Van Diagnostieknaar Behandeling II
Hoorcollege 1: 1-11-2022
Dit hoorcollege
1. Entree N=1
2. Opbouw van D&B II
3. Denken als een gedragstherapeut
De N=1: Wat is het?
Herhaaldelijke metingen bij één client. Je gaat samen onderzoeken wat er aan de hand is.
• Bijhouden van dagboek door cliënt of bijv. leekracht; of
• Vragenlijst herhaald invullen (ROM)
De N=1: Wat kun je ermee?
-Samen onderzoeken
-Je betrekt de cliënt actief bij het proces
-Onderzoeken in stand houdende factoren
“Houdt het gelach in de klas het pestende gedrag in stand?”
-Veranderingsgerichte hypothesen toetsen
**Deze eerste drie punten gaan we uitvoeren tijdens D&B2.
-Effect van behandeling evalueren
→ N=1 studie is ster geworteld in de (cognitieve) gedragstherapie (Skinner)
-Wat volgt er op het gedrag waardoor het misschien beloond wordt?
-Welke dieper liggende gevoelens zitten er achter?
D&B volgens de cognitieve gedragstherapie
CGT concepten uit het boek: Vergelijkbaar met:
• De empirische cyclus -Diagnostische cyclus
• Collaboratief empirisme - Handelingsgerichte diagnostiek
• Disconfirmerende aanpak - Hypothesetoetsend model
• Holistische theorie - Verklarende diagnostiek
• Topografische analyse - Nieuw
• Functie- en betekenisanalyse - Nieuw
• Registratieopdracht - Nieuw
,2. Opbouw van D&B II
Ondersteuning bij het N=1 verslag
• Week 1-4: feedback van je werkgroep docent op relevante onderdelen
• Week 4 en 6: peer feedback
• Week 5 en 6: Canvas quizzen
3. Denken als een gedragstherapeut
“Gedrag is een zinvolle reactie op een betekenisvolle situatie”.
Betekenisvolle situatie: Jeuk hebben
Gedrag: Krabben
Zinvolle reactie: Jeuk neemt af
B: Gedrag is een
C: Zinvolle reactie op een
A: Betekenisvolle situaties
→ ABC-schema
→ Het is van meerwaarde om via een ABC-schema naar gedrag te kijken, want hetzelfde
probleemgedrag kan verschillende functies hebben.
Behavior (gedrag)
Een concrete beschrijving van het probleemgedrag
-Verbaal (overt): uitingen: schelden op school/ discussies aan gaan.
-Verbaal (covert, bedekt): gedachten: vloeken in je hoofd, denken dat iets oneerlijk is.
-Psychofysiologisch (wat ervaar je in je lichaam): spierspanning, warm krijgen.
-Motorisch (wat doet iemand): de klas uitlopen, heel dicht bij een LK gaan staan.
-Gedragstekort (het uitblijven van gedrag); Iemand reist niet meer met de auto of zegt geen ‘nee’.
,Antecedent (situatie voorafgaand aan gedrag)
Wat gaat er allemaal vooraf aan het probleemgedrag (of juist niet)? Als je weet wanneer
probleemgedrag niet voorkomt heb je ingang voor behandeling.
• Externe stimuli: dingen die in je omgeving gebeuren: aangesproken worden.
• Interne stimuli: dit is vaak zo bij een paniekaanval: “oh m’n hart klopt sneller” → paniekaanval.
• Bredere situaties: wat gaat er anders in verschillende situaties?
• Inhibitorische stimuli: de manier waarop iemand hem aanspreekt en of je iemand vertrouwt kan
iets remmends hebben.
Consequent (zinvolle reactie; waarom is het gedrag nuttig)
Wat zijn de gevolgen van het gedrag?
• Intern: gevoel en gedachten; opgelucht gevoel, gevoel van kracht en rechtvaardigheid.
• Extern: gedrag; uitblazen bij een conciërge kan een belonend effect hebben.
• Bij zelf en bij anderen
• Op korte en lange termijn
→ Vaak korte-termijn positieve consequenties: Het gedrag is óók zinvol
Samengevat
• De N=1 is een zeer nuttige methode
• Hetzelfde gedrag kan een andere functie hebben
• Een ABC schema is heel inzichtelijk!
, Werkcollege 1
Het eerste gesprek
Doelen voor het eerste gesprek:
-Werkrelatie opbouwen (zie hierna)
-Informatie uitwisselen
1. Werkrelatie opbouwen: Therapeutische relatie (Bordin, 1979) (Doel 1 van eerste gesprek)
1. Affectieve band: het gevoel dat iemand bij je heeft
2. Overeenstemming over activiteiten
3. Overeenstemming over doelen
→ Bij kinderen en jongeren is met name de affectieve band van belang.
→ Therapeutische relatie is noodzakelijk MAAR niet afdoende
-Ook specifieke technieken zijn noodzakelijk.
Een goede werkrelatie: Hoe doe je dat?
• Empathische houding
• Samenwerkende houding
• Transparante communicatie
• Expliciet aandacht aan de werkrelatie besteden. Wat vind je fijn?
→ Feedback informed treatment: korte vragenlijst aan het einde van elke sessie. Hoe vond
je het vandaag? Zie: Van der Schaaf (2015)
Session Rating Scale: hoe vond u de bijeenkomst?
