Samenvatting Logisch en Kritisch denken
+ college aantekeningen
___________________________________________________________________________
Logisch & kritisch denken – Onderzoeken, argumenteren, concluderen (2e, herziene druk)
Simon Burgers
Studieboek eerste jaar Pedagogische Wetenschappen
(Universiteit Leiden)
___________________________________________________________________________
Aantekeningen collegejaar 2021-2022
,Inhoud
Samenvatting Logisch & Kritisch denken................................................................................3
H1 Kritisch denken, een eerste verkenning.........................................................................3
H2 Argument en conclusie..................................................................................................3
H3 Redeneringen ontleden.................................................................................................3
H4 Logisch denken I: geldige en ongeldige conclusie.........................................................3
H5 Logisch denken II: voldoende en noodzakelijke voorwaarden.......................................4
H6 Logisch denken III: helder denken in categorieën..........................................................4
H7 Informele drogredenen..................................................................................................4
H8 Relevantie en volledigheid.............................................................................................5
H9 Verschillende soorten conclusies..................................................................................5
H10 Verifiëren, falsifiëren en onderzoek.............................................................................5
H11 Het scheermes van Ockham.......................................................................................6
H12 Conclusies en emoties................................................................................................6
H13 Conclusies trekken uit statistisch onderzoek...............................................................6
Aantekeningen Argumentatie.................................................................................................8
College 1: Introductie..........................................................................................................8
College 2: Structuur van redeneringen................................................................................9
College 3: Beoordelen van redeneringen: geldigheid o.b.v. vorm.....................................10
College 4: Beoordelen van redeneringen: zeggingskracht................................................11
College 5: Kansrekenen....................................................................................................13
College 6: Wat mis kan gaan............................................................................................14
, Samenvatting Logisch & Kritisch denken
H1 Kritisch denken, een eerste verkenning
Kritisch denken: informatie niet zonder meer accepteren, je gaat zorgvuldig na of er tegen een
uitspraak iets valt in te brengen.
Een conclusie uit redeneringen kan geldig of ongeldig zijn.
H2 Argument en conclusie
Een argument wordt gebruikt om een conclusie te onderbouwen.
Ook kan een argument gebruikt worden om een standpunt te ondersteunen.
Een redenering bestaat minimaal uit twee onderdelen.
Een signaalwoord helpt duidelijk te maken dat het in een zin gaat om een redenering. Ook kun je
signaalwoorden in een zin plaatsen om erachter te komen of het een redenering is.
● Standpunt na: dus, derhalve, daarom, daaruit volgt
● Argument na: want, omdat, aangezien
Andere termen die worden gebruikt:
● argument = premisse
● standpunt/conclusie = stelling = gevolgtrekking
● redenering = argumentatie
H3 Redeneringen ontleden
Argumentatiestructuren:
● enkelvoudig: standpunt met één argument
● meervoudig: standpunt met meerdere argumenten
● nevenschikkend: standpunt met argumenten die onafhankelijk zijn van elkaar
● onderschikkend: standpunt met argumenten die een relatie onderling; standpunt kan al
onderuit gehaald worden door een argument te weerleggen
● complex: combinatie van nevenschikkende en onderschikkende argumenten
Contra-argumenten ondersteunen het standpunt niet maar vullen het aan.
Notatie argumentatiestructuren:
Standpunt
↗ ↗ ↖ ↖
A1 A2 A3a ------ A3b C1
↗ ↖ ↑ ↑
A1A1 A2A1 A1A2 A1A3a
H4 Logisch denken I: geldige en ongeldige conclusie
Logisch geldige redeneringen: de conclusie volgt uit de argumenten.
Syllogismen: uitspraken over groepen, klassen, verzamelingen of eigenschappen worden gekoppeld
aan bijzondere gevallen zoals een bepaald individu. Het bestaat uit twee argumenten, premissen, en
een conclusie.
Syllogismen kunnen geldig en ongeldig zijn. Ze zijn alleen geldig als beide premissen kloppen en de
conclusie automatisch uit deze uitspraken volgt.
Let op bij het woord ‘sommige’ in een premisse, logisch gezien betekent het: er zijn/bestaan.
