,Inhoudsopgave
Psychologie / Sociologie en gezondheid.................................................................................................3
Leerdoel 1: De student kan beschrijven/benoemen wat psychologie en sociologie is.......................3
Leerdoel 2: De student kan beschrijven/benoemen wat gezondheid is.............................................5
Leerdoel 3: De student kan beschrijven/benoemen welke visies en modellen op gezondheid en
ziekte er tegenwoordig zijn en gebruikt worden binnen de fysiotherapie.........................................7
Persoonsgebonden factoren................................................................................................................10
Leerdoel 1: De student weet welke persoonsgebonden factoren onderscheiden kunnen worden en
waar ze staan binnen het ICF-model................................................................................................10
Leerdoel 2: De student weet wat demografische kenmerken zijn en welke van belang zijn als
persoonsgebonden factoren............................................................................................................10
Leerdoel 3: De student weet wat locus of control is en welke vormen er bestaan..........................11
Leerdoel 4: De student weet wat attributie is en welke vormen er bestaan....................................11
Leerdoel 5: De student weet wat coping is en welke stijlen er zijn..................................................11
Leerdoel 6: De student weet welke emotionele gesteldheden er zijn en wat ze betekenen............12
Voorlichting gericht op gedragsverandering........................................................................................12
Leerdoel 1: De student kan beschrijven/benoemen wat voorlichting is en welke vormen er kunnen
worden onderscheiden.....................................................................................................................12
Leerdoel 2: De student kan beschrijven/benoemen wat gedragsverandering is en welke stappen er
worden onderscheiden (in de stappenreeks en in het TTM model).................................................13
Leerdoel 3: De student kan beschrijven/benoemen wat compliance, adherence en concordance
betekenen........................................................................................................................................13
Ontwikkelingspsychologie van het kind 1 en 2.....................................................................................15
Leerdoel 1: De student weet wat psychologische ontwikkeling is en hoe het wordt verklaard.......15
Leerdoel 2: De student weet hoe de taalontwikkeling gaat.............................................................16
Leerdoel 3: De student weet wat Piaget onder de cognitieve ontwikkeling verstaat en hoe die
verloopt............................................................................................................................................16
Leerdoel 4: De student weet wat morele ontwikkeling is volgens Kohlberg en hoe dit verloopt.....17
Leerdoel 5: De student weet wat sociaal-emotionele ontwikkeling inhoudt en hoe die verloopt. . .18
Ontwikkelingspsychologie adolescent..................................................................................................19
Leerdoel 1: De student kan uitleggen wat adolescentie en puberteit is...........................................19
Leerdoel 2: Student weet wat de cognitieve ontwikkelingen zijn tijdens de adolescentie...............20
Leerdoel 3: Student weet wat de sociaal-emotionele ontwikkelingen zijn tijdens de adolescentie. 20
Ontwikkelingspsychologie volwassene.................................................................................................22
Leerdoel 1: De student weet wat de sociaal-emotionele ontwikkelingen zijn tijdens de
volwassenheid..................................................................................................................................22
Leerdoel 2: De student weet wat de cognitieve ontwikkelingen zijn tijdens de volwassenheid.......24
,Ontwikkelingspsychologie oudere........................................................................................................25
Leerdoel 1: De student is in staat om te beschrijven/benoemen wat veroudering betekent...........25
Leerdoel 2: De student is in staat om te beschrijven/benoemen wat cognitieve consequenties zijn
van het ouder worden......................................................................................................................27
Leerdoel 3: De student is in staat om te beschrijven/benoemen wat de sociaal-emotionele
