Vaders
Collegejaar 2021-2022
1
,Inhoudsopgave
Introductiefilmpje ............................................................................................................................................... 3
College 1: Geschiedenis en aandacht voor vaders in onderzoek ........................................................................ 3
College 2: Gehechtheid aan vader .................................................................................................................... 18
College 3: De biologie van vaders: evolutie en brein ........................................................................................ 32
College 4: De biologie van vaders: hormonen en rolpatronen ......................................................................... 43
College 5a: Determinanten en uitkomsten van vader betrokkenheid .............................................................. 52
College 5b: Sensitiviteit en de ontwikkeling van het kind ................................................................................. 58
College 6a: vaders en psychopathologie .......................................................................................................... 62
College 6b: Vaders en psychopathologie .......................................................................................................... 68
College 7a: Culturele variaties in betrokkenheid .............................................................................................. 73
College 7b: Culturele variaties in betrokkenheid .............................................................................................. 79
College 7c: non-traditionele gezinnen .............................................................................................................. 84
2
,Introductiefilmpje
- Colleges blijven tot aan het tentamen online
- 2 vragenuurtjes: 9 december en 20 januari van 12:00-13:00
Literatuur
- Artikelen (Engels)
- Collegestof
Tentamen
- 3 februari
- MC + Open vragen
- Kan je niet komen door corona → Thuis dmv proctoring
- Inschrijven!
College 1: Geschiedenis en aandacht voor vaders in onderzoek
Dit college
- Cabrera: chapter 4/5
- Lamb, M. (2000). The history of research on father involvement. Marriage & Family
Review, 29, 23-42
Waarom gaan we het hebben over vaders?
Ondervertegenwoordigd in onderzoek, reden daarvan:
- Lastig te betrekken bij onderzoek. Minder snel geneigd om mee te doen?
- Rol van vaders minder belangrijk? Bias van onderzoekers.
Self fulfilling prophecy: als je er geen onder zoek naar doet, houd je in stand dat het minder
belangrijk is. Gelukkig is dat nu aan het veranderen.
Meer aandacht voor vaders?
- Moeders werken tegenwoordig meer.
- Veranderende opvattingen en attitudes. We zijn minder stereotype.
- Meer betrokkenheid van vaders
- Dynamischer relaties → de helft van alle huwelijke eindigt in scheiding. Vaders moeten
vaker meer alleen voor kind zorgen. Meer variatie in gezinssamenstellingen. Ook 2 vaders is
nu mogelijk.
- De wereld is culturele diverser. Rol van vaders verschillend per cultuur. Verschillende kijk
op opvoedgedrag.
Documentaire: Ncrv kaaskop of mocro.
Korte geschiedenis
- Artikel Lamb (2000)
- J. Wubs (2000). Vaders gezin, moeders verantwoordelijkheid.
- 120 opvoedingsadviesboeken tussen 1945-1995 zijn doorgespit hoe er wordt gekeken naar
vaderschap door de jaren heen.
3
, Korte geschiedenis
Rol van vaders heel divers. Belang van vaders kan ook verschillende rollen aannemen. Er zijn
veel ideeën over.
“Multifaceted conceptualization of fathers’ roles”
Vier fases/ periodes in geschiedenis:
• Morele leider
Vader die vertelt over hoe de wereld in elkaar steekt. Leest de bijbel voor, zoals op
plaatje rechts. Vader baas van het gezin/ Hiërarchisch.
• Kostwinner (rond industrialisatie)
Vader moest zorgen voor het geld. Hij was weinig beschikbaar.
• Rolmodel (rond WO II)
• De zorgende vader (rond ‘70)
Jaren 30 en 40
- Psychoanalytische theorie
- Sekse-rolmodel (vooral voor zonen)
Kinderen moeten conflicten doorgaan en vader moet er zijn. Het hebben van een
vader vormt de persoonlijkheid van kind.
Tradities in de psychologie
- Psychoanalytische theorie
- Behaviorisme: John B. Watson
Watson: al het gedrag is aangeleerd. Rol van vader belangrijk. Vader kon kind vormen. Geen
ruimte voor warmte, daar werden ze soft van. Maar je moest kinderen hard opvoeden. Niet
knuffelen, niet te lang borstvoeding geven.
Watson
Little Albert: kindje werd geconditioneerd. Bij laten zien van konijn werd er een hard geluid
laten horen. Gevolg: Werd bang voor alle witte pluizige bolletjes. Watson: Al het gedrag is
aangeleerd dus je kon kinderen maken wat en zoals je wil. Vader moet het kind trainen en
drillen.
Rond WO II
Afwezigheid van vaders. Zij moesten gaan vechten. Kinderen zaten op grote schaal zonder
vader. Dat was een groot sociaal experiment. De afwezigheid van vaders werd niet genoeg
opgevangen. Moeders moesten aan het werk in de fabrieken omdat de vaders wegwaren.
Gevolg kinderen: problemen in psychosociale ontwikkeling en schoolprestaties.
Jaren 50 en 60
- Babyboom
- groeiende economie
- Vader als ondersteuner: moeder thuis met de kinderen. Vader was kostwinnaar, droeg bij als
ondersteuner voor de moeder. Gaf af en toe het kind een aai over zijn bol.
- Arts Spock bracht een boek uit. Heeft een grote invloed op het vaderschap gehad.