+ college aantekeningen
___________________________________________________________________________
Logisch & kritisch denken – Onderzoeken, argumenteren, concluderen (2e, herziene druk)
Simon Burgers
Studieboek eerste jaar Pedagogische Wetenschappen
(Universiteit Leiden)
___________________________________________________________________________
Aantekeningen collegejaar 2021-2022
,Inhoud
Samenvatting Logisch & Kritisch denken................................................................................3
H1 Kritisch denken, een eerste verkenning.........................................................................3
H2 Argument en conclusie..................................................................................................3
H3 Redeneringen ontleden.................................................................................................3
H4 Logisch denken I: geldige en ongeldige conclusie.........................................................3
H5 Logisch denken II: voldoende en noodzakelijke voorwaarden.......................................4
H6 Logisch denken III: helder denken in categorieën..........................................................4
H7 Informele drogredenen..................................................................................................4
H8 Relevantie en volledigheid.............................................................................................5
H9 Verschillende soorten conclusies..................................................................................5
H10 Verifiëren, falsifiëren en onderzoek.............................................................................5
H11 Het scheermes van Ockham.......................................................................................6
H12 Conclusies en emoties................................................................................................6
H13 Conclusies trekken uit statistisch onderzoek...............................................................6
Aantekeningen Argumentatie.................................................................................................8
College 1: Introductie..........................................................................................................8
College 2: Structuur van redeneringen................................................................................9
College 3: Beoordelen van redeneringen: geldigheid o.b.v. vorm.....................................10
College 4: Beoordelen van redeneringen: zeggingskracht................................................11
College 5: Kansrekenen....................................................................................................13
College 6: Wat mis kan gaan............................................................................................14
, Samenvatting Logisch & Kritisch denken
H1 Kritisch denken, een eerste verkenning
Kritisch denken: informatie niet zonder meer accepteren, je gaat zorgvuldig na of er tegen een
uitspraak iets valt in te brengen.
Een conclusie uit redeneringen kan geldig of ongeldig zijn.
H2 Argument en conclusie
Een argument wordt gebruikt om een conclusie te onderbouwen.
Ook kan een argument gebruikt worden om een standpunt te ondersteunen.
Een redenering bestaat minimaal uit twee onderdelen.
Een signaalwoord helpt duidelijk te maken dat het in een zin gaat om een redenering. Ook kun je
signaalwoorden in een zin plaatsen om erachter te komen of het een redenering is.
● Standpunt na: dus, derhalve, daarom, daaruit volgt
● Argument na: want, omdat, aangezien
Andere termen die worden gebruikt:
● argument = premisse
● standpunt/conclusie = stelling = gevolgtrekking
● redenering = argumentatie
H3 Redeneringen ontleden
Argumentatiestructuren:
● enkelvoudig: standpunt met één argument
● meervoudig: standpunt met meerdere argumenten
● nevenschikkend: standpunt met argumenten die onafhankelijk zijn van elkaar
● onderschikkend: standpunt met argumenten die een relatie onderling; standpunt kan al
onderuit gehaald worden door een argument te weerleggen
● complex: combinatie van nevenschikkende en onderschikkende argumenten
Contra-argumenten ondersteunen het standpunt niet maar vullen het aan.
Notatie argumentatiestructuren:
Standpunt
↗ ↗ ↖ ↖
A1 A2 A3a ------ A3b C1
↗ ↖ ↑ ↑
A1A1 A2A1 A1A2 A1A3a
H4 Logisch denken I: geldige en ongeldige conclusie
Logisch geldige redeneringen: de conclusie volgt uit de argumenten.
Syllogismen: uitspraken over groepen, klassen, verzamelingen of eigenschappen worden gekoppeld
aan bijzondere gevallen zoals een bepaald individu. Het bestaat uit twee argumenten, premissen, en
een conclusie.
Syllogismen kunnen geldig en ongeldig zijn. Ze zijn alleen geldig als beide premissen kloppen en de
conclusie automatisch uit deze uitspraken volgt.
Let op bij het woord ‘sommige’ in een premisse, logisch gezien betekent het: er zijn/bestaan.
