Samenvatting OPB
College 1
Ondersteuning en opvoeding van mensen met een (zeer ernstige) verstandelijke (en meervoudige)
beperking
Visie (veranderingen)
Tijd Visie / model Taal Ondersteuning / plaats
Romeinen, grieken, Straf van god Misdeelde Dood
germanen kinderen
Middeleeuwen / Kinderen van God of Idioten, zotten, In klooster of gewone
christendom kinderen van de duivel onnozelen, maatschappij
simpelen van geest
of kinderen van
God
16e en 17e eeuw Normalisatie, leren Krankzinnigen Tucht- en werkhuizen
van arbeid, rede en
fatsoen
Verlichting (19e eeuw) Tabula rasa, Idioten, Opvoedingsmethoden in
opvoedbaarheid krankzinnigen idiotengestichten,
speciale kostscholen
Defectvisie (1e helft 19 eeuw)
• Medisch model
• Status: patiënt/zwakzinnige
• Wonen: Speciale instituten
• Maatschappelijk: segregatie
• Doel: goed verzorgen
• Middel: verzorgen en verplegen
Ontwikkelingsvisie (2e helft 19e eeuw)
• Ontwikkelingsmodel
• Status: leerling/ mens met mogelijkheden
• Wonen: Speciale voorziening in de samenleving
• Maatschappelijk: Normalisatie
• Doel: Zelfstandig/normaal leven
• Middel: ontwikkelingsplan
Ondersteuningsvisie (huidig)
• Burgerschapsparadigma, nadruk op beperkingen in de omgeving
• Status: medemens/burger
• Wonen: gewone voorziening in de samenleving (deïnstitutionalisatie!)
• Maatschappelijk: inclusie, integratie
• Doel: kwaliteit van bestaan, zelfbepaling
• Middel: ondersteuningsplan
,Theorie/ visie
• Zelf determinatietheorie (Ryan & Deci, 2017), basisbehoeften:
- Competentie, autonomie, verbondenheid
• Capability benadering (Pelleboer-Gunnik et al., 2014)
- Individueel welbevinden, eigen invulling van bestaan/ wat vindt iemand waardevol
Terminologie / indeling
Mate IQ-score (punten) Ondersteuning
Zwakbegaafd 70/75-85 Nauwelijks
Licht (mild) 50-70/75 Zo nu en dan
Matig (moderate) 35-50 Beperkt
Ernstig (severe) 20-35 Uitgebreid
Zeer ernstig (profound) <20-25 Op alle gebieden
Mensen met (Z)EVMB (Nakken & Vlaskamp, 2007)
(Zeer) Ernstige Verstandelijke en Meervoudig Beperkingen
• Meerdere termen
• Moeilijk af te bakenen groep
- IQ<25
- Motorische problemen
- Veelal bijkomende problemen
• Heterogeniteit
• Totaal afhankelijk van omgeving (maximale gespecialiseerde ondersteuning)
Oorzaken?
1. Onbekend!
2. Single gene en chromosomale syndromen
3. Metabole ziekten, erfelijke stofwisselingsziekte (PKU)
4. Oorzaken tijdens zwangerschap (Cytomegalovirus, Toxoplasmose, Syfilis, Rubella virus)
5. Foetaal alcohol syndroom (FAS) etc.
6. Oorzaken rondom bevalling
7. Congenitale aandoening van centraal zenuwstelsel
AAIDD-model
, Kenmerken AAIDD
• Multidimensioneel – bio psycho sociaal
• Interactioneel
• Belang van context
• Verschillende perspectieven mogelijk (gezondheid, kwaliteit van bestaan, sociaal
maatschappelijk, ontwikkeling...)