consequenties zijn van het ouder worden........................................................................................27
Leerdoel 4: De student is in staat om te beschrijven/benoemen wat mogelijke problemen zijn
tussen de oudere patiënt en de jongere hulpverlener.....................................................................27
Leerdoel 5: De student is in staat om te beschrijven/benoemen wat de visie is t.a.v. ouderen in de
maatschappij en welke veranderingen daarin gaande zijn...............................................................28
Communicatieve vaardigheden............................................................................................................29
Leerdoel 1: De student weet wat communicatie is en welke verschillende vormen er te
onderscheiden zijn...........................................................................................................................29
Leerdoel 2: De student weet welke factoren communicatie beïnvloeden.......................................31
Leerdoel 3: De student weet welke communicatieve vaardigheden je kunt inzetten binnen een
gesprek.............................................................................................................................................32
Leerdoel 4: De student kan beschrijven/benoemen hoe de werkrelatie tussen therapeut – patiënt
eruitziet en verandert gedurende de behandeling...........................................................................34
Leerdoel 5: De student weet welke typen gespreksmodellen er bestaan (directief, non-directief). 35
Psychologie / Sociologie en gezondheid
Leerdoel 1: De student kan beschrijven/benoemen wat psychologie en sociologie is
Psychologie
Gedrag en mentale processen van de individuele mens
Gedrag – doen: waarneembare handelingen
Mentale processen – 3 componenten: cognitie (denken), emotie (voelen) en motivatie
(drijfveer)
> cognitie – waarnemen, leren, herinneren, interpreteren, geloven en probleemoplossing
> emoties – subjectief gevoel dat beïnvloedt en wordt beïnvloed door onze gedachten, ons
gedrag en de fysiologie
> motivatie – verklaring waarom mensen zich gedragen op de manier waarop ze zich
gedragen
Definitie Sarafino:
Cognitie (bijv. gedachten) -> emotie -> motivatie/waarom mensen doen wat ze doen (drijfveren)
Wij kiezen voor de volgende definitie van psychologie:
Denken, Voelen, Doen = DVD (ezelsbruggetje)
, Psychologische functieleer
Waardoor en onder welke omstandigheden komt bepaald gedrag voor en is bepaald gedrag te
verklaren of te voorspellen? – hierbij wordt onderzoek gedaan naar psychologische functies:
Psychologische functies
Waarnemen, geheugen, denken, leren, motivatie
Waarnemen
Gestaltpsychologie – geen waarnemen van afzonderlijke delen, maar gehelen (gestalten), waarbij
deze gehelen méér zijn dan de som van de afzonderlijke delen
Waarnemen is een subjectieve aangelegenheid, die sterk beïnvloed wordt door ervaring, emoties,
verlangens en behoeften
- Visuele illusies: waarnemingsvervalsingen
Geheugen
Informatieverwerkingssysteem, waarmee we ervaringen en kennis opslaan om die later weer te
gebruiken. Functies:
1. Informatie coderen
> omzetten van informatie in passende vormen om het in te passen in ons geheugensysteem
> vaak het kortetermijngeheugen
2. Informatie opslaan
> het langdurig opbergen van gecodeerd materiaal
> in zowel het lange als het kortetermijngeheugen
3. Informatie terughalen
> het lokaliseren en terughalen van informatie uit het geheugen naar ons bewustzijn
> door het langetermijngeheugen
Denken
Combineren van geheugenfeiten (d.m.v. woorden of beelden)
Probleemoplossend vermogen – nieuwe informatie verwerken -> informatie combineren met oude
informatie -> concluderen uit nieuwe en oude informatie
- ‘trial-and-error’ gedrag: op goed geluk een aantal mogelijke oplossingen uitproberen
- Logisch denken: in een juiste volgorde denken, zonder fouten te maken
- Associatief denken: feitelijk denken, vaak beïnvloed (onlogisch gemaakt) door emoties,
behoeften en onwillekeurige associaties
Leren
Het zich eigen maken van relatief blijvende vaardigheden, die niet aangeboren zijn en die ervoor
zorgen dat het organisme zich efficiënter aan zijn omgeving aanpast
- Gedragsmatig leren: klassieke conditionering en operante conditionering
Klassieke conditionering voorbeeld (prikkel die reactie oproept, tegelijk met neutrale prikkel)
- Iedere keer als hij zijn hond voedsel gaf, liet hij enkele seconden daarvoor een bel afgaan. Eerst was de
bel een neutrale prikkel dat geen enkel effect teweeg bracht op de speekselproductie van de hond. De
bel had namelijk niets met voedsel te maken, het was een willekeurig geluid. Na verloop van tijd lokte
niet alleen het eten, maar ook het geluid van de bel het kwijlen uit.
