Samenvatting Hogeschooltaal zinsstructuur 3f/4f

HOGESCHOOLTAAL 3F/4F
ZINSSTUCTUUR

LEESTEKENS
Punt
We schrijven een punt in de volgende gevallen:
- Als een zin afgelopen is.
Ronde haakjes kunnen om een deel van de zin worden gezet, de punt komt dan na
het laatste haakje (voorbeeld). De ronde haakjes kunnen ook om een hele zin worden
gezet, dan komt de punt binnen de haakjes (voorbeeld.)
U kunt uw komst bevestigen bij de secretaresse (tussen 09:00 uur en 17:00 uur).
(Na aanmelding is geen teruggave van de gelden mogelijk.)
- Aan het eind van elk afgekort woord schrijf je een punt
- In bedragen van 5 cijfers of meer om de duizendtallen aan te duiden en in
tijdsaanduidingen tussen de uren en minuten
225.220
22.15 uur

Vraagtaken en uitroepteken
Een uitroepteken zet je alleen als er ook iets te roepen valt.
Allemachtig nog aan toe!

Een vraagteken gebruik je om een vraag af te sluiten.

Komma
We schrijven een komma:
- Tussen de leden van een opsomming
Ik heb de volgende producten gekocht: tomatensap, aardappelen, belegen kaas en
karnemelk.
- Na een bijvoeglijke bijzin
- Achter en/of voor een afgesproken persoon
Maaike, geef jij iedereen even een glas witte wijn?
- Achter een uitroep
- Voor een aantal voegwoorden: zoals, maar, doch, want
- Tussen 2 werkwoorden
- Na de aanhef van een brief
- Als de hoofdzin duidelijk moet worden gescheiden van de bijzin
- Tussen gelijkwaardige bijvoeglijke naamwoorden

, Dubbele punt
We schrijven een dubbele punt:
- Om een citaat in de directe reden te leiden
Els vroeg: ‘’Heb je nog iets van Lodewijk gehoord?’’
- Voor een aankondiging plaats je een dubbele punt
Ik vind haar niet sympathiek: ze kletst me te veel.
- Voor een opsomming plaats je een dubbele punt

Let op: als er een citaat volgt na een dubbele punt, dan begint het citaat met een
hoofdletter.

Puntkomma
We schrijven een puntkomma:
- De puntkomma geeft een grens aan tussen 2 hoofdzinnen, maar suggereert daarbij
meer verband dan een punt zou doen.
Amsterdam heeft het bestuur van Ajax naar huis gestuurd; mijn vriend denkt er nu
over zijn seizoenkaart te verkwanselen.
- De puntkomma scheidt de delen van een puntsgewijze opsomming van elkaar.
Gebruik de puntkomma als de delen uit meerdere woorden bestaan of als komma’s
verwarring geven met andere komma’s.
Ik lees mijn kinderen voor uit veel verschillende boeken: O, mijn lieve Augustijn;
Foeksia’s miniheksen; Fien telt voor tien; Niet bijten, Dolfje; Het grote boek van
Jubelientje.

Aanhalingstekens
- Aanhalingstekens worden gebruikt om citaten weer te geven.
- Aanhalingstekens worden gebruikt om aan te geven dat men een woord of
woordgroep ironisch bedoelt.
- Aanhalingstekens worden gebruikt om aan te geven dat het woord wordt bedoeld.
- Aanhalingstekens worden gebruikt om aan te geven dat het om een titel van
publicatie gaat.

Gedachtestreepje
- Om een toevoeging in de zin extra op te laten vallen.
De docent heeft – volgens mij volkomen onterecht – het meisje de klas uitgestuurd.
- Om een mededeling in de zin te plaatsen die niet in de structuur van de zin past
- Om een onverwachte wending aan het eind van de zin aan te duiden.


ZINSONTLEDING
Hoofd- en bijzinnen
Kenmerken van een hoofdzin:
- Een hoofdzin is een zelfstandige zin; de zin staat op zichzelf
- De persoonsvorm staat meestal op de tweede, soms op de eerste zinsplaats
- Tussen persoonsvorm en onderwerp kan geen ander zinsdeel staan
- De hoofdzin kan nooit vervangen worden door een woord of woordgroep