• Rol van ondersteuning (deze staat centraal in het AAIDD model en wordt hierin verder
uitgewerkt)
Kwaliteitskader gehandicapte zorg – vier bouwstenen
1. Aandacht persoonsgerichte zorg
2. Onderzoek naar cliëntervaringen (cliënt ervaringsinstrumenten)
3. Zelfreflectie in zorgteams
4. Rapportage en evaluatie
Diagnostiek (assessment)
• Het proces van verzamelen, ordenen en interpreteren van informatie over een persoon en
zijn of haar situatie, om een adequaat beeld te krijgen van de persoon (Verboom, 2010).
• Geeft richting aan ondersteuning
• Zonder assessment weet je niet hoe en wat
• Cyclisch proces
Algemene doelstellingen diagnostiek
• Onderkenning: Vb. classificatie, sterke/zwakke kanten
• Behandeling: Waar gaan ‘we’ aan werken
• Toelaatbaarheid: Woonvorm, school, dagbesteding, groep, financiering
• Indicatie: Hoe om te gaan met de persoon (probleemgedrag)?
• Voorspelling: Prognose en voorlichting
• Evalueren
Complexiteit bij formuleren hulpvraag
• Niet altijd een directe aanleiding
• Vaak meerdere vragen, verandering door de jaren heen
• Eerst niveau, later gedragsproblemen?
• Soms bij aanvang niet eenduidig/expliciet geformuleerd
• Medische diagnose/problematiek meenemen in probleemanalyse
• Belang multidisciplinariteit (inclusief ouders!)
Valkuilen bij formuleren hulpvraag
• ‘Klacht’ komt (bijna) altijd van zorgprofessionals en/of ouder(s)
• Bij ‘klacht’ ben je bijna al te laat...
• Gedrag wordt gezien als onderdeel van iemand
• Klachtanalyse verschillend bij verschillende betrokkenen
• Resultaat is vaak beïnvloeding gedrag begeleider/ouder- adviesfunctie
Diagnostiek (Z)EVMB = Complex
• Beïnvloeding verschillende problemen
• Heterogeniteit
• Communicatieproblematiek
• Motorische beperking
• Kennis reguliere ontwikkeling ontbreekt
• Informatie vanuit alle betrokkenen; deze kan verschillen; zegt iets over benadering
College 1
Ondersteuning en opvoeding van mensen met een (zeer ernstige) verstandelijke (en meervoudige)
beperking
Visie (veranderingen)
Tijd Visie / model Taal Ondersteuning / plaats
Romeinen, grieken, Straf van god Misdeelde Dood
germanen kinderen
Middeleeuwen / Kinderen van God of Idioten, zotten, In klooster of gewone
christendom kinderen van de duivel onnozelen, maatschappij
simpelen van geest
of kinderen van
God
16e en 17e eeuw Normalisatie, leren Krankzinnigen Tucht- en werkhuizen
van arbeid, rede en
fatsoen
Verlichting (19e eeuw) Tabula rasa, Idioten, Opvoedingsmethoden in
opvoedbaarheid krankzinnigen idiotengestichten,
speciale kostscholen
Defectvisie (1e helft 19 eeuw)
• Medisch model
• Status: patiënt/zwakzinnige
• Wonen: Speciale instituten
• Maatschappelijk: segregatie
• Doel: goed verzorgen
• Middel: verzorgen en verplegen
Ontwikkelingsvisie (2e helft 19e eeuw)
• Ontwikkelingsmodel
• Status: leerling/ mens met mogelijkheden
• Wonen: Speciale voorziening in de samenleving
• Maatschappelijk: Normalisatie
• Doel: Zelfstandig/normaal leven
• Middel: ontwikkelingsplan
Ondersteuningsvisie (huidig)
• Burgerschapsparadigma, nadruk op beperkingen in de omgeving
• Status: medemens/burger
• Wonen: gewone voorziening in de samenleving (deïnstitutionalisatie!)