Psychologie / Sociologie en gezondheid.................................................................................................3
Leerdoel 1: De student kan beschrijven/benoemen wat psychologie en sociologie is.......................3
Leerdoel 2: De student kan beschrijven/benoemen wat gezondheid is.............................................5
Leerdoel 3: De student kan beschrijven/benoemen welke visies en modellen op gezondheid en
ziekte er tegenwoordig zijn en gebruikt worden binnen de fysiotherapie.........................................7
Persoonsgebonden factoren................................................................................................................10
Leerdoel 1: De student weet welke persoonsgebonden factoren onderscheiden kunnen worden en
waar ze staan binnen het ICF-model................................................................................................10
Leerdoel 2: De student weet wat demografische kenmerken zijn en welke van belang zijn als
persoonsgebonden factoren............................................................................................................10
Leerdoel 3: De student weet wat locus of control is en welke vormen er bestaan..........................11
Leerdoel 4: De student weet wat attributie is en welke vormen er bestaan....................................11
Leerdoel 5: De student weet wat coping is en welke stijlen er zijn..................................................11
Leerdoel 6: De student weet welke emotionele gesteldheden er zijn en wat ze betekenen............12
Voorlichting gericht op gedragsverandering........................................................................................12
Leerdoel 1: De student kan beschrijven/benoemen wat voorlichting is en welke vormen er kunnen
worden onderscheiden.....................................................................................................................12
Leerdoel 2: De student kan beschrijven/benoemen wat gedragsverandering is en welke stappen er
worden onderscheiden (in de stappenreeks en in het TTM model).................................................13
Leerdoel 3: De student kan beschrijven/benoemen wat compliance, adherence en concordance
betekenen........................................................................................................................................13
Ontwikkelingspsychologie van het kind 1 en 2.....................................................................................15
Leerdoel 1: De student weet wat psychologische ontwikkeling is en hoe het wordt verklaard.......15
Leerdoel 2: De student weet hoe de taalontwikkeling gaat.............................................................16
Leerdoel 3: De student weet wat Piaget onder de cognitieve ontwikkeling verstaat en hoe die
verloopt............................................................................................................................................16
Leerdoel 4: De student weet wat morele ontwikkeling is volgens Kohlberg en hoe dit verloopt.....17
Leerdoel 5: De student weet wat sociaal-emotionele ontwikkeling inhoudt en hoe die verloopt. . .18
Ontwikkelingspsychologie adolescent..................................................................................................19
Leerdoel 1: De student kan uitleggen wat adolescentie en puberteit is...........................................19
Leerdoel 2: Student weet wat de cognitieve ontwikkelingen zijn tijdens de adolescentie...............20
Leerdoel 3: Student weet wat de sociaal-emotionele ontwikkelingen zijn tijdens de adolescentie. 20
Ontwikkelingspsychologie volwassene.................................................................................................22
Leerdoel 1: De student weet wat de sociaal-emotionele ontwikkelingen zijn tijdens de
volwassenheid..................................................................................................................................22
Leerdoel 2: De student weet wat de cognitieve ontwikkelingen zijn tijdens de volwassenheid.......24
,Ontwikkelingspsychologie oudere........................................................................................................25
Leerdoel 1: De student is in staat om te beschrijven/benoemen wat veroudering betekent...........25
Leerdoel 2: De student is in staat om te beschrijven/benoemen wat cognitieve consequenties zijn
van het ouder worden......................................................................................................................27
Leerdoel 3: De student is in staat om te beschrijven/benoemen wat de sociaal-emotionele
