Economie Markt en overheid
Hoofdstuk 1: De telefoniemarkt
Bij de marktvorm volkomen concurrentie of volledige mededinging is het de bedoeling dat
de individuele aanbieder geen macht heeft en dat er scherpe prijsconcurrentie is.
Een markt met volkomen concurrentie heeft de volgende kenmerken:
- Groot aantal aanbieders.
- Homogeen product. Hier spreken we van als het voor de consument niet uitmaakt van
welke aanbieder het product afkomstig is. In de ogen van de consument zijn alle
exemplaren van dat product identiek. Als een product niet homogeen is, noemen we het
een heterogeen product.
- Transparante markt. Hier zijn de vragers naar een product en de aanbieders van dat
product op de hoogte van het totale aanbod. Hierdoor is op een transparante markt
slechts één prijs mogelijk, namelijk
de laagste.
- Vrije toe- en uittreding. Hiervan is sprake als er geen belemmeringen zijn om tot
een markt toe te treden en eruit te stappen.
De aanbodlijn geeft het verband weer tussen de prijs van een product en de aangeboden
hoeveelheid. De aanbodlijn kan in zijn geheel naar rechts verschuiven door toename van
het aantal aanbieders bij een bepaalde prijs of door kostenverlagingen. Bij een verlaging
van de kostprijs stijgt de winstmarge per product en zal het aantal aanbieders bij dezelfde
verkoopprijs toenemen.
De vraaglijn geeft het verband weer tussen de prijs en de gevraagde hoeveelheid. De
vraaglijn kan verschuiven als bij een bepaalde prijs de vraag naar het product stijgt of
daalt.
Voorbeelden voor het verschuiven van de vraaglijn:
- Als het inkomen stijgt, kunnen consumenten meer producten kopen bij dezelfde prijs.
- Als de prijs van een substitutiegoed (een vervangend goed) stijgt, neemt de
vraag toe. Bijv. als autorijden duurder wordt, gaan meer mensen met het
openbaar vervoer.
- Als de prijs van een complementair goed (een aanvullend goed) stijgt, neemt de vraag af.
Bijvoorbeeld: Als auto’s duurder worden, neemt de vraag van benzine af.
- Als de behoefte toeneemt, stijgt de vraag.
- Als er meer vragers zijn, neemt de vraag toe.
Hoe sterk de vraag naar een product reageert op een prijsverandering kan worden
onderzocht met behulp van prijselasticiteit van de vraag.De prijselasticiteit van de
vraag (Ev) geeft aan met hoeveel procent de vraag naar een goed verandert als de
prijs met 1% stijgt.
Elastische vraag Prijsverhoging Leidt tot meer Omzet daalt
evenredige daling
, afzet
Elastische vraag Prijsverlaging Leidt tot meer dan Omzet stijgt
evenredige stijging
afzet
Inelastische vraag Prijsverhoging Leidt tot minder dan Omzet stijgt
evenredige daling
afzet
Inelastische vraag prijsverlaging Leidt tot minder dan Omzet daalt
evenredige stijging
afzet
Als bij een bepaalde prijs de vraag naar een product stijgt, dan verschuift de vraaglijn
naar rechts. De producten bieden bij een hogere prijs meer aan. Er vindt een verschuiving
langs de aanbodcurve plaats en er komt een nieuw evenwicht tot stand. Hierdoor stijgt de
winst van de producten en neemt het producentensurplus toe.
Om de winst van een bedrijf te kunnen bepalen moeten de prijs (P), en afzet (Q), de
totale variabele kosten (TVK) en de totale constante kosten (TCK) bekend zijn. De
constante kosten veranderen niet bij een verandering van de productie. De variabele
kosten veranderen wel bij een toe- of afname van de productie.
Ondernemingen willen weten hoeveel producten ze ten minste moeten verkopen om
geen verlies te hebben: de break-evenafzet. Bij deze hoeveelheid is de totale omzet (TO
= P x q) precies gelijk aan de totale kosten (TK): TO = TK oftewel P x q = TCK + TVK.
Ook willen bedrijven weten bij welke productie de totale winst het hoogst, dus maximaal,
is. De totale winst (TW) is het verschil tussen de totale omzet (TO) en de totale kosten
(TK): TW = TO - TK.
De totale winst stijgt als bij toename van de productie de opbrengst meer stijgt dan de
kosten: de marginale opbrengst (MO) is dan groter dan de marginale kosten (MK). De
marginale opbrengst (MO) is de opbrengst als er een product meer wordt verkocht. De
marginale kosten (MK) zijn de extra kosten van een extra product dat wordt gemaakt.
Gemiddelde totale kosten worden berekend door de totale kosten te delen door de afzet
(GTK = TK/q). Als de gemiddelde variabele kosten (GVK) niet veranderen bij een
verandering in de geproduceerde hoeveelheid, zijn de variabele kosten proportioneel. De
totale variabele kosten stijgen dan recht evenredig met de productieomvang. Bij
proportioneel variabele kosten zijn de marginale kosten (MK) gelijk aan de gemiddelde
variabele kosten (GVK)
De gemiddelde opbrengst wordt berekend door de totale opbrengst te delen door de afzet.
