van voer naar melk staat hierin centraal.
Voerderbenutting:
Het aanbod aan voedingsstoffen in het bloed hangt af van:
- de absorptie van voedingsstoffen in maagdarmkanaal
- de behoefte aan voedingsstoffen voor onderhoud
- de verdeling van voedingsstoffen over verschillende weefsels
Uier, vetweefsel (reserves) en spierweefsel.
Tegen einde lactatie meer voedingsstoffen naar het lichaamsweefsel dan naar het uier opbouw
reserves begin volgende lactatie reserves ingezet om tekort aan voedingsstoffen voor de
melkproductie aan te vullen.
Het voer voor de herkauwer is op te delen in 3 categorieën:
- Vetten (omgezet in lichaamsreserves 17, onderdeel van melkvet 20, in geval van tekort aan glucose
omgezet in glucose 18)
- Koolhydraten (azijnzuur/boterzuur hoofdbestanddeel melkvet 21, propionzuur voornaamste
leverancier glucose)
, - Eiwitten (voornamelijk omgezet in melkeiwit, in geval van glucosetekort aminozuren omgezet in
glucose 25)
3 macroniveaus voederbenutting te onderscheiden (zie bovenstaand schema):
- Pens niveau (1)
- Maag/ darm niveau (2)
- Stofwisseling (3)
1) Pens niveau:
De mate waarin voer wordt afgebroken in de pens is afhankelijk van:
- De afbraaksnelheid van het voer
- De passagesnelheid van het voer
Vetten:
Vetten worden in de pens verzadigd gemaakt. Korte vetzuren kunnen geabsorbeerd worden. Groot
deel van de vetten blijft in de pens echter onaangetast!
Maximaal 4 tot 5% verzadigd vet in het rantsoen. Vet is plakkerig waardoor deze een laagje op het
voer vormen. Microben kunnen minder goed hun werk doen negatief effect op de
celwandvertering minder azijnzuur lager melkvet- gehalte.
Door veel vet ook een lager eiwit-gehalte vet levert geen FOS (pensenergie) vorming van
microbieel eiwit verlaagd lager melkeiwit gehalte.
Koolhydraten:
Koolhydraten in de pens omgezet in vluchtige vetzuren vetzuren worden afgegeven aan
pensvloeistof verzurend effect invloed op afbraaksnelheid.
Belangrijkste vetzuren zijn azijnzuur, propionzuur en boterzuur. Verhouding van deze 3 verzuren
azijnzuur:propionzuur:boterzuur 65:20:15.
Cellulose + hemicellulose (celwandbestandelen) groot deel in de pens afgebroken, deel blijft
echter onverteerd. Cellulose en hemicellulose worden omgezet in azijnzuur.
Fructosanen omgezet in boterzuur
Suikers vooral omgezet in boterzuur, in mindere mate omgezet in propionzuur.
Bij omzet koolhydraten in de pens komen CO2 en CH4 vrij deze worden opgerispt, komen dus niet
in de stofwisseling en gaan verloren.
Koolhydraten zijn de belangrijkste energieleverancier van pensmicroben FOS.
Snelle rantsoenen meer propionzuur en boterzuur vorming.
Langzame rantsoenen (in verhouding groter aandeel aan celwanden) meer azijnzuur.
De afbreekbaarheid van de celwanden worden voor een groot deel bepaald door het aandeel lignine
in de celwanden.
Hoge gehalten aan suiker en snel afbreekbaar zetmeel resulteren bij een hoge voeropname in:
- intensieve microbiële afbraak van deze verbindingen in de pens.