• Maatschappelijk: inclusie, integratie
• Doel: kwaliteit van bestaan, zelfbepaling
• Middel: ondersteuningsplan
,Theorie/ visie
• Zelf determinatietheorie (Ryan & Deci, 2017), basisbehoeften:
- Competentie, autonomie, verbondenheid
• Capability benadering (Pelleboer-Gunnik et al., 2014)
- Individueel welbevinden, eigen invulling van bestaan/ wat vindt iemand waardevol
Terminologie / indeling
Mate IQ-score (punten) Ondersteuning
Zwakbegaafd 70/75-85 Nauwelijks
Licht (mild) 50-70/75 Zo nu en dan
Matig (moderate) 35-50 Beperkt
Ernstig (severe) 20-35 Uitgebreid
Zeer ernstig (profound) <20-25 Op alle gebieden
Mensen met (Z)EVMB (Nakken & Vlaskamp, 2007)
(Zeer) Ernstige Verstandelijke en Meervoudig Beperkingen
• Meerdere termen
• Moeilijk af te bakenen groep
- IQ<25
- Motorische problemen
- Veelal bijkomende problemen
• Heterogeniteit
• Totaal afhankelijk van omgeving (maximale gespecialiseerde ondersteuning)
Oorzaken?
1. Onbekend!
2. Single gene en chromosomale syndromen
3. Metabole ziekten, erfelijke stofwisselingsziekte (PKU)
4. Oorzaken tijdens zwangerschap (Cytomegalovirus, Toxoplasmose, Syfilis, Rubella virus)
5. Foetaal alcohol syndroom (FAS) etc.
6. Oorzaken rondom bevalling
7. Congenitale aandoening van centraal zenuwstelsel
AAIDD-model
, Kenmerken AAIDD
• Multidimensioneel – bio psycho sociaal
• Interactioneel
• Belang van context
• Verschillende perspectieven mogelijk (gezondheid, kwaliteit van bestaan, sociaal
maatschappelijk, ontwikkeling...)
• Rol van ondersteuning (deze staat centraal in het AAIDD model en wordt hierin verder
uitgewerkt)
Kwaliteitskader gehandicapte zorg – vier bouwstenen
1. Aandacht persoonsgerichte zorg
2. Onderzoek naar cliëntervaringen (cliënt ervaringsinstrumenten)
3. Zelfreflectie in zorgteams
4. Rapportage en evaluatie
Diagnostiek (assessment)
• Het proces van verzamelen, ordenen en interpreteren van informatie over een persoon en
zijn of haar situatie, om een adequaat beeld te krijgen van de persoon (Verboom, 2010).
• Geeft richting aan ondersteuning
• Zonder assessment weet je niet hoe en wat
• Cyclisch proces
Algemene doelstellingen diagnostiek
• Onderkenning: Vb. classificatie, sterke/zwakke kanten
• Behandeling: Waar gaan ‘we’ aan werken
• Toelaatbaarheid: Woonvorm, school, dagbesteding, groep, financiering
• Indicatie: Hoe om te gaan met de persoon (probleemgedrag)?
• Voorspelling: Prognose en voorlichting
• Evalueren
Complexiteit bij formuleren hulpvraag
• Niet altijd een directe aanleiding
• Vaak meerdere vragen, verandering door de jaren heen
• Eerst niveau, later gedragsproblemen?
• Soms bij aanvang niet eenduidig/expliciet geformuleerd
• Medische diagnose/problematiek meenemen in probleemanalyse
• Belang multidisciplinariteit (inclusief ouders!)
Valkuilen bij formuleren hulpvraag
• ‘Klacht’ komt (bijna) altijd van zorgprofessionals en/of ouder(s)
• Bij ‘klacht’ ben je bijna al te laat...
• Gedrag wordt gezien als onderdeel van iemand
• Klachtanalyse verschillend bij verschillende betrokkenen
• Resultaat is vaak beïnvloeding gedrag begeleider/ouder- adviesfunctie
Diagnostiek (Z)EVMB = Complex
• Beïnvloeding verschillende problemen
• Heterogeniteit
• Communicatieproblematiek
• Motorische beperking
• Kennis reguliere ontwikkeling ontbreekt
• Informatie vanuit alle betrokkenen; deze kan verschillen; zegt iets over benadering
