Les 1 – Introductie Real Estate Management, Partijen bij REM
(Reader REM SN3316 Hoofdstuk 1)
Real Estate Management (REM)
Real Estate Management →Belegger (rendement behalen)
Corporate Real Estate Management → Eigenaar Gebruiker (gebouw is nodig
voor proces)
Real estate management is beredeneert van vastgoed vanuit belegger. CREM wordt
beredeneert vanuit de gebruiker. Corporate staat voor bedrijf. Denk aan bijv. de HAN.
HAN heeft veel panden. Sommige panden zijn de eigenaar van. Sommige huren ze.
Hoe ga je met dit vastgoed om? Hoe kan je dit managen? Hoe kan je dit beheren?
Bedrijf als Philips, wereldwijd actief, panden, soms in eigendom, soms huur, soms
lease. Hoe dit managen? (CREM). Bij de HAN is het enige doel een gebouw waar ze
goed onderwijs kunnen geven.
Real Estate management gaat over een belegger. Bijv. verzekeringsmaatschappij,
pensioenfonds, bedrijf dat gespecialiseerd is in beleggen van vastgoed. Die hebben
ook veel panden, maar die zijn allemaal eigenaar van het pand (belegger). De
belegger is altijd de eigenaar bij REM. Er is nog een belangrijk verschil. De belegger
wil één ding: GELD verdienen. Voorbeelden beleggers: Interpolis / ABP (algemeen
burgerlijk pensioenfonds) / Spoorweg pensioenfonds.
Wat is een pensioenfonds? Pensioenfonds beleggen met het geld wat ze ontvangen
van mensen. Iedereen die werkt betaald pensioen. Een deel van het salaris gaat naar
pensioenfonds. Pensioenfonds krijgt in beheer de aantal jaren een bepaald bedrag
per maand. Ze doen daarmee een aantal dingen, zoals op bank zetten of meer waard
laten worden. Er zijn meerdere pensioenfondsen. ABP krijgt van alle aangesloten
mensen een bepaald maandbedrag tot ze met pensioen gaan. Het bedrag moet
groeien. Als je met pensioen gaat wil je hetzelfde kunnen doen met het geld wat je
erin gestoken hebt. In de periode kunnen de pensioenfondsen beleggen (bijv. in
aandelen, goud, etc.) De gedachte erachter is dat je geld verdient met het beleggen.
Doel belegger:
Rendement (geld)
Spreiding risico (als je belegt, neem je risico, maar een belegger wil risico
spreiden)
Je wil je geld op verschillende dingen beleggen. Beleggers spreiden hun geld
over verschillende dingen, bijv. goud, aandelen, obligaties, etc. Je kan ook in
vastgoed beleggen (beleggingsobject).
Rendement
Rendement is verschil tussen wat er binnenkomt en wat er uitgegeven wordt. Bijv.
kantoorpand wat je verhuurt. Je hebt huuropbrengsten die inkomsten zijn. Aan eind
van de looptijd, bijv. 20 jaar. Wil je dat er groene cijfers zijn en dat je een goed
rendement hebt. Mensen hopen dat de waarde van een huis stijgt. Als de waarde zou
stijgen, zou je ook een hogere hypotheek krijgen. Tot 2008 brak de ellende uit en
bleek dat de waarde niet altijd meer stijgt. Bij beleggen reken je er ook op dat de
waarde stijgt. Je kan bijv. ook beleggen in antiek, maar daar zitten ook risico's aan
verbonden.
Direct rendement: huuropbrengst – kosten
Indirect rendement: waardestijging (waardestijging na aantal jaren)
Type beleggers
Woningcorporaties Vastgoedfondsen
- Huizen aanbieden (huur) - Verkopen alleen maar
- Sociale huurwoningen waardepapieren
, Particuliere beleggers - Alleen vastgoedbelegging
- Ik zelf (huis kopen als Vastgoed CV’s (niet belangrijk)
investering) Projectontwikkelaars
- Studentenwoningen - Kern: commercieel
Institutionele beleggers - Ontwikkelen projecten, zij zorgen
- Verzekering (bijv. voor bouw van een kantoor of wijk
levensverzekering) etc.
- Pensioen (om mijn pensioen te - Na bouw is verkopen het doel
garanderen)
(beleggers van vastgoed)
Casus V&D vs. IEF CAPITAL
V&D had half jaar geleden een conflict met IEF capital, die een aantal panden in
beheer heeft. V&D heeft gevraagd om de huur te verlagen (-20%). De
vastgoedeigenaar zei natuurlijk nee. De macht van een eigenaar kan dus hoog zijn.
Hoe kan je risico's spreiden?
1. Spreiden in vastgoed (bijv. kantoren, bedrijven, winkels, etc.). Veel partijen
hebben dan een vastgoedportefeuille.
2. Geografisch spreiden (in verschillende landen/provincies/internationaal)
Ze kijken naar verschillende ontwikkelingen (DESTEP). Op het juiste moment moeten
panden gekocht worden en weer afgestoten worden. Nu is een goede tijd om panden
te kopen, omdat de prijzen heel laag zijn. (anticyclisch kopen) Je volgt de
tegenovergestelde economie.
Type vastgoedbeleggingen
1. Direct (direct vastgoed kopen - ik koop 10 panden en ik ga ze verbouwen en
huurappartementen van maken en geld mee verdienen)
Belegger → Vastgoed
2. Indirect (ik laat het over aan een gespecialiseerd bedrijf, je legt de
verantwoordelijkheid ergens anders, je geeft een bepaald bedrag en laat dit
beleggen in vastgoed)
Belegger → Vastgoed fonds => Vastgoed
Zie voorbeelden (Corlo, Wereldhave) - Één doel: zoveel mogelijk verdienen
Projectontwikkelaars = een bedrijf die van het allereerste begin een project bouwt en
ontwikkelt (zorgt voor alles: grond, toestemming, ontwerp, PVE, gebouw, bouw, etc.)
Zelfstandige projectontwikkelaars (zelfstandige bedrijven)
Bouwondernemingen (onderdeel van aannemersbedrijf - bijv. Balast Nedam)
Financiële instellingen (banken, bijv. ING Real Estate)
Beleggers (aparte onderdelen)
Corporaties
Grote vastgoedbeleggers:
1. ING – Real Estate (21 miljard) 4. Q-park (5,3 miljard)
2. Algemene pensioen groep (ABP) (26 5. Delta Lloyd (2,6 miljard)
miljard) 6. Nieuwe steen (2 miljard)
3. Corio (7,1 miljard)
Dit zijn Nederlandse beleggers. Er gaat enorm veel geld om met beleggen. ABP heeft
bijvoorbeeld ook in Zuid-Amerika beleggingen. Één keer per jaar wordt een prijs
uitgereikt aan de slechtste huisjesmelker van Nederland. Je huurt hier liever niet van,
maar het zijn wel beleggers.
Beleggingsobjecten (allemaal vormen van beleggen)