Hoorcollege 1 ´´Neuro-anatomie en neuro-fysiologie’’
Filmpje hond:
De hond is enthousiast en kan zijn staart kwispelen. Het is dus geen dwarslaesie. De hond
blaft nog normaal. De hond is niet incontinent (sacrale elementen). Als je de hond kriebelt bij
de achterpoten, reageert de hond. Ook als je knijpt, reageert de hond. Er is óf iets met de
perifere zenuwen of met de perifere spieren.
Het zou kunnen zijn:
• Botulisme: neurotoxine voorkomt afgifte Ach door lower motorneuronen en post-
ganglionaire parasympathische neuronen. Lower motorneuronen zijn de laatste
motorneuronen op weg naar de spieren.
Als acetylcholine niet vrijkomt, kan je je spieren niet meer aanspannen. Het post-ganglionaire
parasympathische neuron gebruikt ook acetylcholine. Als het botulisme geweest was, zou je
ook problemen zien bij het slikken. De hartfrequentie zou dan hoog zijn, de pupil zou verwijd
zijn. De blaas zou dan ook niet meer geleegd kunnen worden.
Het zou ook kunnen zijn:
• Myasthenia gravis: autoantilichamen tegen nicotine ACh receptoren (dus NIET
muscarine). Dit past bij het somatische zenuwstelsel.
Bij myasthena gravis is het neurologisch onderzoek in rust normaal, maar na inspanning
wordt deze afwijkend en lijkt het op een LMN ziekte. Het is een inspannings-geïnduceerde
parese
Het signaal kan niet worden overgedragen; spierzwakte (parese), bijv. van slokdarm-spieren
of van de ledematen. Therapie: acetylcholine-esterase remmers. In een vroeg stadium past
dit beeld bij de hond.
Ruggenmerg
Het ruggenmerg is een onderdeel van het centrale zenuwstelsel. Het is het stukje wat binnen
de wervelkolom zit.
Je hebt 7 cervicale wervels en 8
cervicale ruggenmergstukjes (8x een
zenuw naar buiten). De eerste zenuw
komt voor de eerste wervel naar
buiten. De 8e zenuw komt na de 7e
wervel eruit. Verder naar achter komt
elke zenuw caudaal van de
bijbehorende wervel naar buiten.
C6/T2 is de aansturing van de
voorpoten. Hier liggen
ritmegeneratoren. Aan het eind houdt
het ruggenmerg eerder op dan de
wervels. Aan het eind lopen alleen
maar zenuwen: cauda equina.
Er zit variatie in de caudale wervels. L4-S3 is de motoriek van de achterpoten. Aan het eind
zit ook de parasympatische aansturing van blaas en colon bijvoorbeeld.
,Het ruggenmerg is altijd omgeven door 3 vliezen:
• Dura mater
• Arachnoïd
• Pia mater
De zenuw treedt naar buiten aan de achterzijde van de wervels. De dura mater omgeeft de
zenuw. Als de tussenwervelschijf gaat uitpuilen (hernia), dan gaat het al vrij snel tegen de
zenuwen aanduwen. Dorsaal komt altijd sensorische informatie binnen. Ventraal verlaat
motorische informatie het ruggenmerg. De spinale zenuw splitst meteen op. Je hebt een
ramus dorsalis en ramus ventralis. De spinale zenuw is dus maar een heel klein deel.
Zowel ramus dorsalis en
ramus ventralis zijn een
combinatie van sensorisch
en motorisch. De dorsale en
ventrale wortel zijn
uitsluitend sensorisch en
motorisch. Daarna komt het
samen en de rami zijn dus
gemengd. Naast de wervel
ligt de grensstreng, dit hoort
bij het sympathische
zenuwstelsel.
,Somatosensorisch (SS) komt helemaal dorsaal binnen, viscerosensorisch (VS) komt iets
lager dorsaal binnen. Visceromotorisch (VM) zit meer mediaal, somatosmotorisch (SM) zit
helemaal ventraal. Via radix ventralis wordt het eerst een spinale zenuw. Daarna splitst het
op. Als het naar de grensstreng gaat, dan gaat het over het sympathische zenuwstelsel en
dit gaat bijvoorbeeld naar je darmen. Ramus dorsalis en ramus ventralis kunnen alles
bevatten.
