Taak 2: Functionele neuroanatomie
1. Wat zijn de anatomische- en functie verschillen en tussen de hemisferen?
Cerebrale asymmetrie
Uit onderzoek in 1860 is gebleken dat de corticale kronkelingen (gyri en sulci) in de linker
hemisfeer sneller groeien dan die in de rechter hemisfeer. In 1960 werd daarna de
asymmetrie van het brein opnieuw bewezen door een nieuw beschreven gebied in de
temporaalkwab: de planum temporale ofwel Wernicke’s Area. Deze is posterior
gelokaliseerd van de primaire auditieve cortex in de laterale fissure. Dit gebied is op de linker
hersenhelft 1 centimeter langer dan op de rechter hersenhelft. De aangrenzende primaire
auditieve cortex van Heschl’s gyri daarentegen is groter op de rechter hersenhelft. MRI-
scans bevestigen nog acht andere anatomische verschillen tussen de twee hemisferen:
1. De rechter hemisfeer is iets groter en zwaarder dan de linker hemisfeer, terwijl de
linker hemisfeer meer grijze stof (cellichamen) bevat.
2. De temporaalkwabben zijn link en rechts verschillend, wat een verklaring kan zijn
voor de specialisatie rechts en links in taal- en muziek functies.
3. De thalamus is rechts en links verschillend (linker thalamus dominant in taalfuncties)
4. De helling van de laterale fissuur (een sulcus) is minder steil bij de linker hemisfeer
dan bij de rechter. Daardoor is de temporoparietal cortex, die ventraal ligt aan de
laterale fissuur, groter bij de rechter hemisfeer.
5. De frontal operculum (Broca’s area) is links en rechts
verschillend. Het gebied dat zichtbaar is aan de oppervlakte
van de hersenen is 1/3de groter bij de rechter hemisfeer dan
bij de linker. Het gebied dat dieper ligt (begraven in de sulci)
is groter bij de linker hemisfeer dan bij de rechter.
Waarschijnlijk beïnvloedt dit de productie van
taalgrammatica in de linker hemisfeer en de toon van de
stem in de rechter hemisfeer.
6. De distributie van neurotransmitters is
asymmetrisch in (sub)corticale gebieden.
7. De rechter hemisfeer is anterior langer dan
de linker. De linker hemisfeer is posterior
langer dan de rechter. De occipitale horns
van de laterale ventrikels zijn bij de rechter
hemisfeer vijf keer langer dan bij de linker.
8. De details van anatomische asymmetrie
wordt beïnvloedt door de sekse en met
welke hand je schrijft.
, Andere vormen van asymmetrie
• Neuronale asymmetrie
Er zijn verschillen tussen de patronen van dendritische vertakkingen binnen de
verschillende gebieden. Hoe meer vertakkingen van de dendrieten, hoe meer vrijheid
met betrekking tot de activiteit van een cel. Zo heeft Broca’s gebied zeer veel
vertakkingen.
• Genetische asymmetrie
Er zijn genen gevonden die anders uitgedrukt worden in de verschillende
hersenhelften. Hier is echter nog weinig over bekend.
• Spraak
Als de linkerhersenhelft toegang heeft tot informatie kan het spraak produceren en
communiceren over de informatie. De linkerhersenhelft is tegenover de
rechterhersenhelft superieur in lezen, het spellen van onbekende woorden en
gebruik maken van zinsstructuur om zo het lezen vloeiend te laten verlopen. Verder
leest de hersenhelft ook meer gestructureerd, meer vloeiend en met minder fouten.
De rechterhersenhelft heeft goede herkenningsmogelijkheden (zoals bijv. gezichten),
maar kan geen spraak produceren omdat het geen toegang heeft tot het
spraakmechanisme van de linkerhersenhelft. De rechterhersenhelft is weer zeer
goed in het leggen van verbanden tussen nonsens woorden en symbolen.
2. Welke elementen hebben een invloed op (a)symmetrie van de hersenen?
Rechts- en linkshandigheid
Er wordt weinig bewijs gevonden dat er duidelijke anatomische verschillen zijn tussen de
verschillende hersengebieden. Wel is er gevonden dat linkshandige de taalontwikkeling voor
70% in de linker hemisfeer hebben liggen, 15% in de rechter hemisfeer en 15% bilateraal.
• Rechtshandige: beide hemisferen hebben specifieke functies:
⋅ De linker hemisfeer gaat over de productie van letters en woorden, het
controleren van bewegingen, verbaal geheugen en spraak.
⋅ De rechter hemisfeer gaat over de herkenning van gezichten, muziek,
complexe figuren en braie (voor blinde mensen).
• Linkshandige en tweehandige: er bestaat variatie in functie tussen de hemisferen.
Echter is het wel gebleken dat het corpus callosum groter is bij linkshandigen
Sekse verschillen (man/vrouw)
• Geslachtsverschillen in breinstructuur
Het mannelijke brein is groter dan het vrouwelijke brein en ook 100 gram zwaarder.
Ook blijken mannen over het algemeen een hoger IQ te hebben dan vrouwen.
