklier, wordt de o.a. regeling vd bloedsuikerspiegel uitgelegd:
https://www.youtube.com/watch?v=xQeqXMsw79M.
Begrippenlijst:
Glucose
= suiker.
Insuline
= hormoon dat de bloedsuikerspiegel verlaagt.
Glucagon
= hormoon dat de bloedsuikerspiegel verhoogt.
Glycogeen
= opslag plaats van glucose (voor de periode als de bloedsuikerspiegel te laag is).
In de lever.
Glycogenese
= is het proces dat zorgt voor de vorming van Glycogeen.
Gebeurt in de lever.
Gluconeogenese
= het proces waarbij de bloedsuikerspiegel wordt verlaagd door Glycogeen.
Bij een te hoge bloedsuikerspiegel.
Glycogenolyse
= het proces waarbij Glucagon, Glycogeen afbreekt tot glucose en zo de bloedsuikerspiegel te verhogen.
Bij een te lage bloedsuikerspiegel.
De eilandjes van Langerhans bevatten drie hoofdtypen cellen:
1. Alfa-cellen (α-cellen)
Glucagon afscheiden.
2. Bèta-cellen (β-cellen)
Insuline afscheiden.
3. Gamma-cellen (δ-cellen)
Somatostatine afscheiden.
Dinsdag 15 november 2016
Reina Timmer
Literatuur:
▪ Vuuren A. en Verweij T. De verpleegkundige in de zorg aan chronisch zieken. Blz. 116- 131
▪ Ross en Wilson, (2006) Anatomie en fysiologie in gezondheid en ziekte, 10e editie, Elsevier; Sectie
1, blz. 224, 233-235, blz. 318-319 ketoacidose.
▪ Sesink, Jungen, Kerstens, De verpleegkundige in de AGZ. Bohn Stafleu van Loghun DM blz. 205-213.
Doelstellingen
1. De student kan benoemen en beschrijven wat diabetes mellitus is en welke soorten er zijn.
2. De student kan de hormonen van de endocriene alvleesklier noemen.
3. De student kan de werking van insuline en glucagon beschrijven.
4. De student kan uitleggen hoe de bloedsuikerspiegel wordt gereguleerd.
5. De student kan het ontstaan en de symptomen van diabetes mellitus type 1 en type 2 met elkaar vergelijken.
6. De student kan de relatie tussen diabetes mellitus en insuline uitleggen.
7. De student kan de oorzaak en symptomen van diabetische ketoacidose en hypoglycemisch coma verklaren.
8. De student kan de complicaties van diabetes mellitus op langere termijn beschrijven.
9. De student kan benoemen welke medicatie er voor deze patiënten categorie ter beschikking is.
10. De student kan benoemen wat een hypo en hyper is en hoe je dit kan voorkomen en wat er preventief aan
kan worden gedaan.
,Pancreas = de alvleesklier
Bron: Boek Anatomie en fysiologie bladzijde 308.
Anatomie
▪ Lichtgrijze klier;
▪ Ongeveer 60 gram;
▪ Ongeveer 12-15 cm lang;
▪ Orgaan bestaat uit een brede kop, lichaam en een
smalle staart;
▪ Lichaam ligt achter de maag;
▪ Ligt vrij in de buikholte, kan ver groeien zonder dat je
eerst klachten krijgt;
▪ Speelt een belangrijke rol bij diabetes;
▪ Maakt deel uit je spijsverteringsstelsel;
▪ Pancreas is exocrien en endocrien.
▪ De alvleesklier scheidt stoffen af die in de
twaalfvingerige darm helpen bij de vertering van
koolhydraten, eiwitten en vetten.
De alvleesklier produceert per dag ongeveer 1,2 liter pancreas sap. Dit sap speelt een belangrijke rol bij
de spijsvertering. Het pancreas sap wordt niet de hele dag door afgegeven aan de darm. Pas wanneer we
voedsel zien, ruiken, proeven of doorslikken krijgen de hersenen een seintje dat er voedsel in aantocht is.