Spinale reflexen
Een reflex is een automatische optredende, stereotype, motorische reactie op sensorische
prikkel. Het gaat over somatische reflex, dus willekeurige reflexen.
Je hebt een sensor nodig voor een
reflex. De informatie gaat via de rami
naar je ruggenwervels, dit kan rami
dorsalis en rami ventralis zijn. Daarna
zit je in de ruggenwervels.
Somatosensorisch komt dorsaal
binnen, schakelt een keer over via
een interneuron. Daarna via
somatomotorisch treedt de ventrale
wortel uit het ruggenmerg. Het splitst
in ramus dorsalis of ramus ventralis.
Dit bereikt de spier, de spier gaat
vervolgens samenknijpen.
• Buig(flexie)reflex / terugtrekreflex / buig met gekruiste strek(extensie)reflex
• M. ext. Carpi radialis reflex (proprioceptoren) ‘’stretch reflex’’
• Kniepeesreflex (proprioceptoren) ‘’stretch reflex’’
• Anusreflex
Buig- / flexie- / terugtrekreflex
Druk/tast/nociceptoren → dorsale wortel neuron → medulla spinalis → a-motorneuronen
(LMN) → activatie flexoren ipsilaterale poot
Het begint vaak met nociceptoren, pijnreceptoren. Dit is vaak een hoge drempelgrens. Deze
informatie komt via de dorsale wortel dorsaal je ruggenmerg binnen, schakelt in het
ruggenmerg en verlaat via de ventrale wortel het ruggenmerg en komt in een ramus terecht.
De motorneuronen (lower motor neuronen) maken contact met spieren. De flexoren worden
geactiveerd van de poot waarin je knijpt. Hierdoor wordt de poot teruggetrokken.
Als je op je zij ligt, moet je wel de terugtrekreflex vertonen, maar niet de gekruiste strekreflex
vertonen. Als je rechtop staat, is dit wel de bedoeling. Afhankelijk van hoe het lichaam staat
of ligt, is het beperkt tot de ipsilaterale poot of gebeurt er ook iets met de contralaterale poot.
Als een hond in zijligging de contralaterale strekreflex vertoont, dan is er iets mis. Dit
betekent dat de remmende invloed vanaf bovenaf verstoord is.
, Kniepees & m. ext. carpi radialis reflex
Proprioceptoren spier → dorsale wortel neuron → medulla spinalis → a-motorneuronen
(LMN) → activatie zelfde spier.
Dit valt onder myotatische reflexen (een unilateraal
reflex die zorgt voor de contractie van spieren,
wanneer deze te veel verslapping vertonen, om de
lichaamshouding te behouden). Proprioceptoren
(spierspoeltjes) worden geprikkeld. Het komt
uiteindelijk dorsaal het ruggenmerg binnen,
schakelt over, gaat via de ventrale wortel je
ruggenmerg uit. Je activeert de spier waar de
proprioceptor in ligt.
Elke spier heeft zo’n reflex. Dit zorgt ervoor dat de
houding behouden kan worden als iemand tegen je aanduwt.
Spierspoeltje
Een spierspoeltje is een proprioceptor. Het zijn eigenlijk
gemodificeerde spiervezels en liggen parallel tussen de
gewone spiervezels Ze meten de lengte van de spier en
de snelheid waarmee de lengte verandert. Spierspoeltjes
worden gestimuleerd tijdens oprekken (stretch) van de
spier. Aan de uiteinde van het spierspoeltje, liggen de
gevoelige stukjes.
Spierspoeltjes kunnen ook zelf contraheren. Hiermee kan
je de gevoeligheid van de reflex beïnvloeden. Als je het
middenstuk van het spierspoeltje langer of korter kan
maken, kan je de kracht van de reflex verhogen of
verlagen. Het gamma motor neuron bepaalt de
gevoeligheid van het spierspoeltje.
Proprioceptie is het vermogen van een organisme om de
positie van zijn eigen lichaam en lichaamsdelen waar te
nemen in de ruimte
Je moet niet op de spier zelf slaan, maar op
de kniepees. De spier wordt uitgerekt, en
daarom het spierspoeltje. Het is een
monosynaptische reflexkring (zonder
interneuron). Dit is een supersnelle reflex.
Als je tegelijkertijd de antagonische spier
wilt ontspannen, moet je dat via een
inhiberend interneuron.