Vrouwen hebben een groter volume in de regio’s die betrokken zijn bij taal, mediale
para limbische regio’s en in sommige frontale kwab gebieden. Vrouwen hebben ook
1. Wat zijn de anatomische- en functie verschillen en tussen de hemisferen?
Cerebrale asymmetrie
Uit onderzoek in 1860 is gebleken dat de corticale kronkelingen (gyri en sulci) in de linker
hemisfeer sneller groeien dan die in de rechter hemisfeer. In 1960 werd daarna de
asymmetrie van het brein opnieuw bewezen door een nieuw beschreven gebied in de
temporaalkwab: de planum temporale ofwel Wernicke’s Area. Deze is posterior
gelokaliseerd van de primaire auditieve cortex in de laterale fissure. Dit gebied is op de linker
hersenhelft 1 centimeter langer dan op de rechter hersenhelft. De aangrenzende primaire
auditieve cortex van Heschl’s gyri daarentegen is groter op de rechter hersenhelft. MRI-
scans bevestigen nog acht andere anatomische verschillen tussen de twee hemisferen:
1. De rechter hemisfeer is iets groter en zwaarder dan de linker hemisfeer, terwijl de
linker hemisfeer meer grijze stof (cellichamen) bevat.
2. De temporaalkwabben zijn link en rechts verschillend, wat een verklaring kan zijn
voor de specialisatie rechts en links in taal- en muziek functies.
3. De thalamus is rechts en links verschillend (linker thalamus dominant in taalfuncties)
4. De helling van de laterale fissuur (een sulcus) is minder steil bij de linker hemisfeer
dan bij de rechter. Daardoor is de temporoparietal cortex, die ventraal ligt aan de
laterale fissuur, groter bij de rechter hemisfeer.
5. De frontal operculum (Broca’s area) is links en rechts
verschillend. Het gebied dat zichtbaar is aan de oppervlakte
van de hersenen is 1/3de groter bij de rechter hemisfeer dan
bij de linker. Het gebied dat dieper ligt (begraven in de sulci)
is groter bij de linker hemisfeer dan bij de rechter.
Waarschijnlijk beïnvloedt dit de productie van
taalgrammatica in de linker hemisfeer en de toon van de
stem in de rechter hemisfeer.
6. De distributie van neurotransmitters is
asymmetrisch in (sub)corticale gebieden.
7. De rechter hemisfeer is anterior langer dan
de linker. De linker hemisfeer is posterior
langer dan de rechter. De occipitale horns
van de laterale ventrikels zijn bij de rechter
hemisfeer vijf keer langer dan bij de linker.
8. De details van anatomische asymmetrie
wordt beïnvloedt door de sekse en met
welke hand je schrijft.
, Andere vormen van asymmetrie
• Neuronale asymmetrie
Er zijn verschillen tussen de patronen van dendritische vertakkingen binnen de
verschillende gebieden. Hoe meer vertakkingen van de dendrieten, hoe meer vrijheid
met betrekking tot de activiteit van een cel. Zo heeft Broca’s gebied zeer veel
vertakkingen.
• Genetische asymmetrie
Er zijn genen gevonden die anders uitgedrukt worden in de verschillende
hersenhelften. Hier is echter nog weinig over bekend.
• Spraak
Als de linkerhersenhelft toegang heeft tot informatie kan het spraak produceren en
communiceren over de informatie. De linkerhersenhelft is tegenover de
rechterhersenhelft superieur in lezen, het spellen van onbekende woorden en
gebruik maken van zinsstructuur om zo het lezen vloeiend te laten verlopen. Verder
leest de hersenhelft ook meer gestructureerd, meer vloeiend en met minder fouten.
De rechterhersenhelft heeft goede herkenningsmogelijkheden (zoals bijv. gezichten),
maar kan geen spraak produceren omdat het geen toegang heeft tot het
spraakmechanisme van de linkerhersenhelft. De rechterhersenhelft is weer zeer
goed in het leggen van verbanden tussen nonsens woorden en symbolen.
2. Welke elementen hebben een invloed op (a)symmetrie van de hersenen?
Rechts- en linkshandigheid
Er wordt weinig bewijs gevonden dat er duidelijke anatomische verschillen zijn tussen de
verschillende hersengebieden. Wel is er gevonden dat linkshandige de taalontwikkeling voor
70% in de linker hemisfeer hebben liggen, 15% in de rechter hemisfeer en 15% bilateraal.
• Rechtshandige: beide hemisferen hebben specifieke functies:
⋅ De linker hemisfeer gaat over de productie van letters en woorden, het
controleren van bewegingen, verbaal geheugen en spraak.
⋅ De rechter hemisfeer gaat over de herkenning van gezichten, muziek,
complexe figuren en braie (voor blinde mensen).
• Linkshandige en tweehandige: er bestaat variatie in functie tussen de hemisferen.
Echter is het wel gebleken dat het corpus callosum groter is bij linkshandigen
Sekse verschillen (man/vrouw)
• Geslachtsverschillen in breinstructuur
Het mannelijke brein is groter dan het vrouwelijke brein en ook 100 gram zwaarder.
Ook blijken mannen over het algemeen een hoger IQ te hebben dan vrouwen.
Vrouwen hebben een groter volume in de regio’s die betrokken zijn bij taal, mediale
para limbische regio’s en in sommige frontale kwab gebieden. Vrouwen hebben ook