(GO = TO/q)
Hoofdstuk 2: Van monopoliemacht tot privatisering
Hoofdstuk 1: De telefoniemarkt
Bij de marktvorm volkomen concurrentie of volledige mededinging is het de bedoeling dat
de individuele aanbieder geen macht heeft en dat er scherpe prijsconcurrentie is.
Een markt met volkomen concurrentie heeft de volgende kenmerken:
- Groot aantal aanbieders.
- Homogeen product. Hier spreken we van als het voor de consument niet uitmaakt van
welke aanbieder het product afkomstig is. In de ogen van de consument zijn alle
exemplaren van dat product identiek. Als een product niet homogeen is, noemen we het
een heterogeen product.
- Transparante markt. Hier zijn de vragers naar een product en de aanbieders van dat
product op de hoogte van het totale aanbod. Hierdoor is op een transparante markt
slechts één prijs mogelijk, namelijk
de laagste.
- Vrije toe- en uittreding. Hiervan is sprake als er geen belemmeringen zijn om tot
een markt toe te treden en eruit te stappen.
De aanbodlijn geeft het verband weer tussen de prijs van een product en de aangeboden
hoeveelheid. De aanbodlijn kan in zijn geheel naar rechts verschuiven door toename van
het aantal aanbieders bij een bepaalde prijs of door kostenverlagingen. Bij een verlaging
van de kostprijs stijgt de winstmarge per product en zal het aantal aanbieders bij dezelfde
verkoopprijs toenemen.
De vraaglijn geeft het verband weer tussen de prijs en de gevraagde hoeveelheid. De
vraaglijn kan verschuiven als bij een bepaalde prijs de vraag naar het product stijgt of
daalt.
Voorbeelden voor het verschuiven van de vraaglijn:
- Als het inkomen stijgt, kunnen consumenten meer producten kopen bij dezelfde prijs.
- Als de prijs van een substitutiegoed (een vervangend goed) stijgt, neemt de
vraag toe. Bijv. als autorijden duurder wordt, gaan meer mensen met het
openbaar vervoer.
- Als de prijs van een complementair goed (een aanvullend goed) stijgt, neemt de vraag af.
Bijvoorbeeld: Als auto’s duurder worden, neemt de vraag van benzine af.
- Als de behoefte toeneemt, stijgt de vraag.
- Als er meer vragers zijn, neemt de vraag toe.
Hoe sterk de vraag naar een product reageert op een prijsverandering kan worden
onderzocht met behulp van prijselasticiteit van de vraag.De prijselasticiteit van de
vraag (Ev) geeft aan met hoeveel procent de vraag naar een goed verandert als de
prijs met 1% stijgt.
Elastische vraag Prijsverhoging Leidt tot meer Omzet daalt
evenredige daling
, afzet
Elastische vraag Prijsverlaging Leidt tot meer dan Omzet stijgt
evenredige stijging
afzet
Inelastische vraag Prijsverhoging Leidt tot minder dan Omzet stijgt
evenredige daling
afzet
Inelastische vraag prijsverlaging Leidt tot minder dan Omzet daalt
evenredige stijging
afzet
Als bij een bepaalde prijs de vraag naar een product stijgt, dan verschuift de vraaglijn
naar rechts. De producten bieden bij een hogere prijs meer aan. Er vindt een verschuiving
langs de aanbodcurve plaats en er komt een nieuw evenwicht tot stand. Hierdoor stijgt de
winst van de producten en neemt het producentensurplus toe.
Om de winst van een bedrijf te kunnen bepalen moeten de prijs (P), en afzet (Q), de
totale variabele kosten (TVK) en de totale constante kosten (TCK) bekend zijn. De
constante kosten veranderen niet bij een verandering van de productie. De variabele
kosten veranderen wel bij een toe- of afname van de productie.
Ondernemingen willen weten hoeveel producten ze ten minste moeten verkopen om
geen verlies te hebben: de break-evenafzet. Bij deze hoeveelheid is de totale omzet (TO
= P x q) precies gelijk aan de totale kosten (TK): TO = TK oftewel P x q = TCK + TVK.
Ook willen bedrijven weten bij welke productie de totale winst het hoogst, dus maximaal,
is. De totale winst (TW) is het verschil tussen de totale omzet (TO) en de totale kosten
(TK): TW = TO - TK.
De totale winst stijgt als bij toename van de productie de opbrengst meer stijgt dan de
kosten: de marginale opbrengst (MO) is dan groter dan de marginale kosten (MK). De
marginale opbrengst (MO) is de opbrengst als er een product meer wordt verkocht. De
marginale kosten (MK) zijn de extra kosten van een extra product dat wordt gemaakt.
Gemiddelde totale kosten worden berekend door de totale kosten te delen door de afzet
(GTK = TK/q). Als de gemiddelde variabele kosten (GVK) niet veranderen bij een
verandering in de geproduceerde hoeveelheid, zijn de variabele kosten proportioneel. De
totale variabele kosten stijgen dan recht evenredig met de productieomvang. Bij
proportioneel variabele kosten zijn de marginale kosten (MK) gelijk aan de gemiddelde
variabele kosten (GVK)
De gemiddelde opbrengst wordt berekend door de totale opbrengst te delen door de afzet.
(GO = TO/q)
Hoofdstuk 2: Van monopoliemacht tot privatisering