Dit signaal wordt doorgegeven aan de alvleesklier. Deze begint vervolgens met het aanmaken van
pancreas sap. Ook prikkeling van de wand van de maag en de twaalfvingerige darm door voedsel,
stimuleert de alvleesklier tot het aanmaken van pancreas sap.
Bron: http://www.alvleeskliervereniging.nl/de-alvleesklier/over-de-alvleesklier/wat-is-de-exocriene-functie-van-de-
alvleesklier-.aspx
Filmpje over spijsverteringkanaal en wat de functie van de alvleesklier hierbij is:
https://www.youtube.com/watch?v=ecUq2TD0blE
,Exocriene pancreas
Bron: http://www.ronaldschulte.nl/exocriene-pancreas--alvleesklier-.html en het boek Anatomie en Fysiologie
bladzijde 308.
▪ Bestaat uit een groot deel aantal kwabjes.
▪ Elk kwabje heeft een afvoerkanaaltje.
▪ Bestaat uit exocriene klieren (afvoerkanaaltjes).
▪ Functie afvoerkanaaltjes: zorgen voor excretie of uitscheiding.
▪ Geven spijsverteringsenzymen aan duodenum (begin vd dunne darm = 12-vingerige darm).
▪ Het systeem werkt tegengesteld aan het endocrien systeem dat hormonen afscheidt aan het organisme
zelf, aan bloed en weefselvloeistof.
▪ Sommige exocriene klieren geven hun stoffen af in het spijsverteringskanaal:
- speekselklieren
- maag- en darmwandkliertjes
- alvleesklier
- lever (gal)
Functie exocriene pancreas:
▪ Produceren van pancreas sap.
Pancreas sap bevat enzymen die koolhydraten, eiwitten en vetten verteren.
Endocrien pancreas
Bron: http://www.ronaldschulte.nl/exocriene-pancreas--alvleesklier-.html en het boek Anatomie en Fysiologie
bladzijde 308.
▪ Verdeeld door de hele klier liggen groepjes gespecialiseerde cellen, die de eilandjes van Langerhans heten.
▪ Bevatten geen afvoerkanaaltjes.
▪ Endocrien systeem scheidt hormonen aan het organisme zelf, aan bloed en weefselvloeistof.
2. De student kan de hormonen van de endocriene alvleesklier noemen.
Functie endocrien pancreas:
▪ Scheidt de hormonen insuline en glucagon uit. Zijn betrokken bij de regulering van glycemie.
, Eilandjes van Langerhans
Bron: Boek Anatomie en fysiologie bladzijde 224-225 en https://www.youtube.com/watch?v=xQeqXMsw79M.
Anatomie
▪ Onderdeel van de alvleesklier (pancreas);
▪ Endocriene alvleesklier;
▪ Leiden geen kanalen van de eilandjes naar buiten.
▪ Alvleesklierhormonen worden rechtstreeks in de bloedsomloop afgescheiden en circuleren in het lichaam.
Heel goed filmpje over de werking van de alvleesklier, wordt de o.a. regeling vd bloedsuikerspiegel uitgelegd:
https://www.youtube.com/watch?v=xQeqXMsw79M.
Begrippenlijst:
Glucose
= suiker.
Insuline
= hormoon dat de bloedsuikerspiegel verlaagt.
Glucagon
= hormoon dat de bloedsuikerspiegel verhoogt.
Glycogeen
= opslag plaats van glucose (voor de periode als de bloedsuikerspiegel te laag is).
In de lever.
Glycogenese
= is het proces dat zorgt voor de vorming van Glycogeen.
Gebeurt in de lever.
Gluconeogenese
= het proces waarbij de bloedsuikerspiegel wordt verlaagd door Glycogeen.
Bij een te hoge bloedsuikerspiegel.
Glycogenolyse
= het proces waarbij Glucagon, Glycogeen afbreekt tot glucose en zo de bloedsuikerspiegel te verhogen.
Bij een te lage bloedsuikerspiegel.
De eilandjes van Langerhans bevatten drie hoofdtypen cellen:
1. Alfa-cellen (α-cellen)
Glucagon afscheiden.
2. Bèta-cellen (β-cellen)
Insuline afscheiden.
3. Gamma-cellen (δ-cellen)
Somatostatine afscheiden.
