PGZ2021
Uitdagingen in de Public Health
Maastricht University
1
, Taak 1: Public Health, waar staan we nu en waar komen we vandaan?
Probleemstelling: Public Health, waar staan we nu en waar komen we vandaan?
1. Wat zijn de oorzaken van de demografische transitie?
Demografische transitie = een daling van de sterftecijfers die, met een aantal decennia
vertraging, gevolgd werd door een sterke daling van de geboortecijfers (in een periode
van 100 tot 150 jaar). Dit ging weer vooraf aan de toename in levensverwachting.
Doordat er een vertraging zit tussen de verlaging van de sterftecijfers en de verlaging
van de geboortecijfers, nam de omvang van de bevolking in die tussentijd sterk toe.
- De influenzaepidemie en de 2e wereldoorlog (babyboom) onderbreken de
stijgende bevolkingslijn.
De sterftedaling werd eerst vooral toegeschreven aan een geleidelijk toegenomen
effectiviteit van de gezondheidszorg. McKeown was het daar niet mee eens:
- De daling kan grotendeels (75%) worden toegeschreven aan een daling van de
infectieziektesterfte.
- Voor het midden van de 19e eeuw waren er geen effectieve medische interventies
tegen infectieziekten beschikbaar. Deze kwamen er pas toen de sterftedaling al
grotendeels gebeurd was.
Volgens McKeown lag de oorzaak in de verbeteringen in de omgeving:
- Hygiënische maatregelen: aanleg van drinkwaterleiding en riolering, verbetering
in de volkshuisvesting, en verbeterde arbeidsomstandigheden.
- Toegenomen welvaart: dit heeft onder andere geleidt tot een verbeterde
voedingstoestand, waardoor de incidentie en letaliteit van infectieziekten ook is
afgenomen.
2. Wat is de epidemiologische transitie?
Epidemiologische transitie = de radicale verschuiving in het doodsoorzakenpatroon, dat
de daling van de sterftecijfers veroorzaakt. Deze transitie bestaat uit drie fasen:
- Het tijdperk van epidemieën en hongersnood: dit duurde in Europa en Noord-
Amerika tot diep in de 19e eeuw, waarbij de sterfte hoog was (infectieziekten).
- Het tijdperk van afnemende pandemieën: tussen 1875 en 1920 maken
infectieziekten steeds meer plaats voor ziekten als kanker, hart- en vaatziekten,
en ongevalsletsels.
- Het tijdperk van degeneratieve en door de mens veroorzaakte aandoeningen: dit
patroon zet zich tot ongeveer 1970 door, en wordt het doodsoorzakenpatroon
vooral gedomineerd door niet-infectieziekten. Omdat deze moderne ziekten vaak
op lagere leeftijd toeslaan, wordt de levensverwachting hoger.
Rond 1970 werd er gedacht dat de sterfte en levensverwachting een plateau had bereikt,
maar juist toen begon er weer een nieuwe sterftedaling. Dit wordt de 4 e fase genoemd:
delayed degenerative diseases. Er is niet echt een uitschakeling van de ziekten, maar een
uitstel naar hogere leeftijden. In deze fase is het ook zo dat er oude infectieziekten
terugkeren (antibioticaresistentie) of nieuwe zijn opgekomen (hiv/aids, door meer
microbiologische barrières te overschrijven): emergend en re-emergend diseases.
2
Uitdagingen in de Public Health
Maastricht University
1
, Taak 1: Public Health, waar staan we nu en waar komen we vandaan?
Probleemstelling: Public Health, waar staan we nu en waar komen we vandaan?
1. Wat zijn de oorzaken van de demografische transitie?
Demografische transitie = een daling van de sterftecijfers die, met een aantal decennia
vertraging, gevolgd werd door een sterke daling van de geboortecijfers (in een periode
van 100 tot 150 jaar). Dit ging weer vooraf aan de toename in levensverwachting.
Doordat er een vertraging zit tussen de verlaging van de sterftecijfers en de verlaging
van de geboortecijfers, nam de omvang van de bevolking in die tussentijd sterk toe.
- De influenzaepidemie en de 2e wereldoorlog (babyboom) onderbreken de
stijgende bevolkingslijn.
De sterftedaling werd eerst vooral toegeschreven aan een geleidelijk toegenomen
effectiviteit van de gezondheidszorg. McKeown was het daar niet mee eens:
- De daling kan grotendeels (75%) worden toegeschreven aan een daling van de
infectieziektesterfte.
- Voor het midden van de 19e eeuw waren er geen effectieve medische interventies
tegen infectieziekten beschikbaar. Deze kwamen er pas toen de sterftedaling al
grotendeels gebeurd was.
Volgens McKeown lag de oorzaak in de verbeteringen in de omgeving:
- Hygiënische maatregelen: aanleg van drinkwaterleiding en riolering, verbetering
in de volkshuisvesting, en verbeterde arbeidsomstandigheden.
- Toegenomen welvaart: dit heeft onder andere geleidt tot een verbeterde
voedingstoestand, waardoor de incidentie en letaliteit van infectieziekten ook is
afgenomen.
2. Wat is de epidemiologische transitie?
Epidemiologische transitie = de radicale verschuiving in het doodsoorzakenpatroon, dat
de daling van de sterftecijfers veroorzaakt. Deze transitie bestaat uit drie fasen:
- Het tijdperk van epidemieën en hongersnood: dit duurde in Europa en Noord-
Amerika tot diep in de 19e eeuw, waarbij de sterfte hoog was (infectieziekten).
- Het tijdperk van afnemende pandemieën: tussen 1875 en 1920 maken
infectieziekten steeds meer plaats voor ziekten als kanker, hart- en vaatziekten,
en ongevalsletsels.
- Het tijdperk van degeneratieve en door de mens veroorzaakte aandoeningen: dit
patroon zet zich tot ongeveer 1970 door, en wordt het doodsoorzakenpatroon
vooral gedomineerd door niet-infectieziekten. Omdat deze moderne ziekten vaak
op lagere leeftijd toeslaan, wordt de levensverwachting hoger.
Rond 1970 werd er gedacht dat de sterfte en levensverwachting een plateau had bereikt,
maar juist toen begon er weer een nieuwe sterftedaling. Dit wordt de 4 e fase genoemd:
delayed degenerative diseases. Er is niet echt een uitschakeling van de ziekten, maar een
uitstel naar hogere leeftijden. In deze fase is het ook zo dat er oude infectieziekten
terugkeren (antibioticaresistentie) of nieuwe zijn opgekomen (hiv/aids, door meer
microbiologische barrières te overschrijven): emergend en re-emergend diseases.
2