consequenties zijn van het ouder worden........................................................................................27
Leerdoel 4: De student is in staat om te beschrijven/benoemen wat mogelijke problemen zijn
tussen de oudere patiënt en de jongere hulpverlener.....................................................................27
Leerdoel 5: De student is in staat om te beschrijven/benoemen wat de visie is t.a.v. ouderen in de
maatschappij en welke veranderingen daarin gaande zijn...............................................................28
Communicatieve vaardigheden............................................................................................................29
Leerdoel 1: De student weet wat communicatie is en welke verschillende vormen er te
onderscheiden zijn...........................................................................................................................29
Leerdoel 2: De student weet welke factoren communicatie beïnvloeden.......................................31
Leerdoel 3: De student weet welke communicatieve vaardigheden je kunt inzetten binnen een
gesprek.............................................................................................................................................32
Leerdoel 4: De student kan beschrijven/benoemen hoe de werkrelatie tussen therapeut – patiënt
eruitziet en verandert gedurende de behandeling...........................................................................34
Leerdoel 5: De student weet welke typen gespreksmodellen er bestaan (directief, non-directief). 35
Psychologie / Sociologie en gezondheid
Leerdoel 1: De student kan beschrijven/benoemen wat psychologie en sociologie is
Psychologie
Gedrag en mentale processen van de individuele mens
Gedrag – doen: waarneembare handelingen
Mentale processen – 3 componenten: cognitie (denken), emotie (voelen) en motivatie
(drijfveer)
> cognitie – waarnemen, leren, herinneren, interpreteren, geloven en probleemoplossing
> emoties – subjectief gevoel dat beïnvloedt en wordt beïnvloed door onze gedachten, ons
gedrag en de fysiologie
> motivatie – verklaring waarom mensen zich gedragen op de manier waarop ze zich
gedragen
Definitie Sarafino:
Cognitie (bijv. gedachten) -> emotie -> motivatie/waarom mensen doen wat ze doen (drijfveren)
Wij kiezen voor de volgende definitie van psychologie:
Denken, Voelen, Doen = DVD (ezelsbruggetje)
, Psychologische functieleer
Waardoor en onder welke omstandigheden komt bepaald gedrag voor en is bepaald gedrag te
verklaren of te voorspellen? – hierbij wordt onderzoek gedaan naar psychologische functies:
Psychologische functies
Waarnemen, geheugen, denken, leren, motivatie
Waarnemen
Gestaltpsychologie – geen waarnemen van afzonderlijke delen, maar gehelen (gestalten), waarbij
deze gehelen méér zijn dan de som van de afzonderlijke delen
Waarnemen is een subjectieve aangelegenheid, die sterk beïnvloed wordt door ervaring, emoties,
verlangens en behoeften
- Visuele illusies: waarnemingsvervalsingen
Geheugen
Informatieverwerkingssysteem, waarmee we ervaringen en kennis opslaan om die later weer te
gebruiken. Functies:
1. Informatie coderen
> omzetten van informatie in passende vormen om het in te passen in ons geheugensysteem
> vaak het kortetermijngeheugen
2. Informatie opslaan
> het langdurig opbergen van gecodeerd materiaal
> in zowel het lange als het kortetermijngeheugen
3. Informatie terughalen
> het lokaliseren en terughalen van informatie uit het geheugen naar ons bewustzijn
> door het langetermijngeheugen
Denken
Combineren van geheugenfeiten (d.m.v. woorden of beelden)
Probleemoplossend vermogen – nieuwe informatie verwerken -> informatie combineren met oude
informatie -> concluderen uit nieuwe en oude informatie
- ‘trial-and-error’ gedrag: op goed geluk een aantal mogelijke oplossingen uitproberen
- Logisch denken: in een juiste volgorde denken, zonder fouten te maken
- Associatief denken: feitelijk denken, vaak beïnvloed (onlogisch gemaakt) door emoties,
behoeften en onwillekeurige associaties
Leren
Het zich eigen maken van relatief blijvende vaardigheden, die niet aangeboren zijn en die ervoor
zorgen dat het organisme zich efficiënter aan zijn omgeving aanpast
- Gedragsmatig leren: klassieke conditionering en operante conditionering
Klassieke conditionering voorbeeld (prikkel die reactie oproept, tegelijk met neutrale prikkel)
- Iedere keer als hij zijn hond voedsel gaf, liet hij enkele seconden daarvoor een bel afgaan. Eerst was de
bel een neutrale prikkel dat geen enkel effect teweeg bracht op de speekselproductie van de hond. De
bel had namelijk niets met voedsel te maken, het was een willekeurig geluid. Na verloop van tijd lokte
niet alleen het eten, maar ook het geluid van de bel het kwijlen uit.