Hoorcollege 1: 1-11-2022
Dit hoorcollege
1. Entree N=1
2. Opbouw van D&B II
3. Denken als een gedragstherapeut
De N=1: Wat is het?
Herhaaldelijke metingen bij één client. Je gaat samen onderzoeken wat er aan de hand is.
• Bijhouden van dagboek door cliënt of bijv. leekracht; of
• Vragenlijst herhaald invullen (ROM)
De N=1: Wat kun je ermee?
-Samen onderzoeken
-Je betrekt de cliënt actief bij het proces
-Onderzoeken in stand houdende factoren
“Houdt het gelach in de klas het pestende gedrag in stand?”
-Veranderingsgerichte hypothesen toetsen
**Deze eerste drie punten gaan we uitvoeren tijdens D&B2.
-Effect van behandeling evalueren
→ N=1 studie is ster geworteld in de (cognitieve) gedragstherapie (Skinner)
-Wat volgt er op het gedrag waardoor het misschien beloond wordt?
-Welke dieper liggende gevoelens zitten er achter?
D&B volgens de cognitieve gedragstherapie
CGT concepten uit het boek: Vergelijkbaar met:
• De empirische cyclus -Diagnostische cyclus
• Collaboratief empirisme - Handelingsgerichte diagnostiek
• Disconfirmerende aanpak - Hypothesetoetsend model
• Holistische theorie - Verklarende diagnostiek
• Topografische analyse - Nieuw
• Functie- en betekenisanalyse - Nieuw
• Registratieopdracht - Nieuw
,2. Opbouw van D&B II
Ondersteuning bij het N=1 verslag
• Week 1-4: feedback van je werkgroep docent op relevante onderdelen
• Week 4 en 6: peer feedback
• Week 5 en 6: Canvas quizzen
3. Denken als een gedragstherapeut
“Gedrag is een zinvolle reactie op een betekenisvolle situatie”.
Betekenisvolle situatie: Jeuk hebben
Gedrag: Krabben
Zinvolle reactie: Jeuk neemt af
B: Gedrag is een
C: Zinvolle reactie op een
A: Betekenisvolle situaties
→ ABC-schema
→ Het is van meerwaarde om via een ABC-schema naar gedrag te kijken, want hetzelfde
probleemgedrag kan verschillende functies hebben.
Behavior (gedrag)
Een concrete beschrijving van het probleemgedrag
-Verbaal (overt): uitingen: schelden op school/ discussies aan gaan.
-Verbaal (covert, bedekt): gedachten: vloeken in je hoofd, denken dat iets oneerlijk is.
-Psychofysiologisch (wat ervaar je in je lichaam): spierspanning, warm krijgen.
-Motorisch (wat doet iemand): de klas uitlopen, heel dicht bij een LK gaan staan.
-Gedragstekort (het uitblijven van gedrag); Iemand reist niet meer met de auto of zegt geen ‘nee’.
,Antecedent (situatie voorafgaand aan gedrag)
Wat gaat er allemaal vooraf aan het probleemgedrag (of juist niet)? Als je weet wanneer
probleemgedrag niet voorkomt heb je ingang voor behandeling.
• Externe stimuli: dingen die in je omgeving gebeuren: aangesproken worden.
• Interne stimuli: dit is vaak zo bij een paniekaanval: “oh m’n hart klopt sneller” → paniekaanval.
• Bredere situaties: wat gaat er anders in verschillende situaties?
• Inhibitorische stimuli: de manier waarop iemand hem aanspreekt en of je iemand vertrouwt kan
iets remmends hebben.
Consequent (zinvolle reactie; waarom is het gedrag nuttig)
Wat zijn de gevolgen van het gedrag?
• Intern: gevoel en gedachten; opgelucht gevoel, gevoel van kracht en rechtvaardigheid.
• Extern: gedrag; uitblazen bij een conciërge kan een belonend effect hebben.
• Bij zelf en bij anderen
• Op korte en lange termijn
→ Vaak korte-termijn positieve consequenties: Het gedrag is óók zinvol
Samengevat
• De N=1 is een zeer nuttige methode
• Hetzelfde gedrag kan een andere functie hebben
• Een ABC schema is heel inzichtelijk!
, Werkcollege 1
Het eerste gesprek
Doelen voor het eerste gesprek:
-Werkrelatie opbouwen (zie hierna)
-Informatie uitwisselen
1. Werkrelatie opbouwen: Therapeutische relatie (Bordin, 1979) (Doel 1 van eerste gesprek)
1. Affectieve band: het gevoel dat iemand bij je heeft
2. Overeenstemming over activiteiten
3. Overeenstemming over doelen
→ Bij kinderen en jongeren is met name de affectieve band van belang.
→ Therapeutische relatie is noodzakelijk MAAR niet afdoende
-Ook specifieke technieken zijn noodzakelijk.
Een goede werkrelatie: Hoe doe je dat?
• Empathische houding
• Samenwerkende houding
• Transparante communicatie
• Expliciet aandacht aan de werkrelatie besteden. Wat vind je fijn?
→ Feedback informed treatment: korte vragenlijst aan het einde van elke sessie. Hoe vond
je het vandaag? Zie: Van der Schaaf (2015)
Session Rating Scale: hoe vond u de bijeenkomst?