Filmpje hond:
De hond is enthousiast en kan zijn staart kwispelen. Het is dus geen dwarslaesie. De hond
blaft nog normaal. De hond is niet incontinent (sacrale elementen). Als je de hond kriebelt bij
de achterpoten, reageert de hond. Ook als je knijpt, reageert de hond. Er is óf iets met de
perifere zenuwen of met de perifere spieren.
Het zou kunnen zijn:
• Botulisme: neurotoxine voorkomt afgifte Ach door lower motorneuronen en post-
ganglionaire parasympathische neuronen. Lower motorneuronen zijn de laatste
motorneuronen op weg naar de spieren.
Als acetylcholine niet vrijkomt, kan je je spieren niet meer aanspannen. Het post-ganglionaire
parasympathische neuron gebruikt ook acetylcholine. Als het botulisme geweest was, zou je
ook problemen zien bij het slikken. De hartfrequentie zou dan hoog zijn, de pupil zou verwijd
zijn. De blaas zou dan ook niet meer geleegd kunnen worden.
Het zou ook kunnen zijn:
• Myasthenia gravis: autoantilichamen tegen nicotine ACh receptoren (dus NIET
muscarine). Dit past bij het somatische zenuwstelsel.
Bij myasthena gravis is het neurologisch onderzoek in rust normaal, maar na inspanning
wordt deze afwijkend en lijkt het op een LMN ziekte. Het is een inspannings-geïnduceerde
parese
Het signaal kan niet worden overgedragen; spierzwakte (parese), bijv. van slokdarm-spieren
of van de ledematen. Therapie: acetylcholine-esterase remmers. In een vroeg stadium past
dit beeld bij de hond.
Ruggenmerg
Het ruggenmerg is een onderdeel van het centrale zenuwstelsel. Het is het stukje wat binnen
de wervelkolom zit.
Je hebt 7 cervicale wervels en 8
cervicale ruggenmergstukjes (8x een
zenuw naar buiten). De eerste zenuw
komt voor de eerste wervel naar
buiten. De 8e zenuw komt na de 7e
wervel eruit. Verder naar achter komt
elke zenuw caudaal van de
bijbehorende wervel naar buiten.
C6/T2 is de aansturing van de
voorpoten. Hier liggen
ritmegeneratoren. Aan het eind houdt
het ruggenmerg eerder op dan de
wervels. Aan het eind lopen alleen
maar zenuwen: cauda equina.
Er zit variatie in de caudale wervels. L4-S3 is de motoriek van de achterpoten. Aan het eind
zit ook de parasympatische aansturing van blaas en colon bijvoorbeeld.
,Het ruggenmerg is altijd omgeven door 3 vliezen:
• Dura mater
• Arachnoïd
• Pia mater
De zenuw treedt naar buiten aan de achterzijde van de wervels. De dura mater omgeeft de
zenuw. Als de tussenwervelschijf gaat uitpuilen (hernia), dan gaat het al vrij snel tegen de
zenuwen aanduwen. Dorsaal komt altijd sensorische informatie binnen. Ventraal verlaat
motorische informatie het ruggenmerg. De spinale zenuw splitst meteen op. Je hebt een
ramus dorsalis en ramus ventralis. De spinale zenuw is dus maar een heel klein deel.
Zowel ramus dorsalis en
ramus ventralis zijn een
combinatie van sensorisch
en motorisch. De dorsale en
ventrale wortel zijn
uitsluitend sensorisch en
motorisch. Daarna komt het
samen en de rami zijn dus
gemengd. Naast de wervel
ligt de grensstreng, dit hoort
bij het sympathische
zenuwstelsel.
,Somatosensorisch (SS) komt helemaal dorsaal binnen, viscerosensorisch (VS) komt iets
lager dorsaal binnen. Visceromotorisch (VM) zit meer mediaal, somatosmotorisch (SM) zit
helemaal ventraal. Via radix ventralis wordt het eerst een spinale zenuw. Daarna splitst het
op. Als het naar de grensstreng gaat, dan gaat het over het sympathische zenuwstelsel en
dit gaat bijvoorbeeld naar je darmen. Ramus dorsalis en ramus ventralis kunnen alles
bevatten.