Nederlandse opvoedingsadviezen
4
Collegejaar 2021-2022
1
,Inhoudsopgave
Introductiefilmpje ............................................................................................................................................... 3
College 1: Geschiedenis en aandacht voor vaders in onderzoek ........................................................................ 3
College 2: Gehechtheid aan vader .................................................................................................................... 18
College 3: De biologie van vaders: evolutie en brein ........................................................................................ 32
College 4: De biologie van vaders: hormonen en rolpatronen ......................................................................... 43
College 5a: Determinanten en uitkomsten van vader betrokkenheid .............................................................. 52
College 5b: Sensitiviteit en de ontwikkeling van het kind ................................................................................. 58
College 6a: vaders en psychopathologie .......................................................................................................... 62
College 6b: Vaders en psychopathologie .......................................................................................................... 68
College 7a: Culturele variaties in betrokkenheid .............................................................................................. 73
College 7b: Culturele variaties in betrokkenheid .............................................................................................. 79
College 7c: non-traditionele gezinnen .............................................................................................................. 84
2
,Introductiefilmpje
- Colleges blijven tot aan het tentamen online
- 2 vragenuurtjes: 9 december en 20 januari van 12:00-13:00
Literatuur
- Artikelen (Engels)
- Collegestof
Tentamen
- 3 februari
- MC + Open vragen
- Kan je niet komen door corona → Thuis dmv proctoring
- Inschrijven!
College 1: Geschiedenis en aandacht voor vaders in onderzoek
Dit college
- Cabrera: chapter 4/5
- Lamb, M. (2000). The history of research on father involvement. Marriage & Family
Review, 29, 23-42
Waarom gaan we het hebben over vaders?
Ondervertegenwoordigd in onderzoek, reden daarvan:
- Lastig te betrekken bij onderzoek. Minder snel geneigd om mee te doen?
- Rol van vaders minder belangrijk? Bias van onderzoekers.
Self fulfilling prophecy: als je er geen onder zoek naar doet, houd je in stand dat het minder
belangrijk is. Gelukkig is dat nu aan het veranderen.
Meer aandacht voor vaders?
- Moeders werken tegenwoordig meer.
- Veranderende opvattingen en attitudes. We zijn minder stereotype.
- Meer betrokkenheid van vaders
- Dynamischer relaties → de helft van alle huwelijke eindigt in scheiding. Vaders moeten
vaker meer alleen voor kind zorgen. Meer variatie in gezinssamenstellingen. Ook 2 vaders is
nu mogelijk.
- De wereld is culturele diverser. Rol van vaders verschillend per cultuur. Verschillende kijk
op opvoedgedrag.
Documentaire: Ncrv kaaskop of mocro.
Korte geschiedenis
- Artikel Lamb (2000)
- J. Wubs (2000). Vaders gezin, moeders verantwoordelijkheid.
- 120 opvoedingsadviesboeken tussen 1945-1995 zijn doorgespit hoe er wordt gekeken naar
vaderschap door de jaren heen.
3
, Korte geschiedenis
Rol van vaders heel divers. Belang van vaders kan ook verschillende rollen aannemen. Er zijn
veel ideeën over.
“Multifaceted conceptualization of fathers’ roles”
Vier fases/ periodes in geschiedenis:
• Morele leider
Vader die vertelt over hoe de wereld in elkaar steekt. Leest de bijbel voor, zoals op
plaatje rechts. Vader baas van het gezin/ Hiërarchisch.
• Kostwinner (rond industrialisatie)
Vader moest zorgen voor het geld. Hij was weinig beschikbaar.
• Rolmodel (rond WO II)
• De zorgende vader (rond ‘70)
Jaren 30 en 40
- Psychoanalytische theorie
- Sekse-rolmodel (vooral voor zonen)
Kinderen moeten conflicten doorgaan en vader moet er zijn. Het hebben van een
vader vormt de persoonlijkheid van kind.
Tradities in de psychologie
- Psychoanalytische theorie
- Behaviorisme: John B. Watson
Watson: al het gedrag is aangeleerd. Rol van vader belangrijk. Vader kon kind vormen. Geen
ruimte voor warmte, daar werden ze soft van. Maar je moest kinderen hard opvoeden. Niet
knuffelen, niet te lang borstvoeding geven.
Watson
Little Albert: kindje werd geconditioneerd. Bij laten zien van konijn werd er een hard geluid
laten horen. Gevolg: Werd bang voor alle witte pluizige bolletjes. Watson: Al het gedrag is
aangeleerd dus je kon kinderen maken wat en zoals je wil. Vader moet het kind trainen en
drillen.
Rond WO II
Afwezigheid van vaders. Zij moesten gaan vechten. Kinderen zaten op grote schaal zonder
vader. Dat was een groot sociaal experiment. De afwezigheid van vaders werd niet genoeg
opgevangen. Moeders moesten aan het werk in de fabrieken omdat de vaders wegwaren.
Gevolg kinderen: problemen in psychosociale ontwikkeling en schoolprestaties.
Jaren 50 en 60
- Babyboom
- groeiende economie
- Vader als ondersteuner: moeder thuis met de kinderen. Vader was kostwinnaar, droeg bij als
ondersteuner voor de moeder. Gaf af en toe het kind een aai over zijn bol.
- Arts Spock bracht een boek uit. Heeft een grote invloed op het vaderschap gehad.
Nederlandse opvoedingsadviezen
4