Spinale reflexen
Een reflex is een automatische optredende, stereotype, motorische reactie op sensorische
prikkel. Het gaat over somatische reflex, dus willekeurige reflexen.
Je hebt een sensor nodig voor een
reflex. De informatie gaat via de rami
naar je ruggenwervels, dit kan rami
dorsalis en rami ventralis zijn. Daarna
zit je in de ruggenwervels.
Somatosensorisch komt dorsaal
binnen, schakelt een keer over via
een interneuron. Daarna via
somatomotorisch treedt de ventrale
wortel uit het ruggenmerg. Het splitst
in ramus dorsalis of ramus ventralis.
Dit bereikt de spier, de spier gaat
vervolgens samenknijpen.
• Buig(flexie)reflex / terugtrekreflex / buig met gekruiste strek(extensie)reflex
• M. ext. Carpi radialis reflex (proprioceptoren) ‘’stretch reflex’’
• Kniepeesreflex (proprioceptoren) ‘’stretch reflex’’
• Anusreflex
Buig- / flexie- / terugtrekreflex
Druk/tast/nociceptoren → dorsale wortel neuron → medulla spinalis → a-motorneuronen
(LMN) → activatie flexoren ipsilaterale poot
Het begint vaak met nociceptoren, pijnreceptoren. Dit is vaak een hoge drempelgrens. Deze
informatie komt via de dorsale wortel dorsaal je ruggenmerg binnen, schakelt in het
ruggenmerg en verlaat via de ventrale wortel het ruggenmerg en komt in een ramus terecht.
De motorneuronen (lower motor neuronen) maken contact met spieren. De flexoren worden
geactiveerd van de poot waarin je knijpt. Hierdoor wordt de poot teruggetrokken.
Als je op je zij ligt, moet je wel de terugtrekreflex vertonen, maar niet de gekruiste strekreflex
vertonen. Als je rechtop staat, is dit wel de bedoeling. Afhankelijk van hoe het lichaam staat
of ligt, is het beperkt tot de ipsilaterale poot of gebeurt er ook iets met de contralaterale poot.
Als een hond in zijligging de contralaterale strekreflex vertoont, dan is er iets mis. Dit
betekent dat de remmende invloed vanaf bovenaf verstoord is.
, Kniepees & m. ext. carpi radialis reflex
Proprioceptoren spier → dorsale wortel neuron → medulla spinalis → a-motorneuronen
(LMN) → activatie zelfde spier.
Dit valt onder myotatische reflexen (een unilateraal
reflex die zorgt voor de contractie van spieren,
wanneer deze te veel verslapping vertonen, om de
lichaamshouding te behouden). Proprioceptoren
(spierspoeltjes) worden geprikkeld. Het komt
uiteindelijk dorsaal het ruggenmerg binnen,
schakelt over, gaat via de ventrale wortel je
ruggenmerg uit. Je activeert de spier waar de
proprioceptor in ligt.
Elke spier heeft zo’n reflex. Dit zorgt ervoor dat de
houding behouden kan worden als iemand tegen je aanduwt.
Spierspoeltje
Een spierspoeltje is een proprioceptor. Het zijn eigenlijk
gemodificeerde spiervezels en liggen parallel tussen de
gewone spiervezels Ze meten de lengte van de spier en
de snelheid waarmee de lengte verandert. Spierspoeltjes
worden gestimuleerd tijdens oprekken (stretch) van de
spier. Aan de uiteinde van het spierspoeltje, liggen de
gevoelige stukjes.
Spierspoeltjes kunnen ook zelf contraheren. Hiermee kan
je de gevoeligheid van de reflex beïnvloeden. Als je het
middenstuk van het spierspoeltje langer of korter kan
maken, kan je de kracht van de reflex verhogen of
verlagen. Het gamma motor neuron bepaalt de
gevoeligheid van het spierspoeltje.
Proprioceptie is het vermogen van een organisme om de
positie van zijn eigen lichaam en lichaamsdelen waar te
nemen in de ruimte
Je moet niet op de spier zelf slaan, maar op
de kniepees. De spier wordt uitgerekt, en
daarom het spierspoeltje. Het is een
monosynaptische reflexkring (zonder
interneuron). Dit is een supersnelle reflex.
Als je tegelijkertijd de antagonische spier
wilt ontspannen, moet je dat via een
inhiberend interneuron.
